Kerim Erim Kimdir?

Ailesi ve eğitimi

Kerim Erim, 31 Ocak 1894'te İstanbul'da doğdu. Asıl adı Abdülkerim'dir. Babası Buharalı Molla Ahmed Zade Mirliva Arif Paşa, annesi Kazan Şeyhülmüderrisi Kerim Hazretzade Ferik Abdürrahman Paşa'nın kızı Naciye Hanım'dır. İlköğrenimini Halep'te tamamladı; ortaöğrenimini kısmen evde, kısmen Hendese-i Mülkiye'nin ilk sınıflarında ders görerek bitirdi. Yükseköğrenimine İstanbul'daki Yüksek Mühendis Mektebi'nde devam etti ve 1914'te mezun oldu. Matematiğe duyduğu ilgi nedeniyle Almanya'ya gitti, Berlin Üniversitesi'nde ileri matematik okudu. 1919'da Erlangen'deki Friedrich-Alexander Üniversitesi'nden cebir alanında doktora derecesini alarak ilk doktoralı Türk matematikçi oldu.

Meslek hayatı

Türkiye'ye döndükten sonra mezun olduğu Yüksek Mühendis Mektebi'nde matematik, analitik geometri, mekanik ve kozmografya dersleri verdi; 1929'da doçent oldu. 1933 Üniversite reformunu hazırlayan kurulda yer aldı. Yeni kurulan İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde analiz profesörü ve dekan olarak görev yaptı, kısa süre sonra dekanlıktan ayrıldı. Uzun süre iki kurumda birden ders verdi. 1940'ta fakülteden ayrılan Richard von Mises'in yerine İstanbul Üniversitesi Matematik Enstitüsü başkanı oldu ve bu görevi 1952'deki ölümüne kadar sürdürdü. 1946'da çıkan kanunla bir öğretim üyesinin aynı anda iki üniversitede çalışması sona erince İTÜ'deki görevinden ayrıldı; 1948'de yeniden dekan seçilerek iki yıl Fen Fakültesi dekanlığı yaptı.

Bilimsel katkıları

Türkiye'de yüksek matematik öğretiminin yaygınlaşmasında ve çağdaş matematiğin yerleşmesinde etkin rol oynadı. Mekaniğin matematik esaslarına dayandırılmasına öncülük etti ve matematik ile fizik bilimlerinin felsefeyle ilişkileri üzerinde çalıştı. Türkiye'de matematik doktorası yöneten ilk bilim insanıdır; diferansiyel geometri, fonksiyonlar teorisi, elastisite ve plastisite konularında öğrenci yetiştirdi. Öğrencileri arasında mekanik alanının önde gelen isimlerinden Mustafa İnan ve Suzan Kahramaner de vardır. Mihanik (1926), Nazarî Hesap (1931), Riyâziyenin Temelleri, Dış Âlem Meselesi (1940) ve Matematik ve Realite gibi eserleri yazdı.

Mekanik Kongresi ve ölümü

Dört yılda bir düzenlenen Uluslararası Sırf ve Uygulamalı Mekanik Kongresi'nin sekizincisinin 1952'de İstanbul'da yapılması için büyük emek verdi. Hastalanması nedeniyle açılışa katılamadı, ancak son oturumda kapanış konuşmasını okudu. Avrupa'ya nekahat için gidip döndükten sonra 28 Aralık 1952'de öldü ve Edirnekapı Şehitliği'ne gömüldü. Fatma Zehra Hanım'la evliliğinden iki çocuğu oldu; devlet sanatçısı piyanist Gülsin Onay'ın dedesidir.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Kerim Erim maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.