Kemal Burkay Kimdir?

Türkiye siyasetinin ve edebiyat dünyasının tanınan isimlerinden Kemal Burkay, 1937 yılında Tunceli'nin Mazgirt ilçesinde dünyaya gelmiştir. Çocukluk yıllarından itibaren toplumsal meselelere duyduğu ilgi, onu hem edebiyatta hem de siyasette etkin bir figür haline getirmiştir. Köy enstitülerinden mezun olduktan sonra hukuk eğitimi alan Burkay, kurucusu ve lideri olduğu siyasi hareketler nedeniyle uzun yıllar sürgün hayatı yaşamıştır. 31 yılı aşan gurbet döneminin ardından ülkesine geri dönerek Hak ve Özgürlükler Partisi (HAK-PAR) Genel Başkanlığı görevini üstlenmiştir.

Eğitim Hayatı ve Avukatlık Yılları

Burkay, ilkokul eğitimini köy eğitmeni olan babasının gözetiminde, çevre köylerde tamamladı. İlkokulu babasının eğitmenlik yaptığı komşu köylerde okudu. Eğitim yolculuğuna 1949 senesinde adım attığı Akçadağ Köy Enstitüsü ile devam etti. Ardından Diyarbakır Ergani'deki köy enstitüsüne geçiş yaparak buradan mezuniyetini aldı. 1955 yılında öğretmenlik mesleğine başlayan genç eğitimci, sırasıyla Van'ın Muradiye ilçesi Korsot köyü ile Ankara'nın Şereflikoçhisar ilçesi Sarıyahşi köyünde dersler verdi. Eğitim aşkı onu burada durdurmadı; 1956'da Elazığ Lisesi'nde dışarıdan sınavlara girerek lise diploması aldı.

Aynı yıl Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne adım atan Burkay, zor koşullar altında okudu. Bir yandan öğretmenlik yaparken, diğer yandan Tarım Bakanlığı bünyesinde muhasebe memuru olarak çalıştı. Sınav dönemlerinde gösterdiği azimle 1960 senesinde hukuk fakültesini başarıyla bitirdi. Erzurum'da gerçekleştirdiği vatani görevinin ardından Elazığ'da kaymakamlık stajına başladı. Osmaniye'de kısa bir dönem yürüttüğü kaymakamlık görevinden sonra sol görüşleri ve Kürt sorununa olan ilgisi merceğe alınmasına yol açtı. Siyasi takibi nedeniyle Ankara'da kızağa çekildi. Bu gelişmeler üzerine kamu görevinden ayrılma kararı alan Burkay, zorunlu avukatlık stajını tamamlamasının ardından 1964 yılında Elazığ bünyesinde serbest avukatlığa başladı ve ilerleyen süreçte mesleki faaliyetlerini Tunceli'ye taşıdı.

Yazın Dünyası ve Siyasi Mücadele

Kemal Burkay'ın yazınsal üretkenliği, henüz köy öğretmenliği yaptığı yıllarda kaleme aldığı şiir ve hikayelerle başladı. Edebi alandaki ilk büyük çıkışını 1964 yılında, 'Yaşamanın Ötesinde' adlı romanının Vatan Gazetesi'nde tefrika edilmesiyle gerçekleştirdi. Takvimler 1967'yi gösterdiğinde, ilk şiir kitabı 'Prangalar' okuyucuyla buluştu. Bu süreçte sadece yazmakla yetinmedi; 1965 yılında Elazığ'da kültür hayatına katkı sunan 'Çıra' isimli edebiyat dergisini kurup yönetti.

