Kinyas Kartal, 1900 yılında Rus Çarlığı sınırları içerisindeki Erivan'da dünyaya gelmiş önemli bir siyasi figürdür. Kafkasya'dan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne uzanan hayat öyküsüyle adından söz ettiren bu isim, Bruki aşiretinin liderliğini üstlenmiştir. Kürt kökenli bu siyasetçi, uzun yıllar Van şehrini mecliste başarıyla temsil etmiştir. Kendisi, 24 Mayıs 1991 tarihinde vefat etmiştir.
Kafkasya'dan Anadolu'ya Göç Yolu
Siyasetçinin taşıdığı Kinyas adı, Rusça 'prens' anlamına gelen 'knyaz' kelimesinden türetilmiştir. Gençlik yıllarında askeri eğitime yönelen Kartal, ilk olarak Tiflis askeri lisesinde dersler aldı. Daha sonra Bakü askeri akademisine giderek buradaki askeri eğitimini de başarıyla tamamladı. Eğitimini başarıyla tamamladıktan sonra, Troçki'nin liderliğindeki Kızıl Ordu bünyesinde aktif görev aldı. Ancak 1921 yılından itibaren Bruki aşiretinin topluca Türkiye'ye göç etmesi, onun da hayatını tamamen değiştirdi. Bunun üzerine genç lider, Rus kökenli eşini de yanına alarak aşiretiyle birlikte Türkiye'ye göç etti.
Zorunlu Sürgünler ve Meclis Dönemi
Yeni vatanına alışmaya çalışan Kartal, ülkedeki siyasi dalgalanmalar nedeniyle zor dönemler yaşadı. Bu süreçte 1930 ve 1960'lı yıllarda olmak üzere iki defa sürgün edilerek farklı bölgelere gönderildi. Yaşadığı bu zorluklara rağmen ülkesine hizmetten geri durmadı. Aktif politikaya adım atan Kartal, Adalet Partisi listelerinden milletvekili seçilerek parlamentoya girmeyi başardı. TBMM çatısı altında 2. (XIII), 3. (XIV), 4. (XV) ve 5. (XVI) dönemlerde Van milletvekili olarak görev üstlendi. Uzun meclis yıllarında bölgenin sorunlarına çözümler aradı.
Parlamento Başkanlığı ve Aile Yaşamı
Kinyas Kartal, 1977 yılında parlamento tarihine geçen son derece önemli bir görev üstlendi. 5 Haziran ile 17 Kasım 1977 tarihleri arasında meclisin en yaşlı üyesi sıfatıyla yaklaşık beş ay boyunca Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı koltuğunda oturarak bu yüce makamı başarıyla temsil etti. Özel hayatında Rus asıllı bir hanımla evli olan tecrübeli siyasetçi, on çocuk babasıydı. Ailesindeki siyasi gelenek kendisinden sonra da devam etmiştir. Oğlu Nadir Kartal, sonraki yıllarda XIX. Dönem Van Milletvekili olarak parlamentoda görev yapmıştır. Siyasetçi kimliğinin yanı sıra anılarını da kaleme almıştır. Kendi hayat hikayesini ve tanıklıklarını gelecek nesillere aktarmak isteyen Kartal, 1987 yılında Anadolu Basın Birliği Genel Merkezi Yayınları aracılığıyla 'Erivan'dan Van'a Hatıralarım' başlıklı yirmi iki sayfalık anı kitabını yayınlamıştır.
Kinyas Kartal'ın hayatındaki önemli satır başları şunlardır:
- Bruki Aşiret Liderliği: Ermenistan ve Gürcistan sınırlarındaki Bruki aşiretinin önderliğini yapmıştır.
- Kızıl Ordu Görevi: Tiflis ve Bakü'deki eğitimlerinden sonra Troçki komutasında görev almıştır.
- TBMM Başkanlığı: 1977 yılında en yaşlı üye sıfatıyla geçici olarak Meclis Başkanlığı yapmıştır.
- Edebi Mirası: Erivan'dan Van'a uzanan anılarını anlattığı 22 sayfalık bir kitap yazmıştır.