Mehmet Hasan Altan, 11 Ocak 1953 tarihinde Ankara'da dünyaya geldi. Gazeteci, yazar ve akademisyen kimlikleriyle öne çıkan Altan, Türkiye'nin yakın siyasi ve entelektüel tarihinde derin izler bırakmış isimlerden biridir. Yazar Çetin Altan'ın oğlu ve Ahmet Altan'ın kardeşi olan Altan, ilk, orta ve lise düzeyindeki eğitim hayatını İstanbul'da tamamlayarak Saint Joseph Fransız Lisesi'nden mezun oldu.
Fransa Yılları ve İktisat Alanındaki Çalışmaları
Yükseköğrenimini sürdürdüğü yıllarda özel sektörde ve Türk Haberler Ajansı bünyesinde çalışarak mesleki deneyim kazandı. 1979 senesinde doktora eğitimi almak amacıyla Fransa'ya giden Altan, Paris'teki Sorbonne Üniversitesi bünyesinde çalışmalarına devam etti. Burada, Türkiye ile IMF arasındaki mali ve politik ilişkileri irdeleyen teziyle 1980 yılında yüksek lisans derecesini elde etti. İlerleyen süreçte ise Türkiye'nin ABD ve SSCB ile yürüttüğü ikili ilişkileri analiz eden akademik çalışmasıyla iktisat doktoru unvanını almaya hak kazandı. Fransa'daki doktora eğitimi süresince çeşitli gazetelerde görev yapan Altan, aynı dönemde Cumhuriyet gazetesinin Paris muhabirliğini de üstlenerek yazın ve basın dünyasındaki çalışmalarını aralıksız bir şekilde sürdürdü.
Türkiye'ye Dönüşü ve Edebi Üretimi
Mehmet Altan, 1984 yılında Türkiye'ye döndü. Paris'te kaldığı yıllarda kaleme aldığı deneme yazılarını bir araya getirerek 1985 yılında yayımlanan Kanatlı Karınca adlı kitabında topladı. Bu kitap, yazara Akademi Kitabevi Deneme Ödülü'nü kazandırdı. Bu başarının ardından çalışmalarına hız veren Altan'ın Süperler ve Türkiye başlıklı araştırması yayımlandı. Türkiye'deki devlet yapısını Marksist bir bakış açısıyla ele alıp irdelemeyi amaçladığı Marks'tan Sevgilerle isimli kitabından sonra da üretmeye devam etti. Askeri müdahalelerin ekonomik kökenlerini analiz ettiği Darbelerin Ekonomisi ile edebi yönünü ortaya koyan Matadorun Ölümü isimli kitapları da geniş kitlelere ulaştı.
Bugüne kadar yayımlanmış 40'tan fazla kitabı bulunan yazarın en çok bilinen eserlerinden bazıları şunlardır:
- Kanatlı Karınca (Deneme alanındaki ilk ödüllü eseri)
- Darbelerin Ekonomisi (Askeri darbelerin finansal incelemesi)
- Marks'tan Sevgilerle (Devlet kavramı üzerine inceleme)
- Uluslararası Ekonomi Politik (Açıköğretim Fakültesi için hazırlanan ders kitabı)
Akademik alandaki çalışmalarının yanı sıra köşe yazarlığı da yapan Altan, Sabah gazetesinde 20 yıl, Star'da ise 6 yıl çalıştı. Star gazetesindeki başyazarlık görevinden 2012 yılında ayrılan yazar, Türkiye'deki demokratikleşme tartışmalarında İkinci Cumhuriyet kavramının önde gelen savunucularından biri haline geldi. Ayrıca İstanbul Üniversitesi'nde uzun yıllar profesörlük görevini yürüttü.
Hukuki Mücadeleler ve Beraat Süreci
Mehmet Altan, 15 Temmuz 2016 askeri darbe girişiminin ardından başlatılan FETÖ/PDY soruşturması çerçevesinde zorlu ve uzun soluklu bir hukuki mücadele vermek durumunda kaldı. Televizyon programında kardeşiyle birlikte darbe çağrışımı içeren mesajlar paylaştığı iddiasıyla 10 Eylül 2016'da gözaltına alındı. Ardından, 22 Eylül 2016 tarihinde mahkemece tutuklandı. Kısa süre sonra üniversitedeki profesörlük görevinden ihraç edildi. Altan, ihraç işleminin iptal edilerek görevine iade edilmesi talebiyle Ankara 21. İdare Mahkemesi'nde hukuki bir süreç başlattı.
Tutukluluk kararına karşı yapılan itirazları inceleyen Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 11 Ocak 2018'de Altan'ın kişi hürriyeti ve güvenliği hakları ile ifade ve basın özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. Ancak yerel mahkeme karara uymayarak Altan'a 16 Şubat 2018'de ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verdi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi başvurusu da 20 Mart 2018'de sonuçlandı. AİHM, Altan'ın özgürlük ve ifade haklarının ihlal edildiğine karar verdi. Üst mahkeme olan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi'nin AYM kararına uyması neticesinde yazar, 27 Haziran 2018 tarihinde tahliye edildi. Temyiz sürecinde Yargıtay 16. Ceza Dairesi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını bozarak Altan'ın beraatına karar verdi. Yeniden yapılan yargılama sonucunda İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi, 4 Kasım 2019'da Altan'ın beraatını karara bağladı. Beraat kararının ardından akademik haklarını geri almak için mücadelesini sürdüren Altan, günümüzde bağımsız internet gazetesi T24 bünyesinde haftada bir basın tarihi hakkında köşe yazıları yazmaktadır.