Türk tiyatro ve sinema sanatçısı M. Kemal Küçük, 1901 senesinde Osmanlı idaresindeki Girit Adası'nda dünyaya gözlerini açtı. Sanat hayatına amatör sahnelerde adım atan Küçük, tiyatro ve sinemada iz bırakan bir aktör ve yazar haline geldi. Ömrünün son yıllarını büyük bir hastalıkla geçiren oyuncu, 23 Nisan 1936 tarihinde İstanbul'da yaşamını yitirdi. Ertuğrul Muhsin'in filmlerinde yardımcı yönetmenlik de yapan sanatçı, sahne sevgisi ve çocuk tiyatrosuna katkılarıyla anılmaktadır. Özellikle Türk çocuk tiyatrosunun öncü isimlerindendir.
Tiyatro Sahnesindeki İlk Yılları ve Dârülbedayi
Sanat serüvenine amatör tiyatro topluluklarında oynayarak başladı. Sahne yeteneği sayesinde, 1919 yılında İstanbul'on en önemli tiyatro kurumu olan Dârülbedayi kadrosuna stajyer oyuncu olarak girmeyi başardı. Dârülbedayi'deki bu ilk adımlarının akabinde, dönemin popüler ekiplerinden Sahir Opereti ve Raşit Rıza topluluğu bünyesinde oyuncu olarak görev üstlendi. Sanatı geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla, Şadi Fikret liderliğinde kurulan Yeni Sahne topluluğuna katılarak Anadolu'nun farklı bölgelerini kapsayan turnelere çıktı. Bu verimli seyahatlerin ardından hemen İstanbul'a döndü. Burada Muhsin Ertuğrul ve Arkadaşları topluluğunda çalıştı. Ayrıca Alay Köşkü bünyesinde öğrencilere tiyatro dersleri verdi. Tiyatro teorisine de ilgi duyan sanatçı, bu derslerde biriktirdiği notlarını ve deneyimlerini 1930 senesinde Tiyatro ismiyle kitaplaştırarak yayımladı.
Sinema Kariyeri ve Beyaz Perde Çalışmaları
M. Kemal Küçük, sinema dünyasına adımını 1922 yılında Boğaziçi Esrarı-Nur Baba filmiyle attı. Muhsin Ertuğrul'un yönetmenliğini üstlendiği bu önemli yapımda sergilediği başarılı oyunculuk performansı, onun sinema tarihindeki ilk oyunculuk deneyimi olarak kayıtlara geçti. Bu başarılı başlangıcın ardından yine Muhsin Ertuğrul'un yönetiminde çekilen Leblebici Horhor, Sözde Kızlar ve Ankara Postası gibi Türk sinemasının ilk dönem klasiklerinde rol aldı. Kamera arkasına da büyük ilgi duyan Küçük, Ertuğrul'un yönettiği bu filmlerde oyuncu olmanın yanı sıra yardımcı yönetmen olarak da görev aldı.
Çocuk Tiyatrosunun Kuruluşu ve Sanatçının Mirası
Sanatçı, 1927 senesinde Dârülbedayi'ye yeniden girdi. Bu yeni dönemde kurum bünyesindeki çeşitli piyeslerde sahne alırken, aynı zamanda kendi yazdığı özgün tiyatro oyunlarını da kaleme almaya başladı. Dârülbedayi bünyesinde ilk kez bir çocuk tiyatrosu kurulduğunda, açılış eseri olarak Kemal Küçük'ün yazdığı Çocuklara İlk Tiyatro Dersi adlı oyun seçildi. Muhsin Ertuğrul'un siparişi üzerine yazılan ve eğitici nitelikler taşıyan bu müzikli oyun, minik izleyicilerin sahne sanatlarına ısınmasını sağlayan öğretici ve eğlenceli sahneler içeriyordu. O dönem çocukları tiyatroya çekmek amacıyla çıkarılan ve yedi buçuk kuruş bedelle satılan Çocuk Tiyatrosu Dergisi çok önemli bir işleve sahipti. Bu dergiyi satın alan tüm çocuklar, tiyatro salonuna girmek için ekstra bir bilet ücreti ödemeden oyunları ücretsiz olarak izleyebiliyorlardı. Çocuk tiyatrosunun gördüğü bu ilginin ardından sahnelenen ikinci oyun olan Gülmeyen Çocuk da yine sanatçı Kemal Küçük'ün imzasını taşıyordu.
Tiyatro araştırmacısı Filiz Terzi, yazılarında M. Kemal Küçük'ün tiyatro sanatına duyduğu o sonsuz ve benzersiz tutkuyu detaylarıyla aktarmıştır. Sanatçı, sağlığı ciddi şekilde bozulduğu ve ağır hastalıklarla mücadele ettiği dönemlerde bile Muhsin Ertuğrul'dan gelen bir rica notuyla tereddüt etmeden sahneye çıkıp rolünü oynamıştır. Türk tiyatrosunun bu cefakar ve öncü isminin adı, vefatından uzun yıllar sonra İstanbul Şehir Tiyatroları tarafından çok anlamlı bir projeyle onurlandırıldı. Kurum, 2009 yılında Kağıthane'deki binasında M. Kemal Küçük'ün hatırasını yaşatmak amacıyla sadece çocuklara hizmet veren özel bir sahne açtı. Tam yüz kırk üç izleyici kapasiteli ve üç farklı tribünden oluşan Kağıthane Kemal Küçük Çocuk Sahnesi, tümüyle çocukların dünyasına uygun olarak tasarlandı. Tasarımından koltuk yerleşimine kadar tamamen çocuklara göre hazırlanan bu mekan, Türk tiyatro tarihi açısından kendi alanında ilk olma özelliği taşıdı.