Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş döneminde, eğitimden siyasete, diplomasiden askeri adalete kadar pek çok kritik alanda üstün hizmetler vermiş önemli devlet adamı İshak Işıtman, 1891 yılında Gaziantep topraklarında hayata gözlerini açtı. Genç yaşta aldğı hukuk eğitiminin ardından Anadolu’nun farklı bölgelerinde eğitim müdürü olarak görev yapan ve TBMM bünyesinde Diyarbakır milletvekili sıfatıyla yasama faaliyetlerine katılan bu öncü şahsiyet, vatanına sunduğu hizmetler vesilesiyle Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası ile onurlandırıldı. Ekim 1946 tarihinde hayata veda eden Işıtman, arkasında Cumhuriyetin harcını oluşturan sarsılmaz bir miras bırakmıştır.
Hukuk Eğitiminden Cepheye Uzanan Yolculuk
Eğitim hayatına o dönemin en seçkin ve köklü kurumlarından biri olan İstanbul Hukuk Mektebi sıralarında başlayan İshak Işıtman, burayı başarıyla tamamlayarak mezun oldu. Hukuk onun için temel rehberdi. Bu nosyon, yaşamı boyunca sergileyeceği adil ve titiz yönetim anlayışının kaynağı oldu. Mezuniyetinin hemen ardından doğup büyüdüğü topraklara dönerek Gaziantep Ticaret Lisesi bünyesinde Türkçe ve Edebiyat Öğretmenliği görevini üstlendi. Ülkenin kültürel ve entelektüel kalkınmasını genç dimağlara dil bilinci aşılayarak başlatmak, onun ülke sevgisinin somut bir yansımasıydı. Ancak savaş yıllarının getirdiği olağanüstü koşullar, genç hukukçunun ve öğretmenin cephede de görev almasını zorunlu kıldı. Vatanın başımsızlık savaşı verdiği dönemde İshak Refet Bey, Cephe Divan-ı Harp Üyeliği göreviyle cephe gerisinde hukukun ve askeri düzenin sağlanmasında son derece kritik roller oynadı. Bu görev, savaş koşullarında bile adaletin tecelli etmesini hedefleyen Cumhuriyet kadrolarının temel karakterini gösteren önemli bir sorumluluktur.
Anadolu’nun Eğitim Seferberliği ve Maarif Müdürlükleri
Milli mücadelenin zaferle taçlanmasını takiben başlayan eğitim seferberliği yıllarında, İshak Işıtman en etkin bürokratlardan biri olarak temayüz etti. Yeni Cumhuriyetin aydınlık yarınlarının ancak sağlam bir eğitim sistemiyle kurulacağı inancıyla hareket etti. Bu kapsamda Anadolu’nun farklı şehirlerinde eğitim idarecisi olarak görev yaptı. Işıtman’ın büyük bir özenle yönettıği eğitim müdürlükleri şu bölgeleri kapsamaktaydđ:
- Maraş Maarif Müdürlüğü
- Giresun Maarif Müdürlüğü
- Gaziantep Maarif Müdürlüğü
- Sivas Maarif Müdürlüğü
Eğitim altyapısının neredeyse yok denecek kadar az olduğu bu illerde görev yapmak büyük gayret gerektiriyordu. Zorlukları aşmak onun idealiydi. Okullaşma oranlarını artırdı ve eğitim kalitesini yükseltti. Anadolu’daki bu muazzam saha tecrübesi ve örgütsel başarıları, onu eğitim bakanlığının en üst düzey kadrolarına taşıdı. Maarif Vekaleti Genel Müfettişliği görevine tayin edilerek tüm ülkedeki eğitim reformlarının denetleyicisi ve yönlendiricisi konumuna geldi. Hemen ardından atandığı Ankara Maarif Eminliği makamında ise başkentin eğitim vizyonunun kurucularından biri olmayı başardı.
Milletin Meclisinde Yasama Görevi ve Onurlu Mirası
Devlet yönetimi ve eğitim bürokrasisindeki derin tecrübeleri, İshak Işıtman’ın yollarını siyaset platformuyla kesiştirdi. Bu büyük bir adanmışlıktı. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde III. Dönem Diyarbakır Milletvekili sıfatıyla yer aldı. Halkın iradesini meclis kürsüsüne taşıyan Işıtman, parlamentodaki yasama çalışmalarına yön verdi. Bununla yetinmeyerek meclis idaresinde hayati bir görev olan III. Dönem Divan-ı Riyaset Katipliği sıfatıyla yönetim mekanizmasında da aktif olarak bulundu. Başarılarının sürekli takdir gördüğü hayatında, vatanına sağladığı katkılar dolayısıyla devletin en prestijli nişanlarından olan Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası ve sayısız takdirnameyle taltif edildi. Bu madalya eşsiz bir onurdur. Özel yaşamında düzgün bir aile düzeni kuran, evli ve üç çocuk babası olan bu seçkin Cumhuriyet aydını, Ekim 1946 yılında hayata gözlerini yumarak aramızdan ayrıldı. Onun Cumhuriyet tarihindeki yeri, her dönemde saygıyla ve minnetle yad edilmeyi hak etmektedir.