Türkiye'de caz müziğinin temellerini atan efsanevi saksafon sanatçısı ve şef İsmet Sıral, 18 Ocak 1927'de İstanbul Fatih'te doğdu. Cazdan rock ve arabeske uzanan geniş bir yelpazede müzyk yapan sanatçı, tutkusu nedeniyle lise eğitimini yarıda bıraktı. Ardından ömrünü deneysel arayışlara adayarak müzik tarihimizin seyrini kökten değiştirdi. Usta isim, ulusal ve uluslararası alanda bıraktığı silinmez izlerle tanınan, Türk müzik dünyasının en özgün vizyonerlerinden biri oldu.
Cumhurbaşkanlığı Orkestasından Türkiye'nin İlk Caz Grubuna
İlkokul eğitimini doğup büyüdüğü Fatih semtindeki Akşemseddin İlkokulu bünyesinde tamamlayan Sıral, ortaöğrenim hayatına ise Ankara kentinde devam etti. Müzik tutkusunun ağır basması üzerine 1944 yılında Ankara'daki lise eğitimini yarım bırakan sanatçı, Cumhurbaşkanlığı Orkestası saksafoncularından İlhami Hayri Bey'den özel dersler alarak profesyonel kariyerinin ilk adımını attı. Sanatçı, 1946 yılında adım attığı vatani görevi sırasında da müzikten hiç kopmadı. Harbiye Orduevi Orkestası'nda 1949 yılına kadar saksafon ve flüt çalarak deneyim kazandı. Terhis olunca Cüneyt Sermet, Faruk Akel, Arto Haçaduryan, Celal İnce, Müfıt Kiper ve Ahmet Muvaffak Falay 'Maffy' ile çalıştı.
Bu iş birlikleri, 1953 yılında Cüneyt Sermet ile birlikte kurdukları "Sextet" isimli tarihi orkestra ile taçlandı. İsmet Sıral'ın şefliğini ve saksafonistliğini üstlendiği bu topluluk, geçmiş yıllarda gayrimüslimler tarafından kurulan ve dans orkestrası sayılan gruplardan tamamen farklılaşarak Türkiye'nin ilk gerçek yerli caz orkestrası ünvanını elde etmiştir. Sıral, Arif Mardin, Sevinç Tevs ve Hasan Kocamaz gibi isimlerle radyo programları yaptı. Bir yılın ardından dağılan bu grubun sonrasında Sıral, 1954 senesinde dokuz kişilik yeni bir caz topluluğu kurdu. Kendi ismini taşıyan bu kadro, Türk caz tarihinde adeta bir dönüm noktası oluşturdu. Grup, İstanbul Radyosu programları ve ünlü mekânlardaki sahne performanslarıyla büyük beğeni topladı. Ancak ekonomik ve operasyonel zorluklar nedeniyle bu büyük orkestra da 1956 yılında dağılmak zorunda kaldı.
Hilton Yılları, İsveç Macerası ve Deneysel Arayışlar
Grup dağıldıktan sonra bir dönem Fransa ve Almanya'da çalışalar yürüten İsmet Sıral, 1961 yılında yurda dönerek Hilton'da sahne almaya başladı. İstanbul Hilton Oteli'ndeki bu yeni oluşumda şu kıymetli isimler yer almaktaydı:
- Piyanoda Ayhan Yıldız
- Davulda Turhan Eteke
- Trombonda Günnur Perin
- Vokalde Hayati Kafe
Sıral, 1969-1973 yılları arasında farklı kadrolarla yeni gruplar kurmaya devam etti. 1973 yazında Marmaris Altınışık Otel'de Ali Kayral solistliğinde sahne alan topluluk, aynı zamanda sanatçının kurduğu son orkestra oldu. Bu dönemden sonra müzikal yönünü tamamen değiştirdi. Dostu Aka Gündüz Kutbay'dan ney dersleri alarak geleneksel Anadolu melodilerini caza uyarladı. Müzisyen, 70'li yıllarda rock, caz ve arabesk tarzlarını harmanlayan deneysel çalışmalara yöneldi.
Woodstock'tan Marmaris'e Uzanan Yarım Kalan Bir Düş
Sanatçı, 1970'li yılların başında Marmaris Turunç'ta bir arazi satın alarak hayalindeki müzik okulu için ilk adımı attı. Uluslararası düzeyde hizmet verecek bu okul projesi için ömrü boyunca büyük bir mücadele verdi. Sıral, 1978 yılında gittiği New York'ta ayrıca eski dostu ünlü müzisyen Don Cherry ile karşılaştı. Cherry aracılığıyla Woodstock'taki efsanevi Creative Music Studio bünyesine katılan Sıral, burada vakit kaybetmeden zengin atölye dersleri vermeye başladı. Birçok batılı ünlü sanatçıya Türk aksak ritimlerini ve makamların yapısını öğretti. İki yıl boyunca Amerika'da kalarak Anadolu müzikleriyle cazı harmanladığı pek çok konser verdi. 1980 yılında vatanına dönen usta sanatçı, tüm enerjisini Turunç'taki okul projesine aktardı.
Fakat şanssızlıklar yakasını bırakmadı. Müteahhit firmanın işleri aksatması ve kendi sağlığının bozulması üzerine arazisini satmak zorunda kaldı. Yirmi yıllık büyük düşünü kaybetmenin verdiği derin kederle ağır bir bunalıma sürüklenen usta sanatçı, 8 Ekim 1987 günü Marmaris İçmeler'deki evinde yaşamına son verdi. Bu hazin ölümle Türk caz dünyası en büyük değerlerinden birini yitirdi.