Türk müzik tarihinin en özgün ve sıra dışı figürlerinden biri olan saksofon, flüt ve ney virtüözü İsmet Sıral, ülkemizin ilk yerli caz orkestrası şefidir. 18 Ocak 1927'de İstanbul'un Fatih semtinde dünyaya gözlerini açan sanatçı, batı cazını Anadolu'nun mistik ezgileriyle ve Türk müziginin zengin makamlarıyla harmanlayarak dünya çapındaki müzik çevrelerinde derin izler bırakmayı başarısıyla gerçekleştirdi. 8 Ekim 1987 tarihinde Marmaris'te dramatik bir biçimde hayata gözlerini yuman usta müzisyen, arkasında sadece unutulmaz ezgiler değil, aynı zamanda gerçekleştirilemeyen vizyoner düşler de bıraktı.
Caz Semalarındaki İlk Adımlar ve Efsanevi Sextet Orkestrası
Sanat hayatına yön verecek ilk ciddi adımları Ankara'da atan genç Sıral, ortaöğrenimini yarıda bırakıp saksofon eğitimine yöneldi. Askerlik vazifesini yaptığı Harbiye Orduevi Orkestrası, onun için adeta bir okul vazifesi gördü. Burada Celal İnce ve Muvaffak 'Maffy' Falay gibi efsanelerle çalışma fırsatı elde etti. 1953 yılına gelindiğinde, Cüneyt Sermet ile omuz omuza vererek 'Sextet' isimli efsanevi topluluğu kurdu. Bu oluşum, ülkemizde dans orkestralarından sıyrılarak saf caz icra eden ilk yerli grup olma özelliğini taşıyordu. Dinleyiciler bu yeni tınıyı çok sevdi. Kısa süren radyo konserleri macerasının ardından Sıral, 9 kişilik kadrosuyla dönemin en kalabalık caz orkestrasına imza attı.
Avrupa Rüzgarı ve Woodstock Yılları
Hilton Oteli'nde başlayan uzun soluklu sahne çalışmaları, usta sanatçının kariyerinde yeni bir sayfa açtı. 1962 yılında, yanına güçlü ses Ayten Alpman'ı da alan İsmet Sıral Orkestrası, İsveç turnesiyle Avrupa'yı adeta fethetti. Kuzey Avrupa'da fırtınalar estiren ekibe daha sonra Özdemir Erdoğan ve Metin Ersoy da katıldı. Bu görkemli dönem, batı dünyasının Türk müzigindeki ritim ve makam zenginliğiyle tanışmasına öncülük etti. Amerika Birleşik Devletleri'nin Woodstock kentindeki dünyaca ünlü Creative Music Studio bünyesinde dersler veren vizyoner sanatçı, Anadolu'nun geleneksel tınılarını caz dünyasının dev isimleriyle birlikte gerçekleştirdiği konserler aracılığıyla tüm dünyaya duyurdu. Bu deneysel çalışmalar onun caz müzikten rock, pop ve arabeske uzanan vizyonunu besledi. Nitekim arayışları onu kadim dostu Aka Gündüz Kutbay'dan ney dersleri almaya kadar götürdü. Caz ile ney burada birleşti. Yaratıcı Müzik Stüdyosu'nda gerçekleştirdiği bu olağanüstü deneysel çalışmalar, onun caz müzikten rock, pop ve hatta arabeske uzanan inanılmaz genişlikteki vizyonunun en somut göstergesi haline geldi.
Geniş bir enstrüman yelpazesine sahip olan virtüözün en çok öne çıkan başat enstrümanları şunlardı:
- Saksofon: Caz orkestralarındaki liderliğini pekiştiren ana nefesli sazıydı.
- Flüt: Batı müziği tınılarını zarifçe aktardığı bir diğer tutkusuydu.
- Ney: Anadolu ezgilerini caz ile buluştururken Aka Gündüz Kutbay'dan öğrendiği mistik sazıydı.
Turunç'ta Yarım Kalan Bir Rüya
Yaşamının son döneminde Sıral, yirmi yıldır kurduğu büyük bir düşün peşinden koştu. Uluslararası düzeyde eğitim verecek bir müzik okulu açmak adına Marmaris Turunç'tan geniş bir arazi satın aldı. Yedi yıl boyunca bu proje için büyük çaba harcadı. Ancak yanlış yatırım kararları her şeyi altüst etti. Topraklarını kaybeden sanatçı derin bir buhrana sürüklendi. Hayallerinin yıkılmasıyla sarsılan bu büyük deha, 8 Ekim 1987 günü İçmeler'deki evinde yaşamına son verdi.