Mübahat Kütükoğlu, 1932 yılında Ege'nin incisi İzmir'de dünyaya gelen, Türk tarihçiliğinin ve akademisinin en saygın şahsiyetlerinden biridir. Arif Kemal Bey ile Şadiye Hanım'ın kızı olarak İzmir'de hayata gözlerini açan Kütükoğlu, ilk gençlik yıllarını ve eğitiminin ilk adımlarını bu tarihi liman kentinde geçirmiştir. Şehirdeki köklü eğitim kurumlarından İzmir Kız Lisesi'nde lise öğrenimini tamamlayan Kütükoğlu, tarih bilimine olan ilgisini profesyonel bir boyuta taşımak amacıyla İstanbul'a yönelmiştir. 1956 yılında, ülkenin en eski ve prestijli yükseköğrenim kurumlarından biri olan İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nden başarıyla mezun olmuştur. Lisans diplomasını almasının üzerinden henüz iki ay geçmişken, mezun olduğu üniversitenin İktisat Tarihi kürsüsünde asistan olarak göreve başlayarak akademik yaşamının ilk resmi adımını atmıştır. Bu erken başlangıç, onun tüm yaşamını şekillendirmiştir. O, artık bir akademisyendi.
Akademik Yükseliş ve Aile Hayatı
İstanbul Üniversitesi bünyesindeki kürsüde çalışmalarını titizlikle sürdüren Mübahat Kütükoğlu, 1963 yılında tamamladığı tez ile doktor unvanını kazanmıştır. Doktora çalışmaları esnasında dünya evine girdi. Eşi Bekir Kütükoğlu da Osmanlı tarihçisiydi. Ortak ilgi alanları tarih olan bu akademisyen çiftin birlikteliğinden 1963 ve 1967 yıllarında olmak üzere iki erkek evlat dünyaya gelmiştir. Ailevi sorumlulukları ile akademik hedeflerini dengede tutarak çalışmalarına devam eden araştırmacı, 1973 yılında doçentlik unvanını elde etmiştir. İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü bünyesinde gösterdiği üstün başarıların ardından 1977 yılında bölüm başkanlığı idari görevine getirilen Kütükoğlu, 1979 yılında ise profesörlük unvanına layık görülerek akademik hiyerarşinin en üst basamağına ulaşmıştır.
Kütükoğlu'nun kariyerindeki bu yükseliş basamakları kronolojik olarak şu şekilde özetlenebilir:
- 1956: İstanbul Üniversitesi İktisat Tarihi Kürsüsü'nde asistanlık görevinin başlaması
- 1963: Doktora derecesinin başarıyla tamamlanması ve doktor unvanının alınması
- 1973: Doçentlik unvanının ve kadrosunun kazanılması
- 1977: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölüm Başkanlığı görevine atanma
- 1979: Profesörlük unvanının elde edilmesi ve kadrosunun alınması
Osmanlı İktisat Tarihine Yön Veren Eserler
Prof. Dr. Mübahat Kütükoğlu, Osmanlı iktisadi yapısını anlamaya yönelik kaleme aldığı nitelikli kaynak eserlerle Türk kültür ve tarih dünyasına çok kıymetli katkılar sunmuştur. Özellikle Osmanlı devletinin fiyat belirleme politikasını ve ekonomik dengelerini ele alan "Osmanlılarda Narh Müessesesi ve 1640 Tarihli Narh Defteri" isimli çalışması, tarih yazımında referans bir kaynak haline gelmiştir. Değerli araştırmacı, bu kapsamlı eseri vesilesiyle bilim dünyasında büyük takdir toplamış ve Türkiye Milli Kültür Vakfı tarafından verilen prestijli tarih ödülünün sahibi olmuştur. Hayatı boyunca Türk kültürüne yapmış olduğu üstün hizmetler, gerçekleştirdiği özgün çalışmalar ve akademiye sağladığı katkılar sebebiyle kendisine farklı kurumlarca pek çok ödül layık görülmüştür. Cumhuriyet tarihinin bu önemli kadın tarihçisinin yaşam öyküsü, TRT ekranlarında izleyicilerle buluşan Günce programının 24. bölümüne de konu olmuş ve program kapsamında kendisiyle geniş kapsamlı bir röportaj gerçekleştirilmiştir.
Tuvaldeki Tarihçi: Resim Tutkusu ve Sanatçı Kimliği
Kütükoğlu, resim sanatına da ilgi duymuştur. Bu alanda çok sayıda eser üretti. Tuval başında geçirdiği zamanlarda ürettiği yaklaşık 300 adet özgün tablosunu, gelecek nesillere aktarılması amacıyla Türk Kültürüne Hizmet Vakfı'na bağışlama kararı almıştır. Vakıf yönetimi, bu değerli akademisyen ve sanatçının emeklerini geniş kitlelere ulaştırmak adına anlamlı bir adım atmıştır. Bu doğrultuda düzenlenen "Mübahat S. Kütükoğlu Resim Sergisi", 18 Ekim 2019 tarihinde, profesörün ömrünü adadığı İstanbul Üniversitesi bünyesinde kapılarını sanatseverlerin beğenisine açmıştır. Tarihçinin fırçasından çıkan bu değerli sanat eserleri, günümüzde de Türk Kültürüne Hizmet Vakfı güvencesiyle koruma altında tutulmaktadır.