Mehmet Kemal Yamak, askeri dehası ve bürokratik birikimiyle Türkiye'nin yakın tarihine yön veren en önemli devlet adamlarından biridir. 3 Nisan 1924 tarihinde dünyaya gelen Yamak, genç yaşlardan itibaren vatan hizmetine adadığı ömrünü, 26 Temmuz 2009'da hayata gözlerini yumana dek büyük bir kararlılıkla sürdürdü. Hem askeri hem de bürokratik alanlarda üstlendiği sorumluluklarla Türk yönetim mekanizmasında silinmez izler bırakan başarılı lider, cumhuriyetin önemli kademelerinde üst düzey görevler yürütmüştür. Ordunun farklı komuta kademelerinde ve ardından Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği makamında gösterdiği dirayet, onu yakın tarihin en çok konuşulan isimlerinden biri haline getirdi.
Harbiyeden Komuta Kademesine Uzanan Yol
Kemal Yamak, askeri eğitim hayatına erken yaşlarda adım attı. Disiplinli ve başarılı eğitim yıllarının ilk durağı, 1943 yılında başarıyla tamamladığı Bursa Işıklar Askeri Lisesi oldu. Buradan aldığı sağlam temellerle yola devam eden Yamak, 1945 yılında Kara Harp Okulu'ndan mezun olarak ordudaki yerini aldı. Mesleki uzmanlığını peşi sıra gelen eğitimlerle taçlandıran Yamak, 1947 yılında Topçu Sınıf Okulu'nu başarıyla bitirdi. Askeri kariyerindeki yükselişin ve kurmaylık basamaklarının en önemli adımı olan Harp Akademisi eğitimini ise 1958 yılında tamamlayarak seçkin kurmay subaylar arasına katıldı. Bu kapsamlı askeri eğitim süreci, onun ileride üstleneceği kritik komutanlık görevlerinin en önemli hazırlayıcısı olmuştur.
Generallik Rütbeleri ve Özel Harp Dairesi Başkanlığı
Cumhuriyet ordusuna uzun yıllar hizmet eden Yamak, 1971 yılında askeri hiyerarşinin en saygın basamaklarından biri olan Tuğgeneral rütbesine terfi ettirildi. Bu ünvanla birlikte ülkenin en kritik birimlerinden biri olan Genelkurmay Özel Harp Dairesi Başkanlığı görevini yürütmeye başladı. Aynı dönemde 4. Zırhlı Tugay Komutanlığı gibi muharip bir birliğe de liderlik ederek saha tecrübesini peşitledi. Gösterdiği başarılı yönetim, ona 1975 yılında Tümgeneral rütbesini getirdi. Tümgeneral olarak ordudaki etkinliğini artıran Yamak, sırasıyla şu kritik görevleri yürüttü:
- 28. Piyade Tümen Komutanlığı
- Kara Kuvvetleri Harekât Başkanlığı
- Doğu Yurtiçi Bölge Komutanlığı
Askeri dehası ve stratejik öngörüsüyle her görevi başarıyla tamamlayan Kemal Yamak, 1979 yılında terfi zincirine bir yenisini ekleyerek Korgeneral rütbesine ulaştı. Korgenerallik döneminde de sorumlulukların önemi katlanarak arttı. Türk askerinin adadaki varlığının ve güvenliğinin teminatı olan Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı görevini üstlendi. Ardından bölgesel asayiş ve stratejik güvenlik açısından hayati önem taşıyan 7. Kolordu Komutanlığı vazifesine atandı. Bu görevinin hemen arkasından Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı görevine getirilerek askeri planlama ve sevk idarenin merkezinde yer aldı. Aynı yıllarda, 1981-1984 döneminde Diyarbakır Sıkıyönetim Komutanı olarak görev yaparak dönemin en zorlu ve hassas süreçlerini yönetti.
Orgenerallik, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Bürokrasi Yılları
Askeri kariyerinin zirvesine 1984 yılında adım atan Yamak, Orgeneral rütbesine yükseltildi. Bu en üst rütbeyle ilk olarak yeniden Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı görevini yürüttü ve ardından Türkiye'nin batı sınırlarının koruyucusu olan Ege Ordusu Komutanlığı'na atandı. Başarılarla dolu komutanlık döneminin ardından, 1987 yılında askeri tecrübesini sivil idareye aktarmak üzere Başbakanlık Başdanışmanlığı vazifesine atandı. Yamak, aynı yılın 24 Temmuz günü askeriye içindeki en yücelerden biri olan Kara Kuvvetleri Komutanlığı makamına getirildi. Bu onurlu görevi iki yıla yakın bir süre başarıyla icra ettikten sonra, 1 Eylül 1989 tarihinde yaş haddini doldurarak ordudan emekliye ayrıldı.
Emeklilik dönemi Kemal Yamak için yeni bir bürokratik dönemin kapısını araladı. Başbakan Turgut Özal'ın Kasım 1989 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'nin 8. Cumhurbaşkanı seçilmesiyle birlikte, devlet yönetiminde yeni bir sayfa açıldı. Cumhurbaşkanı Özal, Yamak'ın devlet tecrübesine ve yönetim becerilerine olan inancıyla onu Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği görevine getirdi. Yamak, Çankaya Köşkü'nde bu yüksek makamda dönemin kritik siyasi ve bürokratik süreçlerini yönetti. Turgut Özal'ın 17 Nisan 1993 tarihindeki ani vefatının ardından, devlet adamlığı duruşuna yakışır bir biçimde aynı gün görevinden istifa ederek etkin yönetim kariyerini sonlandırdı. Kemal Yamak, geride bıraktığı saygın mirasla 26 Temmuz 2009'da vefat etti.