Cumhuriyet döneminin bürokraside ve siyasette iz bırakan isimlerinden biri olan Mehmet Mümtaz Tarhan, 1907 veya 1908 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Hukukçu kimliğiyle tanınan ve kariyeri boyunca devletin en kritik kademelerinde görev yapan Tarhan, hem İstanbul Valisi hem de Çalışma Bakanı olarak ülkeye önemli hizmetlerde bulunmuş bir devlet adamıdır. Aynı zamanda spor yöneticiliği alanında da aktif bir rol üstlenen Tarhan, özellikle başkent Ankara'nın köklü ekiplerinden Gençlerbirliği Spor Kulübü'nün onuncu başkanı sıfatıyla Türk sporuna hizmet etti.
Hukuktan Devlet Yönetimine Uzanan Bir Ömür
İstanbul'un tarihi atmosferinde doğan Mehmet Mümtaz Tarhan'ın kökleri Edirne'nin Sevindikfakih Mahallesi'ne uzanmaktadır. Babası Abdülhalim Efendi, annesi ise Hatice Halise Hanım olan Tarhan, eğitim hayatına büyük bir önem vererek Türkiye'nin en prestijli eğitim kurumlarından biri olan İstanbul Erkek Lisesi'ni başarıyla tamamladı. Ardından yüksegörenimini sürdürmek üzere İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi ve buradan 1930 yılında mezun olarak meslek hayatına ilk adımını attı.
Genç yaşta adım attığı kamu sektöründe basamakları hızla tırmanan Tarhan, hukuk birikimiyle finans ve yönetim alanlarında önemli görevler üstlendi. Çalışma hayatı boyunca şu kurumlarda kritik sorumluluklar yüklendi:
- Maliye Bakanlığı Kanunlar Müdürlüğü
- İzmir Defterdarlığı
- İstanbul İrat ve Servet Vergileri Müdürlüğü
- Maliye Gelirleri Genel Müdürlüğü
- Tapu ve Cadastro Genel Müdürlüğü
- Sayıştay Başkanlığı
Bu görevlerin her birinde sergilediği üstün idari yetenekler, onun devlet kademelerinde güvenilir bir yönetici olarak tanınmasını sağladı. Hukuk eğitimiyle pekişen adalet anlayışı vé maliye alanındaki tecrübeleri, daha sonra üstleneceği bakanlık ve valilik gibi ağır sorumluluklar için sağlam bir zemin hazırladı. Bu üst düzey bürokratik tecrübelerin ardından siyasete atılan Tarhan, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 10. Dönem Ankara Milletvekili olarak görev aldı. Parlamentodaki çalışmaları sırasında kabinede de yer alarak Çalışma Bakanı olarak görev yaptı. Gençlerbirliği başkanı olarak üstlendiği sorumluluk da onun sosyal ve sportif alanlardaki vizyonunu ortaya koymaktaydı.
Özel yaşamında da düzenli bir aile hayatı kuran devlet adamı, 1935 yılında İsmail Hakkı ile Nuriye çiftinin kızları olan Fatma (Fahire) Hanım ile hayatını birleştirdi. 1997 yılında vefat eden eşiyle olan evliliğinden, 1936 yılında Gülay ve 1939 yılında Gönül adında iki kız çocuğu dünyaya geldi. Ailesine son derece bağlı bir babaydı. Gülay ve Gönül adını verdiği evlatlarıyla yakından ilgilenen Tarhan, yoğun mesai programına rağmen özel hayatı ile mesleki kariyeri arasındaki hassas dengeli korumayı her zaman başardı.
İstanbul Valiliği Dönemi ve Toplumsal Reformlar
Bürokrasideki parlak başarılarının ardından yerel yönetimde de adından söz ettiren Mümtaz Tarhan, 29 Kasım 1957 tarihinde İstanbul Valisi olarak atandı. Yaklaşık altı ay süren bu kısa ama son derece etkili görevi 11 Mayıs 1958 tarihine kadar sürdürdü. Kısa valilik döneminde kentin çehresini değiştirecek, toplum sağlığını ve huzurunu doğrudan etkileyecek çok radikal kararlar aldı. İstanbul sokaklarının daha yaşanabilir hale gelmesi için gecesini gündüzüne katmıştı.
Vali Tarhan, metropolün en büyük sorunlarından biri olan çevre temizliğine adeta savaş açtı. Kent estetiğini ve hijyenini korumak amacıyla sokaklarda tükürmeyi yasaklayan meşhur "Tükürük Yasağı" uygulamasını hayata geçirdi. Sıkı denetimlerle desteklenen bu tedbir, şehir genelinde temizlik bilincinin yerleşmesinde büyük rol oynadı. Bununla da yetinmeyen Tarhan, o dönemde ailelerin ve velilerin en çok şikayet ettiği konulardan biri olan, çocukların zararlı alışkanlıklar edinmesine yol açan ve "Çocuk Kumarhaneleri" olarak adlandırılan oyun salonlarını tamamen kapattı. Bu kararlı duruşu, İstanbulluların takdirini topladı. Onun döneminde alınan kararlar, sadece o dönemi kurtarmakla kalmamış, kentin gelecekteki düzeni için de örnek teşkil etmiştir.
Eğitime Bırakılan Kalıcı Miras
Devlet hizmetindeki yoğun yılların ardından topluma kalıcı eserler bırakmayı hedefleyen Mümtaz Tarhan, eğitim alanında önemli bir girişim başlattı. Tarihler 7 Ekim 1959'u gösterdiğinde, kendi adını taşıyan ve bünyesinde prestijli Özel Tarhan Koleji'ni de bulunduran Tarhan Eğitim Kurumları'nı kurdu. Bu hamleyle genç nesillerin çağdaş şartlarda eğitim almasına öncülük etti.
Hem idari hem de toplumsal alanda büyük izler bırakan değerli siyasetçi, 18 Ocak 1970 veya bazı kayıtlara göre 19 Ocak 1970 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Cenazesi, sevdikleri ve çalışma arkadaşlarının katıldığı bir törenle İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi. Ardında, dürüst bürokrasi anlayışı ve toplumsal huzura adanmış bir ömür bıraktı.