Türkiye'de yerbilimlerinin en büyük öncüsü olan İhsan Ketin, 1914 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun Kayseri kentinde dünyaya geldi. Genç Cumhuriyetin yetiştirdiği en parlak zihinlerden biri olan Ketin, yerbilimlerinde çığır açan keşifleriyle tanınmıştır. Atatürk'ün başlattığı eğitim seferberliği sayesinde Almanya'da doktora yapan başarılı akademisyen, ülkeye dönünce jeoloji alanında derin izler bıraktı. Özellikle 1948 yılında Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın gerçek yapısını dünya bilim camiasına sunması, onun kariyerinin en büyük dönüm noktası oldu. Bu eşsiz çalışma, ülkemizin deprem gerçeğini bilimsel temellerle anlamamızı sağladı. Prof. Dr. İhsan Ketin, sadece üniversite kürsülerinde değil, aynı zamanda zorlu arazi koşullarında yürüttüğü titiz saha araştırmalarıyla da tarihe geçti.
Cumhuriyetin İlk Yıllarından Almanya Sınırlarına
Kayseri'de yatılı ve burslu olarak lise öğrenimini tamamlayan genç İhsan, 1932 yılında yurt dışı eğitim sınavını başarıyla kazandı. Avrupa'ya gitmek üzere yola çıkan Ketin, Berlin'de iki yıllık yoğun bir Almanca dil eğitimi aldı. Daha sonra 1934 yılında Berlin Üniversitesi bünyesinde akademik yerbilimi dersleri almaya başladı. Ancak o dönem Almanya'sında baş gösteren siyasi çalkantılar ve hocalarının akademik anlaşmazlıkları nedeniyle eğitim yerini değiştirmek zorunda kaldı. Bu olumsuz durum üzerine Bonn Üniversitesi'ne geçiş yaptı. Burada dünyaca ünlü yerbilimci Hans Cloos'un kanatları altında çalışmalarını sürdüren Ketin, 1938 yılında doktora çalışmasını üstün başarıyla tamamladı. Doktorasını bitirir bitirmez hiç vakit kaybetmeden vatanına döndü. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Jeoloji Enstitüsü bünyesinde henüz yirmi dört yaşındayken yardımcı doçent olarak göreve başladı. Genç akademisyen, o dönemde Türkiye'de yerbilimi alanında doktora derecesine sahip ilk ve tek kişi unvanını taşıyordu.
Deprem Felaketi ve Kuzey Anadolu Fay Hattı Keşfi
Ketin'in Türkiye'ye dönüşünün hemen ertesi yılı meydana gelen büyük 1939 Erzincan depremi felaketi, otuz üç bin yurttaşın canını alarak ülkeyi derin bir yasa boğdu ve genç bilim insanını bu alana yönlendirdi. Yaşanan bu büyük afetin ardından Ketin, tüm mesaisini Türkiye'deki depremlerin mekanizmasını çözmeye adadı. Anadolu topraklarını karış karış adımlayarak irili ufaklı yüzlerce büyük sarsıntının izini sürdü. Yıllar süren saha gözlemlerinin meyvesi olan makalesini 1948 yılında dünya bilim çevreleriyle paylaştı. Anadolu Bloku başlığını taşıyan bu çalışma, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın gerçek yapısını ve hareketini yadsınamaz biçimde ispat ediyordu. Bu keşif uluslararası arenada devasa bir yankı uyandırdı. Büyük ilgi gören bu kuram, ona 1988 yılında Almanya'nın prestijli Gustav Steinmann Madalyası'nı getirdi. Ayrıca 1950 ve 1951 yılları arasında araştırmalar yapmak üzere Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Yurda döndükten sonra İstanbul Teknik Üniversitesi kadrosuna katılan Ketin, İstanbul Üniversitesi ile İTÜ arasında günümüzde de süren bilimsel bir rekabetin fitilini ateşledi.
Hüzünlü Aile Yaşamı ve Son Yılları
Bilimsel başarılarının yanında Ketin'in özel hayatı, büyük ailevi trajedilerle ve derin acılarla doluydu. Bedia Hanım ile 1942 yılında dünyaevine giren Ketin, evliliğinin ilk yıllarında evlat acısıyla sarsıldı. Çiftin 1943 doğumlu ilk çocukları Ali, henüz bir buçuk yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Acı kayıplar bununla sınırlı kalmadı. İkinci oğulları Mehmet, 1969 yılında apandisitinin zamanında teşhis edilemeyip patlaması sonucu genç yaşta vefat etti. Bu derin kederlerin ortasında hayata tutunmaya çalışan Ahmet adındaki üçüncü çocukları ise inşaat mühendisliği okuyarak Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleşti. Ketin, 1983 yılında resmi olarak emekliye ayrılsa da üniversiteden ve sevdalısı olduğu taşlardan hiç kopmadı. Son nefesine kadar odasında çalışmayı, öğrencilerine rehberlik etmeyi ve yeni makaleler kaleme almayı büyük bir aşkla sürdürdü. Değerli bilim insanı, 16 Aralık 1995 tarihinde İstanbul'da ebediyen hayata gözlerini yumdu. Naaşı, ünlü Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.
Bilimsel Mirası ve Kazanılan Ödüller
Ardında bıraktığı muazzam akademik mirası taçlandıran çok sayıda ödüle layık görülen İhsan Ketin, 1982 yılında İTÜ Vakfı Yayınları aracılığıyla Genel Jeoloji - Yerbilimlerine Giriş adlı o ünlü ve temel başvuru eserini yayımlayarak bilim dünyasına sundu. Onun yerbilimlerine yaptığı katkılar günümüzde de akademisyenlere ışık tutmaktadır. Cumhuriyet tarihinin bu efsanevi yerbilimcisinin imza attığı benzersiz çalışmalar, Anadolu'nun son derece karmaşık tektonik yapısını çözmek isteyen tüm genç araştırmacılar için günümüzde dahi en temel rehber niteliğini korumaya devam etmektedir. Almanya'da aldığı üstün eğitimle ülkesine dönerek modern yerbiliminin temellerini atan bu değerli bilim insanı, yetiştirdiği yüzlerce öğrenci ve kazandırdığı eserlerle Türkiye'nin akademik hafızasında yaşamaya devam edecektir. Ülkemizde haklı olarak jeolojinin babası sıfatıyla taçlandırılan Ketin, hem ulusal hem de uluslararası alanda sayısız saygın ödüle layık görüldü. Onun elde ettiği önemli ödüller ve unvanlar şunlardır:
- 1981: TÜBİTAK Bilim Ödülü
- 1981: Türkiye Jeoloji Kurumu Hamit Nafiz Pamir Hizmet Ödülü
- 1984: Londra Jeoloji Topluluğu Onur Üyeliği (İngiltere)
- 1988: Bonn Üniversitesi Fahri Doktora Unvanı (Almanya)
- 1988: Gustav Steinmann Madalyası (Almanya)
- 1988: Amerikan Jeoloji Topluluğu Onur Üyeliği (ABD)
- 1990: Bulgaristan Onur Üyeliği
- 1993: Türkiye Bilimler Akademisi Onur Üyeliği