İzzet Arukan, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne uzanan süreçte, ülkenin demiryolu hamlesine liderlik etmiş seçkin mühendis ve devlet adamıdır. 1888 yılında Dobruca topraklarında dünyaya gelen İzzet Arukan, yükseköğrenimini prestijli Hendese-i Mülkiye Mektebi Âlîsi bünyesinde üstün dereceyle tamamlayarak genç yaşta mühendislik kariyerine ilk adımını atmıştır. O, demiryolu inşasından meclis kürsüsüne uzanan hayat yolculuğunda, bayındırlık hamlelerinde son derece kritik ve stratejik sorumluluklar üstlenmiştir. Bu başarı tesadüfi bir gelişme değildir. Cumhuriyet ideallerini benimseyen Arukan, Eskişehir milletvekili olarak da Türk siyaset tarihinde unutulmaz izler bırakmıştır.
Demir Ağlarla Örülen Mühendislik Kariyeri
Mezuniyetinin hemen ardından üstün teknik birikimini sahaya yansıtmak isteyen İzzet Arukan, dönemin en kapsamlı projelerinden olan Hicaz Demiryolu çalışmasında mühendis olarak önemli sorumluluklar almıştır. Bu süreç ona büyük tecrübeler kazandırdı. Meslek hayatının ilk yıllarında Tamiratı Mütemadiye Mühendisliği Reis Muavinliği ve ardından reislik gibi kritik kademelerde başarıyla çalışmıştır. Başarı grafiğini sürekli yükselten Arukan, ilerleyen süreçte Hicaz Demiryolu İşletme İdaresi Başmühendisliği ve birinci şube operatörlüğüne getirilmiştir. Bu görevler sayesinde, demiryolu işletmeciliği ve zorlu coğrafyalarda hat onarımı konularında benzersiz uzmanlıklar kazanmıştır. Teorik bilgisini yeni nesillere aktarmayı hedefleyen tecrübeli mühendis, Mühendis Mektebi kürsülerinde muallimlik yaparak geleceğin teknik kadrolarını bizzat yetiştirmiştir.
Cumhuriyet'in İmar Hamleleri ve Siyasi Dönem
Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Anadolu'nun demiryolu ağlarıyla birleştirilmesi amacıyla yürütülen büyük imar seferberliği hız kazanmıştır. Ülkenin dört bir yanı şantiyeye dönmüştü. İzzet Arukan da bu kalkınma hamlesinde başat rollerden birini üstlenerek Ankara-Sivas Demiryolu İnşaat ve İşletme Müdürlüğü görevini yürütmüştür. Mesleki hizmetleri takdir toplayan başarılı mühendis, Osmanlı döneminde kazandığı dördüncü Osmani Nişanı ile onurlandırılmış bir isim olarak yeni devletin kadrolarında yükselmiştir. İlerleyen yıllarda Devlet Demiryolları İnşaat Umûm Reisliği görevine getirilerek, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin ulaşım yatırımlarına doğrudan yön vermiştir. Ulaşım altyapısındaki bu üstün tecrübesi, onu en nihayetinde Nâfıa Vekâleti Başmüşavirliği makamına kadar taşımıştır. Kamu bürokrasisinin en üst seviyesinde hizmet veren Arukan, ulaşım politikalarının şekillenmesinde de önemli roller üstlenmiştir.
Arukan'ın kariyeri boyunca üstlendiği bazı önemli teknik ve idari görevler şunlardır:
- Hicaz Demiryolu Mühendisliği ve işletme idaresinde başmühendislik,
- Ankara-Sivas Demiryolu İnüşaat ve İşletme Müdürlüğü liderliği,
- Devlet Demiryolları İnşaat Umûm Reisliği yöneticiliği,
- Nâfıa Vekâleti Başmüşavirliği teknik danışmanlığı.
Parlamentodaki Hizmetleri ve Vefatı
Bürokraside kazandığı zengin deneyimi parlamentoya taşımak isteyen İzzet Arukan, Eskişehir halkının oylarıyla TBMM VI. ve VII. Dönem milletvekili seçilmiştir. Meclis çatısı altında bayındırlık konularındaki tecrübesiyle öne çıkan Arukan, Bayındırlık Komisyonu Başkanlığı görevini başarıyla üstlenmiştir. O, her şeyden önce örnek vatandaştı. Vatanına teknik ve siyasi alanda büyük hizmetler sunan bu seçkin bürokrat, evli ve bir çocuk babasıydı. Arukan, 4 Temmuz 1948 tarihinde vefat etmiştir. Ondan geriye, raylar üzerine kurulmuş modern bir ülkenin temelleri ve saygın geçmiş kalmıştır.