Türkiye'de modern bilimin ve mühendisliğin gelişmesine hayatını adayan akademisyen **Mustafa İnan**, 1911 yılında **Adana**'da dünyaya gelerek ülkemizin akademik dönüşümünde öncü bir rol üstlenmiştir. Hem fizik hem de inşaat mühendisliği alanlarında çığır açan çalışmalarıyla bilinen İnan, İstanbul Teknik Üniversitesi'nde rektörlük yaparak ve TÜBİTAK'ın kuruluşuna liderlik ederek Türk bilim dünyasının temellerini sağlamlaştırmıştır. Kendisi, kısıtlı imkanlara rağmen elde ettiği üstün başarılarla ülkemizi uluslararası alanda da başarıyla temsil etmiştir.
Zorluklarla Dolu Çocukluktan Riyaziyeci Lakabına
**Mustafa İnan**, seyyar posta memurluğu yapan Hüseyin Avni Bey ile Rabia Hanım'ın evladı olarak dünyaya geldi. Birinci Dünya Savaşı sonrasında başlayan Fransız işgali, aileyi doğup büyüdükleri **Adana** topraklarından kopararak **Konya**'ya göç etmek zorunda bıraktı. İstiklal Mücadelesi'nin zaferle sonuçlanmasının ardından memleketlerine dönen aile, çocuklarının eğitim hayatına burada devam etmesini sağladı. İlk ve ortaöğrenimini **Adana**'da tamamlayan genç Mustafa, ortaokulun son senesinde parasız yatılı olarak eğitim gördü.
Ortaokul yıllarında parasız yatılı olarak eğitim aldığı dönemde, matematiğe karşı gösterdiği olağanüstü ilgi ve üstün yetenek nedeniyle arkadaşları ona **Riyaziyeci Mustafa** lakabını uygun görmüştü. Sayıların dünyasına duyduğu bu ilginin yanı sıra, ruh dünyasını da zenginleştirmeyi ihmal etmiyordu. Gençlik yıllarında ney üflemeye başlayarak sanatla bağ kuran İnan, aynı zamanda **Yunus Emre** ve **Mevlânâ Celâleddîn-î Rûmî** gibi büyük mutasavvıfların eserlerini derinlemesine inceleyerek manevi dünyasını zenginleştirmiştir.
1931 yılına gelindiğinde, yatılı okulu birincilik derecesiyle bitirmeyi başardı. Aynı yıl yapılan sınavlarda üstün bir başarı göstererek **Yüksek Mühendis Mektebi**'ne birinci sıradan kabul edildi. Üniversite yıllarında sadece mühendislik dersleriyle yetinmeyip, tiyatro ve özellikle edebiyatla da yakından ilgilendi. Bu geniş vizyonu, onun mühendislik eğitimini çok daha yaratıcı bir bakış açısıyla tamamlamasına katkı sağladı. Nihayetinde, bu prestijli okulu da pekiyi dereceyle ve okul birincisi olarak bitirmeyi başardı.
Zürih Yılları ve Bilimde Fotoelastisite Devrimi
Devlet bursu almaya hak kazanan başarılı genç, doktora çalışmalarını yürütmek üzere **İsviçre**'nin **Zürih** kentine gönderildi. **Eidgenössische Technische Hochschule** bünyesinde gerçekleştirdiği araştırmalarında, Brendel kirişleri üzerine yoğunlaştı. Bu kapsamda, Brendel tipi beton köprülerin fotoelastisitesini inceleyen çalışmalar yürüttü. Yaptığı bu deneysel çalışmalarla, fotoelastisite dalında araştırma yapan ilk Türk bilim insanı unvanını kazandı. Üstün gayretlerinin neticesinde 1941 yılında doktor unvanını elde etti.
Ülkesine döndükten sonra akademik çalışmalarına hız kesmeden devam etti. 1943 yılında yayımladığı **Kayma Merkezi** başlıklı makalesi, uluslararası literatürde büyük bir yankı uyandırdı. Bu kıymetli makale, bir Türk bilim insanının yurt dışındaki ilk doktora çalışması olarak bilim tarihine geçmiştir. 1942 ile 1944 yılları arasında vatan borcunu ödemek üzere askerlik görevini gerçekleştirdi. Vatan borcunu ödedikten hemen sonra, 1944 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın arkeoloğu olma unvanını taşıyan **Jale İnan** ile hayatını birleştirerek son derece seçkin ve örnek bir birlikteliğe adım atmıştır. Mutlu evliliklerini taçlandıran oğulları Hüseyin ise 1945 yılında dünyaya gözlerini açtı.
İTÜ Rektörlüğü, TÜBİTAK ve İtalyan Hükümetinin Takdiri
İnan'ın akademik yükselişi oldukça hızlı ve başarılarla dolu oldu. Mezun olduğu okulun ismi **İstanbul Teknik Üniversitesi** olarak değiştirildiğinde, burada teknik mekanik ve mukavemet muallim muavinliği görevine getirildi. Başarılı akademisyen, henüz genç yaşta olmasına rağmen 1945 senesinde profesörlük unvanını almaya hak kazandı. Bilime pratik katkılar sunmayı hedefleyen İnan, 1950'li yıllarda üniversite bünyesinde modern bir fotoelastisite laboratuvarı kurdu. Bu laboratuvar, sonraki nesillerin yetişmesinde çok önemli bir rol oynadı.
Akademik kariyeri boyunca üstlendiği idari görevler şunlardır:
- 1946-1954 yılları arasında Teknik Mekanik ve Genel Mukavemet Kürsüsü Başkanlığı,
- 1954-1956 yılları arasında İnşaat Fakültesi Dekanlığı,
- 1957-1959 yılları arasında ise İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörlüğü.
Bu görevleri esnasında üniversite tarihinin en genç dekanı ve en genç rektörü olma unvanını da eline geçirdi. İdari alandaki bu üstün sevk ve idare yeteneği, 1957 yılında **İtalyan Hükümetinin** de dikkatini çekti. Kendisine, başarılı yöneticilere layık görülen prestijli **Grand Ufficale** unvanı takdim edildi.
Türkiye'nin bilimsel altyapısını güçlendirmek adına **TÜBİTAK**'ın kuruluşunda da aktif rol oynayan İnan, ömrünün son anına kadar bilim üretmeye devam etti. Değerli bilim insanı, 5 Ağustos 1967 tarihinde Almanya'nın **Freiburg** kentinde vefat ederek aramızdan ayrıldı.