Musa Kâzım Karabekir, Türk Kurtuluş Savaşı'nın en öncü komutanlarından biri olup, 23 Temmuz 1882'de İstanbul'da doğmuş ve 26 Ocak 1948'de Ankara'da vefat etmiştir. Karamanoğulları soyuna dayanan Afşar Türklerinden Jandarma Alaybeyi Mehmet Paşa'nın oğlu olan Kâzım Karabekir, Doğu Cephesi'nde kazandığı büyük zaferlerle bağđmsızlık mücadelesinin en kritik safhasını başarıyla yönetmiştir. Askeri dehasıyla Çanakkale ve Irak cephelerinde destan yazan kahraman, başarılarından dolayı Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklâl Madalyası ile taltif edilmiştir. Karabekir, İstiklâl Harbi sonrasında Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalif partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı kurarak genel başkanlığını yapmıştır.
Askeri Eğitimi ve Cephelerdeki İlk Görevleri
Zeyrek'te başladığı ilkokul eğitimini, babasının tayiniyle gittiği Mekke'de sürdürdü ancak onun vefatıyla tekrar İstanbul'a döndü. 1894 senesinde Fatih Askeri Rüştiyesi'ne başlayan Karabekir, 1897'de girdiği Kuleli Askeri İdadisi'ni iki yıl sonra başarıyla tamamladı. Üstün azmi sayesinde 1902 yılında Harbiye Mektebi'nden, 1905'te ise Mekteb-i Erkân-ı Harbiye'den mezun olarak kurmay yüzbaşı unvanıyla ordu saflarında ve önemli siyasi hareketlerde aktif vazifeler üstlendi. 1907'de Enver Paşa ile omuz omuza vererek İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Manastır şubesini kurdu. 1909 yılındaki tarihî 31 Mart Olayı'nı bastırmak üzere yola çıkan Hareket Ordusu'na katıldı. Ayrıca, 1912'de patlak veren Birinci Balkan Savaşı'nda da cephede aktif olarak yer aldı.
Avrupa'nın büyük bir savaşa sürüklendiğini Paris'teki görevi esnasında fark ederek vakit kaybetmeden 14 Temmuz 1914 tarihinde İstanbul'a geri döndü. Genelkurmay İkinci Şube Müdürlüğü'ne getirildikten sonra Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesinden kaçınılmasını ve boğazların tahkim edilmesini kararlılıkla savundu. Konya'daki adli soruşturmayla görevlendirilen tecrübeli subay, aldığı kıdem zammı vesilesiyle 9 Aralık 1914'te yarbaylık rütbesine terfi ettirildi. 1915 yılının hemen başında İran Harekâtı için yola çıkan komutan, Halep'e ulaştığında Sarıkamış felaketini haber alarak yeni bir görevlendirmeyle İstanbul Kartal'daki 14. Tümen Komutanlığı vazifesine atandı.
Çanakkale'den Kut'ül-Amâre'ye Kahramanlık Yılları
Kartal bölgesindeki kıyı tahkimatı çalşmalarını tamamladıktan sonra tümeniyle birlikte Gelibolu cephesine intikal etti. Seddülbâhir ve Kerevizdere mevkilerinde gerçekleşen amansız çarpışmalarda bizzat bulundu. İtilaf kuvvetlerinin Anafartalar çıkarmasını kolaylaştırmak için yaptığı taarruzlara karşı Karabekir Paşa, ağır kayıpların verildiği bu kanlı siperlerde cepheyi canla başla savundu. Üç buçuk ay boyunca düşman taarruzlarına geçit vermeyerek Alçıtepe'nin düşmesini engelledi. Bu muazzam müdafaası sayesinde askeri çevrelerde 'Alçıtepe Kahramanı' namıyla tanınmaya başladı.
Çanakkale cephesindeki müdafaası neticesinde miralay rütbesine yükselen Karabekir, Gümüş Liyakat Madalyası'nın yanı sıra Almanya'dan ikinci dereceden kılıçlı Kron Dö Braş Nişanı alarak onurlandırıldı. Çanakkale'deki mevzi muharebelerinin nihayete ermesiyle İstanbul'da Birinci Ordu Kurmay Başkanlığı'na getirildi, ardından Irak Cephesi'ndeki Altıncı Ordu Kurmay Başkanlığı'na atandı. Irak'ta Kût'ül-Amâre'yi kuşatan 18. Kolordu Komutanlığı görevini üstlenen kahraman subay, buradaki zaferleri üzerine mirlivalığa yükseltilerek genç yaşta Paşa oldu. Başarılarından ötürü Alman Demir Haç Nişanı ve Osmanlı Devleti'nin kıymetli muharebe madalyalarıyla taltif edildi.
Cafer Tayyar Paşa ile becayiş usulüyle yer değiştirerek tayin edildiği Kafkas Cephesi'nde, Van Gölü güneyinden Palu doğusuna kadar uzanan son derece geniş bir savunma hattını başarıyla yönetti. Bölgedeki başarılarından dolayı 23 Eylül 1917 tarihinde padişah iradesiyle Kılıçlı İkinci Mecidi Nişanı'na layık görüldü.
Millî Mücadele Dönemi ve Tarihî Karar
Karabekir Paşa, 2 Mart 1919 tarihinde Erzurum'daki 15. Kolordu Komutanlığı'na atandı. Bu atama, Türk milletinin bağđmsızlık mücadelesinde en kritik dönüm noktalarından biri oldu. Anadolu toprağına ayak basan ilk yüksek rütbeli komutan olarak Trabzon üzerinden Erzurum'a ulaştı. Bölgedeki askeri disiplini tavizsiz şekilde muhafaza ederek bağđmsızlık mücadelesinin sarsılmaz temelini atmayı başarıyla gerçekleştirdi. Mustafa Kemal Paşa'nın padişahla görüşmeleri neticesinde görevinden istifa etmesi üzerine, İstanbul'dan kendisine gþnderilen tutuklama emrine rağmen onun en büyük destekçisi oldu. Karar anında vatanın selameti için öne atılan Karabekir Paşa, "Ben ve kolordum emrinizdedir Paşam!" diyerek Millî Mücadele'nin kaderini belirledi.
Bu kararlı duruş, bağđmsızlık meşalesinin sönmesini engellediği gibi, Erzurum Kongresi'nin güvenli ve huzurlu bir ortamda düzenlenmesine de zemin hazırladı. O, hem askeri güvenliği sağlayan sarsılmaz bir kalkan hem de milletin makus talihini yenen bir liderlik dehasının en büyük yoldaşı olmuştur.
Kâzım Karabekir Paşa'nın askeri ve siyasi yaşamındaki başlıca dönüm noktaları şöyle sıralanabilir:
- Harbiye Mektebi ve Mekteb-i Erkân-ı Harbiye mezuniyetleridir.
- İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Manastır şubesinin kurulmasıdır.
- Çanakkale Gelibolu savunmasında Alçıtepe Kahramanı unvanını almasıdır.
- Kut'ül-Amâre kuşatmasında gösterdiği üstün başarılardır.
- Erzurum merkezli 15. Kolordu Komutanlığı dönemidir.
- Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğine sunduğu tarihi destektir.