Cumhuriyet döneminin önemli devlet adamlarından biri olan Mehmet Hilmi İncesulu, 1917 yılında Çorum'un Sungurlu ilçesinde dünyaya geldi. Siyasi ve idari tarihimizde silinmez izler bırakan İncesulu, henüz çok genç yaşta adım attığı mülki idare amirliğinde cumhuriyet kabinesindeki bakanlık koltuğuna uzanan oldukça geniş bir yelpazede azimle ülkesine hizmet etti. Çorum milletvekili olarak mecliste görev alan ve 26. Hükûmet'te Millî Eğitim Bakanı olan tecrübeli isim, Türk bürokrasisinin zirve noktalarında sorumluluk üstlendi. Başbakanlık müsteşarlığından yerel yöneticiliğe kadar üstlendiği her vazifeyi liyakatle yerine getirerek devlet geleneğinin önemli temsilcilerinden biri oldu. Tecrübeli devlet adamı, 11 Haziran 1992'de hayata gözlerini yumdu.
Bürokrasi Yılları ve Valilik Görevleri
Eğitim hayatına son derece önem veren İncesulu, lise öğrenimini 1934 yılında köklü eğitim kurumlarından Konya Lisesi bünyesinde başarıyla tamamladı. Yükseköğrenimini ise 1937 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde bitirerek devlet kadrolarına ilk adımını attı. Üniversiteden mezun olmasının ardından çalışma hayatına ilk olarak Başbakanlık Maiyet Memurluğu göreviyle adım attı. Daha sonra Kastamonu'nun Daday ve Erzurum'un Karayazı ilçelerinde kaymakamlık görevlerini üstlenerek taşra teşkilatında deneyim kazandı. Bu yerel tecrübelerin ardından Başbakanlık Kanunlar Müdürlüğu raportörlüğü ve 3. Genel Müfettişlik Yazı İşleri Müdürlüğu gibi kritik idari rollerde bulundu. Kamu yönetimindeki üstün başarıları neticesinde Mülkiye Müfettişliği makamına yükselerek idari denetim alanında geniş yetkiler edindi. İncesulu, mülki idaredeki başarısı sayesinde Türkiye'nin pek çok önemli ilinde vali olarak görev yapmıştır. Bu kapsamda hizmet verdiği şehirler şunlardır:
- Bursa ve Kırklareli Valiliği,
- 1953-1954 yılları arasında Afyon Valiliği,
- Erzurum ve Balıkesir Valiliği,
- Adana ve Aydın Valiliği.
Valilik görevlerinin ardından Ankara'da merkez teşkilatına dönen İncesulu, İçişleri Bakanlığu bünyesinde Teftiş Kurulu Başkanı ve Müsteşar Vekili oldu. Devlet teşkilatındaki üstün tecrübesi onu en üst düzey bürokratik makamlardan biri olan Başbakanlık Müsteşarlığı görevine kadar taşıdı.
Siyasi Kariyeri ve Parlamentodaki Çalışmaları
Bürokrasideki parlak kariyerini tamamlayan İncesulu, edindiği engin devlet tecrübesini siyasete taşımaya karar vererek parlamenter hayata adım attı. Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında siyasete atılan deneyimli bürokrat, doğduğu topraklar olan Çorum'dan milletvekili adayı oldu. Yapılan seçimlerin ardından XII. ve XIII. Dönem TBMM bünyesinde Çorum Milletvekili olarak mecliste yer aldı. Parlamentoda aktif yasama faaliyetlerinde bulunarak hem Çorum halkının hem de ülkenin sorunlarına çözümler üretti. Kabinede üstlendiği bu önemli görev, onun siyasi kariyerindeki en prestijli adımı olarak tarihe geçti. Dönemin Başbakanı İsmet İnönü tarafından kurulan Birinci İsmet İnönü Koalisyon Kabinesi'nde Millî Eğitim Bakanı olarak görevlendirilen İncesulu, bu süreçte cumhuriyetin temel eğitim hedeflerinin hayata geçirilmesi yönünde çok yönlü çalışmalar yürüttü. Bakanlık koltuğunda oturduğu süre boyunca, eğitim sisteminin modernleşmesi ve fırsat eşitliğinin yaygınlaşması adına kritik kararlar aldı. 1967 yılına gelindiğinde siyasi çizgisinde yeni bir yön çizdi. CHP bünyesindeki fikir ayrılıkları neticesinde partiden ayrılan İncesulu, Türk siyasi hayatında yeni bir soluk getirmeyi amaçlayan Cumhuriyetçi Güven Partisi'nin kurucu kadrosu içinde yer alarak merkez sağ siyasetin inşasında rol üstlendi. Yeni partisinin çatısı altında siyasi mücadelesini daha demokratik ve merkezî bir çizgide sürdürmeyi hedefledi. Ancak 1969 genel seçimlerinde tekrar milletvekili adayı olsa da meclise girmeyi başaramadı.
Son Yılları ve Sivil Toplum Faaliyetleri
Özel sektördeki çalışmaları da başarıyla sonuçlandı. Aktif siyasetten uzaklaştıktan sonra da çalışma hayatından kopmayan İncesulu, edindiği yönetsel birikimini finans ve sigortacılık sektörlerine aktardı. Özel sektörde önemli sorumluluklar üstlenerek Akbank ve Ak Sigorta şirketlerinin yönetim kurullarında görev yaptı. Finansal yönetim alanında bu dev kuruluşların gelişimine doğrudan katkı sundu. Eğitim alanına hizmetlerini sivil toplum kuruluşu çatısı altında sürdürdü. Eğitim politikalarındaki birikimini sivil toplum alanına taşıyan eski bakan, Millî Eğitim Vakfı başkanlığına seçildi. Vakıf başkanı sıfatıyla binlerce öğrencinin geleceğine dokunan projelere liderlik etti. Mehmet Hilmi İncesulu, ömrünün sonuna kadar devlete ve millete sadakatle hizmet eden saygın bir yönetici olarak hafızalarda yer edindi.