Juan Peron Kimdir?

Kimdir?

Juan Domingo Perón, 8 Ekim 1895'te Buenos Aires eyaletinin Pampalarındaki bir kasabada doğdu ve 1 Temmuz 1974'te öldü. Arjantinli asker ve siyasetçidir. Peronist hareketin kurucusu ve önderidir; 1946-55 ve 1973-74 arasında başkanlık yaptı. Fransız ve İtalyan ataları olan bir Kreol'dü. On altı yaşında askerî okula girdi, 1913'te yedek subay oldu. 1930'ların sonunda İtalya'da askerî ataşe olarak görev yaptı ve faşistlerle Nazilerin siyasi yükselişini yakından izledi. Tarih ve siyaset felsefesine ilgi duydu, bu konularda yayımlanmış çalışmaları vardır.

İktidara Yükselişi

1941'de albay oldu. 1943'te muhafazakâr Ramón Castillo yönetimine son veren darbeyi yapan Birleşik Subaylar Grubu (GOU) içinde yer aldı. Askerî hükûmetlerde çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığı gibi küçük bir görev üstlendi; sendikaların desteğini kazanarak etkisini artırdı. 1944'te Edelmiro Farrell'in savaş bakanlığını üstlendi ve kısa sürede başkan yardımcısı oldu. Ekim 1945 başında anayasal yönetim yanlısı sivil ve subayların darbesiyle görevlerinden alınıp tutuklandı. Eva Duarte ve sendikalardaki destekçilerinin girişimiyle Buenos Aires'te büyük bir grev dalgası başladı ve Perón 17 Ekim 1945'te serbest bırakıldı. Aynı gece başkanlığa aday olacağını açıkladı; 21 Ekim 1945'te Eva Duarte ile evlendi.

İlk Başkanlığı

Şubat 1946'da oyların yüzde 56'sını alarak başkan seçildi. Komünizm ile kapitalizm arasında "üçüncü yol" olarak nitelendirdiği Justicialismo (Adaletçilik) çizgisini izledi. Ekonomide devletçiliğe dayalı sanayileşmeye yöneldi: demiryollarını, Ulusal Banka'yı ve dış ticareti millileştirdi, dış borçları ödedi, ticari bir devlet filosu kurdu ve 1947'de beş yıllık bir sanayileşme planı başlattı. Tarımcıları ürünlerini devlete düşük fiyatla satmaya zorlaması üretimin düşmesine ve tahıl ithalatına yol açtı. Toplumsal alanda işçilerin gelir düzeyini yükseltti, işletme karlarına ortak olmalarını sağladı, 60 yaşın üstündeki işçilere emeklilik hakkı tanıdı ve kadınlara oy hakkı verdi. Dış politikada bloklar arasında tarafsız kaldı. Öte yandan siyasal yaşamı denetimine aldı, anayasal özgürlükleri kısıtladı, La Prensa gazetesini kendi gazetesi hâline getirdi. 1949 Anayasası ile 1951'de yeniden seçilme yolunu açtı ve Kasım 1951'de yeniden başkan seçildi.

Devrilmesi ve Sürgün

Enflasyon, yolsuzluk ve baskılar hoşnutsuzluğu artırdı; 1954'ten itibaren önce Kilise'nin (1955'te aforoz edildi), sonra silahlı kuvvetlerin muhalefetiyle karşılaştı. 19 Eylül 1955'te kara ve deniz kuvvetlerine bağlı birlikler ayaklandı; Perón Paraguay'a kaçtı ve sonunda Madrid'e yerleşti. 1961'de Isabel Perón ile üçüncü evliliğini yaptı. Sürgünden yandaşlarını yönetti; Peronistler halk arasında büyük bir güç olarak varlıklarını korudu.

Son Başkanlığı ve Ölümü

1973 Mart seçimlerinde Peronist Héctor Cámpora başkan seçildi. Perón haziranda Arjantin'e dönüşünde coşkuyla karşılandı ve Cámpora'nın istifasından sonra ekimdeki seçimle ikinci kez başkan oldu; Isabel Perón başkan yardımcısı oldu. Devrimci Halk Ordusu'nun saldırılarıyla baş etmek için silahlı kuvvetlerle ve sağ gruplarla yakınlaştı, çok sayıda solcuyu tasfiye etti. Fiyat ve ücretleri kontrol etmeyi amaçlayan "toplumsal anlaşma" modeli başarısız oldu. Haziran 1974'te zatürre belirtileri gösterdi ve arka arkaya geçirdiği kalp krizleri sonucu 1 Temmuz 1974'te öldü. Yerine geçen Isabel Perón 24 Mart 1976'da silahlı kuvvetlerce görevden alındı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Juan Peron maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.