İçeriğe Atla
Mehmet Halis Tarıkahya fotoğrafı
Anasayfa Varlık

Mehmet Halis Tarıkahya Kimdir?

Mehmet Halis Tarıkahya, Sivas doğumlu (1886) siyasetçidir. Mecliste ve cemiyetlerde kritik roller üstlenmiş, İstiklal Mahkemesince yargılanmıştır.

Diğer adlar: Halis Turgut Bey, Mehmet Halis

Bu Konuda Neler Var?

💡 Başlıklara tıklayarak sayfa içinde hızlı gezinebilirsiniz.

Mehmet Halis Tarıkahya Hakkında

Mehmet Halis Tarıkahya, Türk siyaset tarihinin önemli simalarından biri olarak 1886 yılında Sivas'ta dünyaya geldi. Halis Turgut Bey adıyla da tanınan bu devlet adamı, Mülkiye mektebini başarıyla tamamladı. Eğitiminin ardından idari görevler üstlendi. Milli Mücadele yıllarında memleketinde öncü roller üstlenen siyasetçi, ilerleyen dönemde TBMM çatısı altında Sivas milletvekili olarak yer aldı. Ancak zamanla derinleşen siyasi ayrılıklar ve gerilimler neticesinde, Mustafa Kemal Paşa'ya yönelik planlanan İzmir suikastı girişiminde aktif rolü bulunduğu iddia edilerek İstiklal Mahkemesi yargılaması sonucunda idama mahkum edilmiştir. Cezası 13 Temmuz 1926'da İzmir'de infaz edildi.

Sivas'tan Nahçıvan'a Uzanan Devlet Hizmeti

Mehmet Halis Bey, eğitim hayatını bitirdikten sonra kamu hizmetine memleketi Sivas'ta başladı. Burada ilk olarak Sivas Vilayeti Maiyet Memurluğu vazifesinde bulundu. Ardından Sivas Vilayeti Matbaa Müdürlüğü yaptı. Ayrıca Sivas Belediye Başkan Yardımcılığı gibi çeşitli idari makamlarda görev alarak tecrübe kazandı. Mehmet Halis Bey'in genç yaşlarda başarıyla yürüttüğü bu yerel idari görevleri şu şekilde sıralamak mümkündür:

  • Sivas Vilayeti Maiyet Memurluğu
  • Sivas Vilayeti Matbaa Müdürlüğü
  • Sivas Belediye Başkan Yardımcılığı
Birinci Dünya Savaşı döneminde ise askeri sahada görev alarak Teşkilât-ı Mahsusa bünyesinde Şarkışla-Tercan hattında Menzil Müfettişliği Kıta Kumandanı olarak savaştı. Bu dönemde üstlendiği askeri vazifeler, onun güçlü teşkilatçı yönünü her açıdan gözler önüne serdi. Savaşın getirdiği zorlu şartlarda askeri sevkıyatın güvenliğini sağlamak için üstün gayret sarf etti. Vatan savunmasında kritik askeri roller oynayan Tarıkahya, sınır ötesinde de diplomatik ve idari sorumluluklar alarak Nahçıvan Mutasarrıf Vekilliği unvanıyla bölge halkının yönetiminde son derece etkili adımlar atmıştır. Bu zorlu coğrafyada devletin otoritesini ve diplomatik ilişkilerini her zaman başarıyla temsil etti.

Milli Mücadele ve Parlamento Yılları

Anadolu toprakları düşman işgalleriyle sarsılırken, o Sivas'ta kurtuluş meşalesini yakanların önündeydi. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Sivas Şubesinin kurucuları arasında yer alarak bölgesel direnişin örgütlenmesinde önemli adımlar attı. Bu cemiyette Sivas Merkez Heyeti Başkanlığı vazifesini yürüten Halis Bey, aynı zamanda Sivas Genel Meclis Üyeliği de yaptı. Sivas meclisinde aldığı büyük sorumluluklarla halkın yerel taleplerini meclis gündemine taşımak için çalıştı. Milli Mücadele'nin teşkilatlanma aşamasında hem idari hem de askeri kararların alınmasında stagnant/etkin roller üstlendi. Tarım kalkınmasına destek olmak amacıyla Sivas Ziraat Odası Başkanlığı görevini de üstlendi. Kalkınmaya destek olmak için çiftçilikle uğraştı. Çiftçilik faaliyetleri sayesinde bölgedeki tarımsal üretimin canlanmasına ve üreticilerin desteklenmesine önemli katkılar sağladı. Ülkenin bağımsızlık mücadelesi başarıyla neticelendikten sonra, mecliste halkın sesi olmak üzere yeni adımlar attı. Milli Mücadele'nin zaferle taçlanmasının ardından, TBMM II. Dönem seçimlerinde Sivas Milletvekili olarak meclise girdi ve yasama faaliyetlerine katıldı. Siyasi arenada yeni arayışlara giren Halis Bey, Türk siyasetinin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucu kadrosu içerisinde yer alarak demokrasinin tesisi için inisiyatif üstlendi.

Hazin Son ve İzmir Suikastı Davası

Evli ve üç çocuk babası olan Halis Bey'in parlak siyasi kariyeri, 1926 yılında yaşanan fırtınalı olaylarla sarsıldı. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'ya yönelik planlanan suikast girişimi soruşturması kapsamında kısa sürede tutuklandı. Tutuklanmasının ardından yargılama süreci İzmir'de devam etti. İzmir'de kurulan İstiklal Mahkemesi heyeti tarafından yargılanan meclis üyesi, bu olayda suçlu bulundu. Mahkeme kararıyla idama mahkûm edilen Halis Turgut Bey'in cezası, 13 Temmuz 1926 günü İzmir'de gerçekleştirildi. İdam kararı, o dönem Türk kamuoyunda büyük bir yankı uyandırdı. Böylece, Sivas'ta başlayan ve ülkenin kader anlarında önemli roller barındıran ömrü nihayete erdi. Geriye, Türk siyasi tarihinde derin izler bırakan fırtınalı bir yaşam öyküsü kaldı. Tarih sayfalarında, hem fedakarlıkları hem de hazin sonuyla anılan bir portre olarak yer almaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mehmet Halis Tarıkahya kimdir?

Mehmet Halis Tarıkahya, Sivas doğumlu (1886) siyasetçidir. Mecliste ve cemiyetlerde kritik roller üstlenmiş, İstiklal Mahkemesince yargılanmıştır.

Mehmet Halis Tarıkahya ne zaman doğdu?

Mehmet Halis Tarıkahya, 1886 tarihinde doğdu.

Mehmet Halis Tarıkahya nerede doğdu?

Mehmet Halis Tarıkahya Sivas, Türkiye doğumludur.

Mehmet Halis Tarıkahya ne zaman vefat etti?

Mehmet Halis Tarıkahya 13 Temmuz 1926 tarihinde hayatını kaybetti.

Mehmet Halis Tarıkahya hangi alanda tanınır?

Mehmet Halis Tarıkahya, siyasetçi olarak tanınır.