Türkiye'de internetin yaygınlaşması ve özgür yazılım hareketinin kök salması için ömrünü adayan bilgisayar bilimci Mustafa Akgül, 10 Mayıs 1948 tarihinde Ankara'nın Güdül ilçesine bağlı Yeşilöz köyünde dünyaya gözlerini açtı. Bilişim dünyasında "İnternet'in babası" ve "özgür yazılımın babası" unvanlarıyla efsaneleşen değerli bilim insanı, 13 Aralık 2017'de Çankaya'da tedavi gördüğü hastanede hayata gözlerini yumdu. Ülkemizin dijital dönüşümüne yön veren vizyoner mühendis, akademik çalışmalarının yanı sıra aynı zamanda sivil toplum faaliyetleriyle bağımsız bilişim ekosisteminin temellerini attı.
Akademik Başarılar ve Bilkent Yılları
Eğitim hayatına Ankara'da başlayan Akgül, yükseköğrenimini Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde sürdürdü. Burada 1970 yılında inşaat mühendisliği lisans derecesini başarıyla tamamladı. Mühendislik alanındaki ilgisini genişleterek, 1974'te yine aynı üniversitenin endüstri mühendisliği bölümünde yöneylem araştırmaları üzerine yüksek lisans derecesi aldı. Akademik merakı onu Kanada'ya yönlendirdi. Waterloo Üniversitesi'nde kombinatorik ve optimizasyon alanında yürüttüğü çalışmalarla 1981 yılında doktor unvanını kazandı. Bu üstün başarılarının ardından Amerika Birleşik Devletleri'ne geçerek Delaware Üniversitesi ve North Carolina State Üniversitesi bünyesinde misafir profesör olarak görev yaptı. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki verimli çalışmalarının ardından 1987 yılında Türkiye'ye kesin dönüş gerçekleştiren Akgül, Bilkent Üniversitesi bünyesinde göreve başlayarak yaşamının son anına kadar buradaki akademik çalışmalarına aralıksız devam etti.
Türkiye'nin İnternet Serüveninde Bir Öncü
Akgül, internet teknolojisiyle yurt dışındaki akademik çalışmaları esnasında tanışmıştı. Bu dijital ağın toplumsal potansiyelini ise çok erken fark etti. Türkiye'nin 12 Nisan 1993 tarihinde internete resmi olarak bağlanmasının akabinde, bu teknolojinin ülke sathında yaygınlaşması adına adeta bir seferberlik başlattı. Bilkent Üniversitesi çatısı altında, 1993 yılında dönemin Linux kullanıcılarını bir araya getiren "[email protected]" e-posta listesini kurdu. Bu e-posta grubu, ülkemizde özgür yazılım ve bağımsız internet kültürünün yeşerdiği ilk dijital mecra oldu. Ayrıca internet bilincini topluma yaymak amacıyla 1998 yılında itibaren organize edilen "İnternet Haftası" etkinliklerinin de liderliğini üstlendi. Akgül ve yönetimindeki ekibin "İnternet yaşamdır" sloganıyla yürüttüğü bu kutlamalar, geniş kitlelerin bilişimle tanışmasında büyük rol oynadı.
Özgür Yazılım Kampları ve Toplumsal Örgütlenme
Bilişim dünyasındaki birlikteliği fiziksel ortama taşımak isteyen vizyoner bilim insanı, 1995 yılında 1. Türkiye İnternet Konferansı'nı hayata geçirdi. Bu tarihi etkinlik, Türkiye Linux Kullanıcıları Grubu'nun ilk toplantısına ve özgür yazılım konulu ilk sunuma ev sahipliği yaptı. Sivil toplumun gücüne inanan Akgül, bilişim alanındaki derneklerin yönetim kademelerinde de aktif sorumluluklar üstlendi. Mustafa Akgül, meslek hayatı boyunca sivil toplum örgütlenmesine büyük önem vererek şu kurumlarda aktif roller üstlenmiştir:
- Linux Kullanıcıları Derneği (LKD): 2000 yılındaki kuruluşunun ardından ilk sekiz yıl boyunca yönetim kurulu başkanlığı görevini yürüttü.
- İnternet Teknolojileri Derneği (İNETD): Ülkedeki internet altyapısı ve özgür yazılım projelerinin koordinasyonu için yönetiminde görev aldı.
- Türkiye Bilişim Derneği (TBD): Türkiye'nin bilişim politikalarının şekillenmesine katkı sunmak amacıyla yönetim kurulunda çalıştı.
Eğitim faaliyetlerini kurumsallaştırma hedefi doğrultusunda, 1999 yılında üniversitelerdeki bilgi teknolojileri uzmanlarını buluşturan Akademik Bilişim Konferansı'nı başlattı. Bu konferans öncesindeki bir günlük GNU/Linux eğitimi, ilerleyen yıllarda düzenlenecek devasa kampların temelini oluşturdu. Nitekim bu ulusal etkinlik 2005 yılında sınırları aşarak uluslararası bir niteliğe kavuştu. Benzer şekilde, 2002 yılında ilk kez düzenlenen Özgür Yazılım ve Linux Şenliği, zaman içerisinde Özgür Yazılım ve Linux Günleri adıyla gelenekselleşti. Akgül'ün 2010 yılında başlattığı Linux Yaz Kampı ise büyük bir başarı hikayesine dönüştü. Başlangıçta tek sınıfta on günlük bir eğitim olarak planlanan bu kamp, 2017 yılına gelindiğinde 21 farklı sınıfta 600'den fazla katılımcıya eğitim veren muazzam bir organizasyona evrildi.
Vefatının ardından, ömrünü adadığı eğitimlerin ismi anısına hürmeten Mustafa Akgül Özgür Yazılım Kış Kampı ve Mustafa Akgül Özgür Yazılım Yaz Kampı olarak değiştirildi. Yılda iki kez düzenlenen bu kamplardan kış kampı, 1999 yılındaki ilk seminerin ardından 2019'a kadar Anadolu'nun farklı kentlerinde gerçekleştirildi. Eğitimler 2020 yılından itibaren ise Eskişehir'de sürdürülmektedir. İlki 2010 yılında Işık Üniversitesi'nde düzenlenen, ardından 2011'de Düzce Üniversitesi'ne konuk olan yaz kampı ise 2012 yılından beri Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nde gerçekleştirilmektedir. Akgül'ün yaktığı bu teknoloji meşalesi, binlerce genç yazılımcının yolunu aydınlatmaya devam etmektedir.