16. yüzyıl Avrupa tarihinin en dramatik figürlerinden biri olan İskoçya Kraliçesi Mary Stuart, 8 Aralık 1542 tarihinde İskoçya topraklarında dünyaya gelerek, ölümler, entrikalar ve taht mücadeleleriyle dolu fırtınalı bir yaşam sürdü. Babası Kral V. James'in ölümünün ardından henüz dokuz aylık bebekken taç giyen Stuart, hanedan bağları sebebiyle İngiltere tahtında hak iddia etmesi üzerine hayatı boyunca kuzeni I. Elizabeth'in hedefi haline geldi. Çocuk yaşta gönderildiği Fransa sarayından İskoçya'nın soğuk kalelerine uzanan bu serüven, 8 Şubat 1587'de vatana ihanet suçlamasıyla başı kesilerek son buldu.
Bebeklikten Saray İhtişamına Uzanan Yıllar
İskoç kralı V. James'in kızı olarak doğan Mary, henüz yedi günlükken babasını kaybetti. Bu kaybın ardından dokuz aylık bir bebekken kraliçelik tacını giydi. İngiltere Kralı VIII. Henry, iki krallığı birleştirmek amacıyla oğlu VI. Edward ile küçük kraliçeyi evlendirmek istedi. Ancak dönemin yüksek rahibi bu planı onaylamadı. Bu gelişme üzerine Mary, altı yaşındayken Fransa Prensi II. François ile nişanlandı. Eğitim alması için hemen Fransa'ya gönderildi. Fransız sarayında son derece seçkin ve özenli bir eğitim gören genç kraliçe, birçok yabancı dili mükemmel şekilde konuşarak çevresindekileri kendisine hayran bıraktı:
- Fransızca
- Latince
- Yunanca
- İspanyolca
- İtalyanca
Henüz on altı yaşındayken, 1558 yılında nişanlısı II. François ile dünyavevine girdi. Eşinin bir yıl sonra tahta çıkmasıyla Fransa Kraliçesi unvanını da kazandı. Fakat bu büyük saray ihtişamı uzun sürmedi. Kral François, geçmeyen kulak iltihabı nedeniyle 1560'ta henüz on altı yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Bunun üzerine Mary, genç yaşta dul kalarak kendi ülkesi İskoçya'ya geri dönmek zorunda kaldı.
İskoçya Tahtında Fırtınalı Yıllar ve İhanetler
Kendi topraklarına dönen hükümdar, 1565 senesinde kuzeni Henry Stuart ile ikinci evliliğini yaptı. Bu evlilikten 19 Haziran 1566'da geleceğin kralı VI. James dünyaya geldi. Ancak saraydaki taht oyunları ve gerilimler dinmek bilmiyordu. Mary'nin eşi Henry Stuart, 10 Şubat 1567 tarihinde karanlık bir suikast sonucu öldürüldü. Kimi tarihçiler, bu suikast planının arkasında Mary Stuart ile Bothwell Dükü James Hepburn'ün olduğunu iddia etmektedir. Kralın ölümünden sadece üç ay sonra Mary, Bothwell Dükü James Hepburn ile üçüncü kez nikah masasına oturdu. Bu evlilik bardağı taşıran son damla oldu. İskoç soyluları ayağa kalkarak bu birlikteliğe sert şekilde karşı çıktılar. Çıkan büyük isyanın ardından Dük Hepburn ülkeyi terk ederek Norveç'e kaçtı. Soylular tarafından tahttan indirilen Mary'nin yerine henüz bebek olan oğlu VI. James geçirildi. Tahtını kaybeden devrik kraliçe, Loch Leven Adası'nda yaklaşık bir yıl boyunca tutsak kaldı. Mary, 1568 yılında zindandan kaçmayı başardı. Hızla altı bin kişilik bir ordu toplayarak tahtı geri almak adına mücadeleye girişti. Sayıca üstün olmasına rağmen disiplinden yoksun ve son derece düzensiz olan bu ordu, savaş meydanında organize olamayarak çok kısa bir sürede ağır bir bozguna uğradı.
İngiltere Zindanları ve Trajik Son
Ordusunun dağılmasıyla çaresiz kalan kraliçe, İngiltere Kraliçesi olan kuzeni I. Elizabeth'ten sığınma talep etti. Fakat İngiltere'de Mary'i sıcak bir karşılama beklemiyordu. Tudor hanedanından gelen Mary Stuart, tahtın meşru varisi olarak Elizabeth için büyük bir tehditti. Ayrıca bazı kesimler, babasının Anne Boleyn ile evliliğini geçersiz saydığı için Elizabeth'i yasal kraliçe olarak görmüyordu. Bu korkular nedeniyle Elizabeth, kuzeni Mary'i derhal zindana kapattı. Tam on dokuz yıl boyunca kulede hapis kalan Mary, içeriden İngiltere tahtını ele geçirmek için gizli faaliyetler yürüttü. Tarihe Babington komplosu olarak geçen başarısız suikast girişimi, Mary'nin de sonunu hazırladı. Elizabeth'e yönelik bu suikast planına karştığı gerekçesiyle 25 Ekim 1586'da idama mahkum edildi. Fırtınalı bir ömür süren İskoçya Kraliçesi, 8 Şubat 1587'de Fotheringay Şatosu'nda başı kesilerek idam edildi. Hayata gözlerini yumduğunda kırk dört yaşındaydı. Peterborough Katedrali'ne gömülen naaşı, yıllar sonra 1612 yılında Westminster Abbey'e nakledildi.