Türkiye Cumhuriyeti'nin kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanımasının ardından 1935 yılında ilk kadın milletvekilleri arasında Meclis'e giren Mihri İffet Pektaş, Türk siyasi hayatında derin izler bırakmış önemli bir cumhuriyet aydınıdır. 1895 yılında Bursa'da dünyaya gelen Pektaş, hem eğitimci kimliğiyle hem de parlamentoda üstlendiği etkin görevlerle ülkenin modernleşme sürecine katkı sağlamıştır. Kadınların siyasal alanda kendilerini göstermelerinin ilk somut adımlarından birini temsil eden bu değerli siyasetçi, ömrünü eğitime, sosyal yardımlaşmaya ve vatan hizmetine adamış bir isim olarak 4 Temmuz 1979 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur. O, Cumhuriyetimizin öncü kadınlarındandır.
Eğitim Hayatı ve Öğretmenlik Yılları
Babası Yusuf Bahattin Bey ve annesi İclâl Hanım olan Mihri Hanım, henüz küçük bir çocukken ailesiyle Bursa'dan İstanbul'a taşındı. Eğitim hayatına Kadıköy semtinde başladı. Zühtü Paşa İptidasi'nde ilköğrenimini bitiren Mihri Hanım, 1908-1916 yılları arasında Amerikan Kız Koleji'nde okuyarak nitelikli bir eğitim aldı. Kolejde eğitim gördüğü dönemde Türk edebiyatı ve düşünce dünyasının en önemli simalarından ders alma imkânı elde etti. Bu değerli isimler arasında Tevfik Fikret, Rıza Tevfik, Nakiye Hanım ve Fazıl Ahmet gibi seçkin hocalar yer almaktaydı. Hocaları onun entelektüel gelişiminde büyük rol oynadı. Kolejden başarıyla mezun olmasının ardından, kendi mezun olduğu okulda Türkçe öğretmeni olarak çalışma hayatına adım attı. Tarih öğretmeni Hüseyin Bey (Pektaş) ile yolları bu okulda kesişti. İki genç eğitimci, 1917 senesinde hayatlarını birleştirme kararı alarak mutlu bir yuva kurdu. Bu evlilikten kısa süre sonra çocukları Necla ve Süveyda doğdu. Çocuklarının bakımı sebebiyle öğretmenlik mesleğine kısa bir süre ara vermek durumunda kalan Mihri Hanım, 1921'de yeniden sınıflara döndü. Bezmialem Kız Lisesi'nde başladığı İngilizce öğretmenliğinin ardından, 1922 yılından itibaren Robert Kolej bünyesinde görev yapmaya başladı. Buradaki mesai yılları oldukça verimli geçti. Burada aralıksız 13 yıl boyunca sürdürdüğü derslerle çok sayıda gencin yetişmesine vesile oldu.
Lozan Günleri ve Sosyal Sorumluluk Çalışmaları
Mihri Hanım, Lozan Barış Konferansı'na gönderilen Türk heyetinde tercüman katip sıfatıyla yer alan eşi Hüseyin Bey'e bu seyahatte refakat etti. Bu önemli seyahat ona uluslararası diplomatik ilişkileri yakından gözlemleme şansı sundu. Sosyal sorumluluk projelerine büyük önem veren Mihri Pektaş, çok sayıda yardım cemiyetinde aktif görevler üstlendi. Bu kapsamda üye olduğu ve çalışmalar yürüttüğü başlıca sivil toplum kuruluşları şunlardır:
- Teali-i Nisvan Cemiyeti: Halide Edip Adıvar'ın kurduğu bu dernek bünyesinde gönüllü hemşirelik yapan kadınlar için hastane binası temin etti.
- Kadıköy Fukaraperver Cemiyeti: Kadıköy bölgesindeki yoksul ailelere ve yardıma muhtaç insanlara destek sağladı.
- Hilal-i Ahmer (Kızılay) ve Himaye-i Etfal Cemiyeti: Hem insani yardım hem de çocukların korunması amacıyla kurulan bu köklü cemiyetlerde de aktif sorumluluklar üstlendi.
Siyasi Hayatı ve Meclis Çalışmaları
Türk kadınına seçme ve seçilme hakkının verilmesinin ardından gerçekleştirilen 1935 yılı genel seçimleri, Mihri Pektaş'ın hayatında yepyeni ve tarihi bir sayfanın açılmasına vesile oldu. Cumhuriyet Halk Partisi tarafından Malatya bölgesinden milletvekili adayı olarak gösterilen Pektaş, halktan aldığı 785 oy ile Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne seçilen ilk kadın meclis üyelerinden biri oldu. Seçim başarısının ardından 1 Şubat 1935'te mazbatasını alan Pektaş, 1 Mart 1935'te Meclis çalışmalarına dahil oldu. Siyaset onun için büyük bir hizmet alanıydı. Yasama organında gösterdiği yüksek performans sayesinde V., VI. ve VII. dönem boyunca Malatya milletvekili olarak görevini sürdürdü. V. dönem boyunca Kütüphane Encümeni üyesi olarak Meclis'teki kültürel çalışmalara katkı sağladı. Malatya halkının sorunlarını yakından takip etmeyi her zaman öncelikli görevi olarak gördü. Bu doğrultuda 1935 yılında kentin diğer milletvekilleriyle birlikte Malatya'nın meselelerini içeren kapsamlı bir rapor hazırladı. Bu çalışma, bölgenin ihtiyaçlarının merkezi yönetime aktarılmasında son derece etkili bir köprü işlevi gördü. Hem eğitim alanındaki birikimi hem de cemiyetlerde edindiği tecrübeyle parlamentoda kadınların gür sesi olmayı başardı.