Mehmet Atlı, 1975 yılında Diyarbakır'ın Bağlar ilçesinde demiryolcu bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gözlerini açtı. Kürt protest müziğinin modern çağdaki en yetkin temsilcilerinden biri kabul edilen sanatçı, akademik mimarlık kariyeri ile müzikal kimliğini harmanlayarak kendine özgü bir sanatsal kulvar yarattı. Kentleşme sancılarını Kürtçe ezgilerle buluşturan ve enstrümanını adeta bir mekân tasarımı hassasiyetiyle çalan Atlı, hem akademideki başarıları hem de yenilikçi albümleriyle Türkiye'nin kültürel mozaiğinde derin izler bıraktı.
Demiryolu Garlarından Mimarlık Kürsüsüne
Çocukluk yılları babasının, dedesinin ve dayılarının demiryolcu olmasından ötürü Diyarbakır, Sirkeci ve Ankara garlarında tren sesleri arasında geçti. İlk ve ortaöğrenimini Diyarbakır ve Ankara'da bitiren genç Mehmet, yükseköğrenim için İstanbul'a giderek Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü'nden 2000 yılında mezun oldu. Mimar olarak çalıştığı on yıllık süreçte akademik çalışmalarını da sürdürdü. Aynı okulda Türkiye'deki modern cami mimarisi tartışmalarına mimarların katılımı üzerine hazırladığı teziyle yüksek lisansını tamamladı. 2010 yılında metropolden ayrılarak köklerinin bulunduğu Diyarbakır'a geri döndü. Mardin Artuklu Üniversitesi bünyesinde öğretim görevlisi olarak dersler vermeye başladı. 2018 yılında cami mimarisi üzerine hazırladığı karşılaştırmalı doktora çalışmasıyla doktor unvanını kazandı. Ancak 2020 senesinde maruz kaldığı mobbing uygulamaları ve baskılar nedeniyle üniversitedeki görevinden istifa etmek durumunda kaldı. İki yıl sonra Diyarbakır'da kendi mimarlık ofisini faaliyete geçirerek mesleşini serbest olarak sürdürmeye yöneldi.
Koma Dengê Azadî'den Solo Çalışmalara Müzikal Serüven
Müziğe ilk adımını okul yıllarında amatör gruplarda bağlama çalarak atan sanatçı, kısa süreli solfej ve armoni eğitimleri dışında tamamen kendi çabasıyla yetişti. Üniversite eğitimi için geldiği İstanbul'da, 1994 yılında tanınmış Kürt protest müzik grubu Koma Dengê Azadî'nin yeni kadrosuna solist, gitarist, besteci ve söz yazarı olarak dahil oldu. Sanatçı grupta Fedi ve Welatê Min albümlerinde çalıştı. Marmara Üniversitesi Konservatuvarı öğrencilerinden kurulan Üç Deniz Topluluğu bünyesinde de enstrüman çalmaya devam etti. Koma Dengê Azadî'deki yılları dahil olmak üzere toplamda yedi albümün üretiminde ter döken sanatçı, tiyatro, sit-com ve kısa film müzikleri gibi farklı alanlarda da özgün melodiler üretti.
Yenilikçi Yorumlar ve Solo Albümler
Mehmet Atlı, müzikal repertuarını ağırlıklı olarak Kürtçenin Kurmancî ve Dimilî lehçelerinde şekillendirirken, zaman zaman Türkçe eserlere de sahnesinde yer verir. Sanatçının dinleyicileriyle buluşan solo diskografisi şu yapıtlardan oluşur:
- Jahr - Zamansız ve dilsiz şarkılar (2003): Rock ve jaz esintilerinin senfonik düzenlemelerle buluştuğu ilk solo albümdür. İçinde derleme ya da türkü barındırmayan bu çalışma, 2010 yılında yeniden basılmış, 2023 yılında ise dijital remaster olarak tekrar müzikseverlere sunulmuştur.
- Wenda (2008): Kentin ve kayıp izlerin peşine düşen albümün düzenlemelerinde Okan Murat Öztürk ve Serdar Keskin'in de imzası bulunur. Büyük oranda sanatçının kendi söz ve bestelerinden oluşan albümde ayrıca Cigerxwîn, Ebdullah Peşêw ve Arjen Arî gibi şairlerin dizeleri yer alır.
- Birîn (Üçüncü Solo Albüm): Aram Tîgran, Mehmed Uzun ve Arjen Arî anısına ithaf edilen bu albümde Atlı, klasik halk ezgilerini yorumlarken ilk kez Türkçe bir Diyarbakır türküsü olan 'Karanfil eker misin?' parçasını seslendirmiştir.
Sahnede genellikle sade bir ekiple gitar, lavta ve bağlama eşliğinde dinleyicisiyle buluşan sanatçı, protest kökenlerden gelip Kürt dilinin kentleşme hikayelerini anlatan bireysel bir pop anlayışını savunur. Aynı zamanda kendi bestelerinin yanı sıra Aram Tîgran, Mihemed Şêxo, Mihemed Arif Cizrawî ve Ayşe Şan gibi ustaların eserlerine getirdiği yenilikçi yorumlarla tanınır. Kürtçe söylemenin kendisi için bir inat ve ifade özgürlüğü mücadelesi olduğunu dile getiren Atlı, Türkiye, Avrupa ve Kıbrıs'ta çok sayıda konser ve festivalde sahne alarak müzikal yolculuğunu 2024 yılındaki 30. sanat yılı itibarıyla sürdürmektedir.