Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi ve hukuki yapılanmasında kilit roller üstlenen Ömer Mümtaz Ökmen, 1895 yılında Ankara'da dünyaya gözlerini açtı. Canbulat Bey ile İsmet Hanım'ın oğlu olan Ökmen, hukuk eğitiminin ardından hem savaş cephelerinde hem de adliye koridorlarında ülkesine hizmet etti. Cumhuriyet'in ilanından sonra hukuk bürokrasisinde hızla yükselen tecrübeli devlet adamı, 1935 yılında adım attığı parlamentoda uzun yıllar Ankara milletvekili olarak görev yaptı. Kendisi, Türk siyasi tarihinde ilk kez oluşturulan Başbakan Yardımcılığı makamına getirilerek adını cumhuriyet tarihinin altın sayfalarına yazdırmıştır. Kabinede üstlendiği kritik bakanlıkların yanı sıra büyük bankaların yönetim kurullarında da görev yapan Ökmen, 28 Mayıs 1961'de Londra'da tedavi gördüğü hastanede hayata gözlerini yummuştur.
Cepheden Mahkemelere Uzanan Gençlik Yılları
Mümtaz Ökmen, gençlik yıllarında Osmanlı İmparatorluğu'nun en çalkantılı dönemlerine tanıklık etti. Yükseköğrenimini tamamlamak amacıyla İstanbul'a giden Ökmen, dönemin prestijli eğitim kurumu Darü'l-Fünun Hukuk Mektebi'ne kaydoldu. Buradaki eğitimini başarıyla tamamlayarak mezun olan genç hukukçu, hemen ardından patlak veren Birinci Dünya Savaşı ile vatan savunmasına katıldı. Osmanlı Devleti'nin savaşa dahil olmasıyla birlikte Doğu Cephesi'ne sevk edilen Ökmen, çetin mücadelelerin yaşandığı bu bölgede görev yaptı. Cephedeki fedakarlıkları ve başarıları neticesinde teğmen rütbesine terfi ettirildi. Savaşın sona ermesiyle sivil hayata dönen Ökmen, Ankara ve İstanbul gibi önemli merkezlerde hukuki görevler üstlendi. Cumhuriyet'in kuruluşuyla birlikte yeni devletin adalet sisteminin inşasında sorumluluk aldı. Bu kapsamda üstlendiği başlıca adli görevler şunlardır:
- Beyoğlu İstinak Dairesi bünyesinde katip olarak mesleğe adım atmıştır.
- Ankara Bidayet Mahkemesi bünyesinde önce hakim yardımcısı, ardından başyardımcı olarak çalışmıştır.
- Mehakim şubesinde Garp Cephesi adli müşaviri sıfatıyla orduya hukuki rehberlik sunmuştur.
Resmi görevlerinin ardından bir süre serbest avukatlık yaparak mesleki birikimini zenginleştirdi.
Siyaset Sahnesi ve Tarihi Başbakan Yardımcılığı
Hukuk alanındaki engin tecrübesi, Ökmen'in aktif siyaset dünyasına adım atmasını kolaylaştırdı. Başarılı hukukçu, 1935 yılında Cumhuriyet Halk Partisi'ne katılarak siyasi kariyerinin kapılarını araladı. Aynı yıl gerçekleştirilen seçimlerde Ankara milletvekili olarak meclise girmeye hak kazandı. Parlamentodaki çalışkanlığı ile dikkat çeken Ökmen, halkın güvenini kazanarak üst üste dört dönem boyunca bu görevini sürdürdü. Milletvekilliği sürecinde yasama faaliyetlerinde etkin rol oynadı. Siyasi olgunluğunun zirvesine ulaştığı yedinci dönemde, parlamentonun en önemli kurullarından biri olan Teşkilat-ı Esasiye Encümeni Reisliği makamına getirildi. Anayasa çalışmalarına liderlik eden bu kurulda, yeni devletin hukuki temellerinin güçlendirilmesinde başrolü oynadı. Üstün yetenekleri onu kısa sürede yürütme organının zirvesine taşıdı. İlk olarak 1940 yılında Ticaret Bakanlığı göreviyle kabinede yer aldı. İkinci Dünya Savaşı'nın getirdiği ekonomik darboğazda ülkenin ticaret politikalarını başarıyla yönetti. Ardından 1946 yılında Adalet Bakanlığı koltuğuna oturdu. Hukukçu kimliğiyle adalet teşkilatında reform niteliğinde kararlar aldı. Aynı yılın eylül ayında ise Türk siyasi tarihinde bir dönüm noktası gerçekleşti. Hükûmette ilk kez kurulan Başbakan Yardımcılığı makamına atandı. Bu tarihi adım, cumhuriyetin yönetim yapısındaki kurumsallaşmanın önemli bir göstergesi oldu.
Finans Dünyasındaki Görevleri ve Aile Yaşamı
Siyasi kariyerinin ötesinde ekonomi ve finans dünyasına da katkı sunan Mümtaz Ökmen, Ziraat Bankası bünyesinde idare meclisi başkan vekilliği yaptı. Ayrıca Türkiye'nin ilk özel bankalarından olan Yapı ve Kredi Bankası'nda da aynı unvanla yönetimde söz sahibi oldu. İki büyük finans kuruluşunun yönetiminde yer alarak ülkenin kalkınma hamlelerine iktisadi düzeyde destek verdi. Özel yaşamında ise Leman Ökmen ile hayatını birleştiren deneyimli siyasetçi, iki çocuk babasıydı. Çocukları Laçin Ökmen ve Gülen Sünget, kendi alanlarında saygın isimler haline geldi. Oğlu Laçin Ökmen, otomotiv sektöründeki yatırımlarıyla bilinen bir iş insanı olmasının yanı sıra Türkiye Jokey Kulübü bünyesinde genel sekreterlik yaptı. Laçin Bey, askeri ve bürokratik çevrelerin önde gelen isimlerinden Harp Akademileri Komutanı ve MGK Genel Sekreteri Orgeneral Ali Fuat Erden'in kızı Ayla Ökmen ile evlenerek aile bağlarını güçlendirdi. Kızı Gülen ise yüksek inşaat mühendisi ve briç sporunun tanınan ustalarından Necmettin Sünget ile dünya evine girdi. Hayatının son döneminde sağlık sorunları yaşayan Mümtaz Ökmen, tedavi amacıyla gittiği Londra'da bir hastanede 28 Mayıs 1961 tarihinde yaşama veda etti. Türk devlet geleneğine sunduğu katkılarla daima saygıyla anılmaktadır.