Muhammed Emin Er, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde Diyarbakır sınırları içerisinde doğmuş ve yaşamını tamamen İslami ilimlere adamış çok yönlü bir İslam alimidir. 1914 yılında Çermik ilçesine bağlı Kalaç köyünde hayata gözlerini açan bu değerli şahsiyet, Miran isimli bir Kürt aşiretine mensup bir ailede büyümüştür. Klasik Osmanlı medrese eğitimi geleneğini devam ettiren Er, Bediüzzaman Said Nursi'nin de öğrencileri arasında yer almıştır. Uzun ve verimli bir ömür süren din bilgini, 27 Haziran 2013 tarihinde vefat etmiştir. Alimin temel gayesi, geleneksel dini disiplinleri günümüz dünyasının sosyolojik ihtiyaçlarına uygun biçimde yeniden yorumlamaktır.
Eğitim Hayatı ve Tasavvufi İntisabı
İlk eğitimini babasının görevlendirdiği köy imamından alan Muhammed Emin Er, bölgedeki birçok ilmi şahsiyetten dersler almıştır. İlim öğrenme gayesiyle Suriye'ye de giden Seyda, burada Şeyh Ahmed Haznevi'ye intisap ederek ilk tasavvuf derslerini almaya başlamıştır. Norşin medresesinde tahsiline devam eden alim, Şeyh Muhammed Maşuk en-Nurşini'den ilmi icazetini almıştır. Manevi eğitimini ise Şeyh Seyda el-Cezeri'nin yanında tamamlayarak hilafet makamına yükselmiştir. İlk eğitimini doğduğu köyde aldı. Seyda, tasavvufi düşüncelerinde özellikle bazı kavramları derinlemesine işlemiştir:
- Şeriat, tarikat, hakikat ve marifetullah ilişkisi,
- Tevbe, zikir, ihsan, cezbe ve muhabbet,
- Rabıta ve vahdet-i vücud gibi fıkhı yakından ilgilendiren tasavvufi meseleler.
Hizmet Coğrafyası ve Akademik Faaliyetleri
Gaziantep kentinde uzun yıllar boyunca imamlık görevini yürüten alim, burada geniş bir cemaate hitap etme fırsatı bulmuştur. Dönemin önde gelen ve saygın fikir insanlarından biri olan Mahmud Esad Coşan'ın daveti üzerine Ankara'ya yerleşen din bilgini, buradaki Fıkıh Enstitüsü bünyesinde uzun süre dersler vererek çok sayıda talebe yetiştirmiştir. Ankara'daki hizmetlerinin ardından faaliyet alanını yurt dışına taşıyan alim, dünyanın birçok bölgesine seyahat etmiştir. Yurt dışı seyahatleri kapsamında şu ülkelerde bulunmuştur:
- Avrupa ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri,
- Pakistan, Mısır, Suriye ve İran,
- Afganistan.
Bu ülkelerde vakıf çalışmalarına öncülük eden Er, çok sayıda konferans ve seminer düzenlemiştir. Ayrıca Almanya'daki Hanover İslam Merkezinde de talebelere dersler okutmuştur. Yazıları ise İslam dergisi ve Millî Gazete gibi önemli yayın organlarında düzenli olarak neşredilmiştir.
Düşünce Dünyası ve Eserleri
Arapça dilbiliminin morfoloji, sözdizimi ve mantık gibi en temel disiplinlerinde kıymetli eserler kaleme alan yazar, bununla da yetinmeyerek İslam hukuku ve özellikle manevi psikoloji konularına yoğunlaşan çalışmalar üretmiştir. Eserlerini Arapça diliyle yazmıştır. Bunların bir kısmı Türkçeye çevrilmiştir. İslam düşüncesinin Yahudi-Hristiyan öğretileriyle uyumu konusunda da kendine has fikirler ortaya koymuştur. Ona göre, Hz. Muhammed'in hayatını samimiyetle örnek alan bir mümin, nihayetinde Hz. İsa ve Hz. Musa'nın da izinden gitmiş olur. Halidiliğin Seydai kolundan gelen alim, tasavvufi yaklaşımlarında her zaman dinin zahiri boyutu olan şeriatı ön plana çıkarmış ve iman, İslam ile ihsan kavramlarını bir bütünlük içinde savunmuştur.