Osmanlı'nın son dönemi ile cumhuriyetin ilk yıllarına tanıklık eden hukukçu ve siyasetçi İsmail Sıtkı Erboy, 1864 yılında Tırnovo'da dünyaya gelmiştir. Meslek hayatına adliye teşkilatında memur olarak başlayan Erboy, Meşrutiyet yıllarında milletvekilliği ve kısa süreliğine Adliye Nazırlığı yaparak adını Türk siyaset tarihine yazdırmıştır. İstanbul ve İzmir'de sürdürdüğü hukuk mücadelesiyle tanınan tecrübeli devlet adamı, işgal yıllarında milli direniş hareketlerine de destek vermiştir.
Hukuk Eğitimi ve Basın Hayatındaki İlk Adımları
Gençlik yıllarında adalet sistemine adım atan Erboy, 1884 ile 1892 yılları arasında Adliye teşkilatının farklı kademelerinde memuriyet görevleri üstlendi. Bu süreçte Mekteb-i Hukuk sınavlarını başarıyla vererek Dava Vekili ruhsatnamesi almaya hak kazandı. İzmir'de serbest avukatlığa adım attıktan sonra mesleki sınırlarını genişletmek isteyen deneyimli hukukçu, iş ortaklarıyla bir araya gelerek bölgenin tanınan bürolarından biri olacak "İsmail Sıtkı ve Şürekası" adlı dava ortaklığını kurmuştur.
Hukuk alanındaki çalışmalarının yanı sıra basın dünyasına da ilgi duyan Erboy, 1897'de Ahenk Gazetesi'nin imtiyaz hakkını satın aldı. Bu yayın organının sahipliğini yaklaşık üç yıl boyunca elinde tuttu. Daha sonra, 1900 yılının Ocak ayında gazetenin imtiyaz hakkını başyazar Ali Nazmi Bey'e devretti. II. Meşrutiyet'in ilan edilmesinin ardından ise Buldanlı Veli Bey ile birlikte Köylü Gazetesi'ni çıkarma girişiminde bulundu. Ancak bir süre sonra bu gazetenin haklarını da Mehmet Refet Bey'e devrederek basın sektöründen uzaklaştı.
Siyasal Yaşamı ve Aydın Mebusluğu
Osmanlı siyasetinde aktif rol üstlenmek isteyen İsmail Sıtkı Bey, 1908 genel seçimlerinde adaylığını koydu. Yapılan bu ilk seçimlerde meclise girmeyi başaramadı. Buna rağmen parlamento dışı kalışı uzun sürmedi. Aydın Milletvekili Süleyman Efendi'nin görevinden istifa etmesi üzerine, 1 Haziran 1909'da düzenlenen ara seçimi kazandı. Böylece Aydın mebusu olarak meclise giren siyasetçinin parlamentodaki görevi 1912 genel seçimlerine kadar kesintisiz devam etti. Mebusluk görevi sırasında, 21 Kasım 1911 tarihinde kurulan Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nın kurucu kadrosunda yer aldı.
Adliye Nazırlığı ve Milli Mücadele Dönemi
Mebusluk döneminin sona ermesinin ardından, 1918 yılında İstanbul'a taşınarak avukatlık yapmaya devam etti. Aynı yılın Kasım ayında, vatan topraklarının korunması amacıyla kurulan İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti'nin kurucu üyeleri arasına katıldı. Cemiyetin padişah huzurunda yürüttüğü diplomatik girişimlere önemli destek sağladı. 4 Mart 1919 tarihinde teşkil edilen Damat Ferid Paşa hükümetinde Adliye Nazırı olarak görevlendirildi. Bu makamda yalnızca iki ay gibi kısa bir süre kaldı. Damat Ferid Paşa kabinesindeki Adliye Nazırlığı görevi sırasında, sadrazamın İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti'ni ortadan kaldırma ve cemiyetin kurucu kadrosunu zindana atma yönündeki kararlı girişimlerine karşı adalet makamının gücünü kullanarak set çekmeye gayret etti.
İstanbul'daki zorlu nazırlık görevinin akabinde, 1919 yılında yapılan seçimlerde İzmir bölgesinden bağımsız milletvekili adayı oldu. Ne var ki, bölgeyi kontrol altında tutan Yunan İşgal Kumandanlığı seçimlerin yapılmasına izin vermedi. Bu gelişme üzerine siyaset hayatına tamamen son verme kararı aldı. Yaşamının geri kalan kısmında yalnızca mesleğine odaklandı.
Son Yılları ve Mesleki Mirası
Aktif siyasetten elini çeken İsmail Sıtkı Erboy, ömrünün kalan döneminde avukatlık mesleğini İstanbul ve İzmir şehirlerinde sürdürmeye devam etti. Avukatlık Kanunu henüz yürürlüğe girmemişken o dönemde İzmir Dava Vekilleri Cemiyeti adıyla faaliyet gösteren baro teşkilatında başkanlık makamına seçilerek kentteki savunma mesleğinin kurumsallaşması yolunda önemli adımlar atılmasına öncülük etmiştir. Deneyimli hukukçu, 26 Haziran 1935 tarihinde hayata gözlerini yummuştur. Erboy'un geride bıraktığı mirası yaşatan isimlerden olan oğlu Talat Erboy da Türk spor tarihinin köklü kulüplerinden Altay Spor Kulübü'nün kurucuları arasında yer alarak adını spor dünyasına yazdırmıştır.
İsmail Sıtkı Erboy'un meslek hayatı boyunca üstlendiği önemli sorumluluklar kısaca şu şekildedir:
- Adliye teşkilatında çeşitli memuriyet kademeleri
- Aydın Mebusluğu ve parlamento üyeliği
- Damat Ferid Paşa kabinesinde Adliye Nazırlığı
- İzmir Dava Vekilleri Cemiyeti (İzmir Barosu) Başkanlığı