İlhan Sami Çomak, 8 Mart 1973 tarihinde Bingöl Karlıova'da Kürt ve Alevi bir ailenin evladı olarak dünyaya gelmiştir. İstanbul Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü'nde öğrenim gördüğü 1994 yılında örgüt üyeliği suçlamasıyla tutuklanan yazar, otuz yıl boyunca demir parmaklıklar ardında kalmış ve bu süreçte ürettiği Türkçe ile Kürtçe şiirlerle uluslararası düzeyde tanınan bir edebiyatçıya dönüşmüştür. Çomak, yaklaşık çeyrek asır süren hukuk mücadelesinin akabinde 2024 yılında cezaevinden tahliye edilmiştir.
Uzun Yargılama Süreci ve Hukuk Mücadelesi
1994 yılında gözaltına alınan İlhan Sami Çomak, emniyette geçirdiği 16 günlük sürenin ardından mahkemeye çıkarılmıştır. Gözaltı aşamasında ağır baskılara maruz kaldığını belirten şair, savcılıkta ilk ifadelerini reddetmiştir. Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından başlangıçta idam cezasına çarptırılan yazarın cezası, 2000 yılında müebbet hapse çevrilmiştir.
Avukatlarının 2007'de yaptığı başvuru neticesinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine hükmederek yeniden yargılama kararı vermiştir. Lakin bu karardan altı yıl sonra, yani 2013'te başlayan yeniden yargılama sürecinde de mahkemenin tutumu değişmemiş; Çomak'ın tutuksuz yargılanma talepleri "kaçma ve delil karartma şüphesi" öne sürülerek reddedilmiştir. Öte yandan, 2011 yılındaki İnsan Hakları Derneği raporunda yazarın mide ülseri, sindirim problemleri, fıtık ve anemiye bağlı rahatsızlıklar yaşadığı lakin uygun tedavi koşullarına erişemediği belirtilmiştir.
Demir Parmaklıklar Ardında Yükselen Şiirler
Cezaevinde kaldığı dönemde edebi üretkenliğini yitirmeyen Çomak, hem Türkçe hem de Kürtçe eserler kaleme almıştır. İlk şiir kitabı olan Gitmeler Çiçek Kurusu, 2004 yılında yayımlanmıştır. Bu eserde kendi yaşanmışlıklarını dizelere döken şair, 2006'da Açık Deniz adlı kitabını okurlarla buluşturmuştur. Yazar, bu kitaptan itibaren kaybettiği kardeşinin hatırasını yaşatmak adına ismine "Sami"yi eklemiştir.
Hapishane yıllarında kaleme aldığı diğer şiir kitapları şunlardır:
- Günaydın Yeryüzü (2011)
- Kedilerin Yazdığı İlahi (2014)
- Hayattayız Nihayet (2019)
Çomak'ın bu eserleri Almanca, İngilizce, Galce, Norveççe ve Rusçaya çevrilerek dünya genelinde farklı kitlelere ulaşmıştır.
Edebi Başarılar, Ödüller ve Belgesel
Yazarın yaşamı ve edebi yolculuğu, sinema ve tiyatroya ilham vermiştir. 2016 yılında Çiğdem Mazlum ile Sertaç Yıldız yönetmenliğinde hazırlanan Gönderen: İlhan Sami Çomak belgeseli izleyiciyle buluşmuştur. Yapımda yazarın gençlik yıllarına ait eski bir video kaydı yer almış ve anlatı mektuplar üzerinden kurgulanmıştır. Ayrıca sanatçının Karınca Yuvasını Dağıtmamak isimli otobiyografik çalışması İstanbul'da sahneye taşınmış ve kendisine tiyatro metni yazarı kategorisinde ödüller getirmiştir.
Çomak'ın aldığı ödüller ve takdirler arasında şunlar yer alır:
- Geldim Sana dosyası ile Sennur Sezer Emek-Direniş Şiir Ödülü (2019)
- Hayattayız Nihayet kitabı ile Metin Altıok Şiir Ödülü (2019)
- Norveç Yazarlar Birliği tarafından Ahmet Altan ile birlikte takdim edilen İfade Özgürlüğü Ödülü (2021)
Uzun yıllar süren mahkumiyet hayatına rağmen edebi sesini kaybetmeyen şair, ürettiği özgün eserlerle çağdaş Türkçe şiirin önemli isimlerinden biri haline gelmiştir.