Edebi çalışmalarına paralel olarak siyasi arenada da aktif rol üstlendi. 1965 senesinde Türkiye İşçi Partisi'ne (TİP) katılarak partinin Elazığ, Tunceli, Bingöl ve Erzincan örgütlenmelerinde öncü oldu. Aynı yıl yapılan genel seçimlerde yaşını büyüterek TİP'in Bingöl milletvekili adayı oldu. Siyasi kabiliyeti sayesinde 1968'de TİP Genel Yönetim Kurulu'na, ertesi yıl ise Merkez Yürütme Kurulu'na seçilmeyi başarıdı. Takvimler 1969 yılını gösterdiğinde Türkiye İşçi Partisi'nin Tunceli adayı olarak seçimlere katılan Burkay, bu dönemde kent genelinde dağıtılmak üzere Ezilenler adını taşıyan, 15 günlük ve tek yapraklı siyasi bir gazete neşretti.

Fikirleri ve eylemleri nedeniyle pek çok soruşturma ve tutuklamayla karşı karşıya kaldı. 1966 yılında 'Yeni Akış' dergisinde yayımlanan makalesi sebebiyle dört ay demir parmaklıklar ardında kaldı. Davaların ardı arkası kesilmezken, 1969 ve 1971 yıllarında toplam üç kez daha tutuklandı. 1972 yılında baskıların artması üzerine yurdu terk etmek zorunda kaldı. Suriye ve Lübnan sınırını aşarak Avrupa topraklarına ulaşan Burkay, burada diğer sürgündeki Kürt solcularıyla bir araya gelip Ronahi dergisi çatısı altında hem Türkçe hem de Kürtçe makaleler yayımladı.

Sürgün Yılları, PSK ve HAK-PAR Liderliği

1974 yılında yasalaşan genel af sayesinde ülkeye dönen Burkay, Ankara'da serbest avukatlığa kaldığı yerden devam etti. Aynı senenin son günlerinde bir grup yol arkadaşıyla bir araya gelerek illegal şartlarda faaliyet yürüten Türkiye Kürdistanı Sosyalist Partisi'ni kurdu ve örgütün genel sekreterlik makamına getirildi. Gizlilik şartları altında yürütülen çalışmalar kapsamında 1975'te Özgürlük Yolu dergisini, 1977'de ise iki dilde yayın yapan Roja Welat gazetesini çıkardı.

1980 yılının Mart ayında toplanan partinin ilk kongresinde, güvenlik gerekçesiyle Burkay'ın yurt dışına çıkması kararlaştırıldı. Nisan 1980'de Avrupa'ya geçen siyasetçi, İsveç'ten siyasi sığınma hakkı elde etti. Burkay, 29 yıl boyunca PSK'nın genel sekreterliğini yürüttükten sonra 2003 yılında bu görevinden kendi isteğiyle ayrıldı.

Hakkındaki hukuki süreçlerin nihayete ermesiyle, 31 yılı aşkın sürgün hayatı 31 Temmuz 2011'de son buldu. Yurda dönüşünün ardından İstanbul, Ankara, Diyarbakır gibi şehirlerde düzenlenen toplantılarda konuşmalar yaptı ve Dersim'deki köyüne hasret giderdi. 18 Şubat 2012'de HAK-PAR saflarına katılan tecrübeli lider, aynı yılın Kasım ayında yapılan kongrede genel başkanlığa seçildi.

Kemal Burkay'ın Çıkardığı ve Yazarlık Yaptığı Başlıca Yayınlar

Yazar ve siyaset adamı kimliğiyle pek çok süreli yayının hazırlanmasında rol oynayan Burkay'ın katkı sunduğu mecralar şunlardır:

• Çıra Edebiyat Dergisi: 1965 yılında Elazığ'da çıkarıp yönettiği ilk edebiyat yayınıdır.
• Ezilenler Gazetesi: 1969 yılında Tunceli'de yayımladığı 15 günlük siyasi yayın organıdır.
• Roja Welat Gazetesi: 1977 yılında Kürtçe ve Türkçe dillerinde yayımlanan iki haftalık gazetedir.
• Özgürlük Yolu Dergisi: 1975'te Türkiye'de, daha sonra 1982'de yurt dışında 'Riya Azadi' adıyla basılan yayındır.