İhsan Orgun, Türk askeri tarihinin en zorlu ve dönüm noktası niteliğindeki yıllarında çok kritik görevler üstlenmiş kahraman bir vatan evladıdır. Kendisi, Türk havacılığının henüz ilk adımlarını attığı dönemde gökyüzüyle tanışmış ve ömrünü ülkesine adamıştır. Genç subay, 1916 yılında adım attığı askeri sahada adım adım yükselerek korgenerallik rütbesine kadar ulaşmıştır. İhsan Orgun, ordu bünyesinde gerçekleştirdiği bu başarılı hizmetlerinin yanı sıra Ankara valisi ve belediye başkanı olarak da görev yapmıştır.
Göklerde Başlayan Vatan Görevi ve İstiklal Mücadelesi
Askerlik mesleğine ilk adımlarını Maltepe'deki askeri eğitim merkezinde atan İhsan Orgun, takvimler 1916 yılını gösterdiğinde buradan Piyade Asteğmen rütbesiyle başarıyla mezun olarak Türk Silahlı Kuvvetleri saflarına katılmıştır. Ancak onun kaderi gökyüzüyle çizilecekti. Nitekim 1917 senesinde Yeşilköy Hava Okulu bünyesinde açılan tayyare rasıt kursu eğitimlerine katılarak gökyüzü eğitimi almaya hak kazanmıştır. Kursu başarıyla bitiren Orgun, rasıt sınıfına geçirilerek İstanbul Hava Savunma Komutanlığı bünyesinde aktif bir şekilde görevlendirilmiştir. Milli Mücadele yıllarında ise çok büyük sınavlar verdi. O, 1919 ile 1923 yılları arasında Batı Cephesi'nde havacılık rasıdı olarak görev üstlenmiştir. Bu kritik görevler sırasında havadan keşif faaliyetleri yürüterek Türk ordusunun zaferine çok önemli katkılar sağlamıştır. Gökyüzündeki bu kahramanca mücadele, 22 Haziran 1922 tarihindeki tehlikeli bir keşif uçuşunda beklenmedik bir kesintiye uğramıştır. Gelişen arıza sonrasında Seyitgazi dolaylarında mecburi iniş yapmak zorunda kalan vatanperver pilot, iniş yaptığı bölgede düşman kuvvetleri olan Yunan askerlerince esir alınmış ve yaklaşık sekiz ay boyunca esaret hayatı yaşamıştır. Yaklaşık sekiz aylık esaret dönemi 1923'te bitmiştir. Vatanına kavuşur kavuşmaz derhal orduya dönen tecrübeli havacı, hemen 1. Tayyare Bölüğü emrine atanarak mesleğine kaldığı yerden devam etmiştir. Cumhuriyet ilanı sonrasında da durmaksızın çalışmaya devam etmiştir. Bu çerçevede 1925 yılında patlak veren Şeyh Said İsyanı'nı bastırmak amacıyla gerçekleştirilen askeri harekâta fiilen iştirak etmiştir.
Fransa Eğitimi ve Kurmaylığa Uzanan Kariyer
Başarılı subay, havacılık alanındaki yetkinliğini artırmak maksadıyla aynı yılın sonlarında Fransa'ya gönderilmiştir. Orada modern havacılık eğitimlerini tamamlamış ve 1926 yılında edindiği bilgi birikimiyle yurda geri dönmüştür. Türkiye'ye döndükten sonra Eskişehir'de konuşlu olan 7. Bölük Uçuş Heyeti bünyesinde sorumluluk üstlenmiştir. Mesleğinde sürekli gelişimi hedefleyen Orgun, 1930 yılında kazandığı Harp Akademisi'ndeki eğitimini 1933 yılında başarıyla tamamlamıştır. Buradan kurmay subay olarak mezuniyeti, ona ordunun daha üst kademelerindeki idari kapıları tamamen aralamıştır. İhsan Orgun, ilerleyen dönemlerde hava kuvvetlerinin farklı birliklerinde ve kurumsal kademelerinde çok yönlü görevler yapmıştır. Yeteneği ve çalışkanlığıyla öne çıkmıştır.
Generallik Yılları ve Ankara'daki Devlet İdaresi
Tarihler 30 Ağustos 1946'yı gösterdiğinde, 2. Tayyare Alay Komutanlığı vazifesini yürüten İhsan Orgun, Tuğgeneral rütbesine terfi etme başarısını göstermiştir. Terfisinin akabinde Türk semalarını koruyacak yeni nesil havacıları yetiştirmek üzere Hava Okulu Komutanlığı görevine getirilmiştir. Askeri hiyerarşideki hızlı yükselişini sürdüren başarılı komutan, 30 Ağustos 1953 tarihinde ise Korgeneral rütbesine layık görülmüştür. Orgun, daha sonra adalet mekanizmasında da yer alarak Askeri Temyiz Mahkemesi Başkanlığı olarak hukuki bir misyon üstlenmiştir. Türkiye'nin çok hassas bir siyasi süreçten geçtiği 27 Mayıs Darbesi sonrasındaki görevlendirmeyle, Hava Kuvvetleri Komutan Vekili unvanıyla ordu yönetiminde aktif ve kritik kararlar alarak düzeni korumaya çalışmıştır. Bu ağır sorumlulukların ardından 4 Ağustos 1960 tarihinde şerefli üniformasını çıkararak ordudan emekliye ayrılmıştır.
Emeklilik dönemi onun devlet hizmetinden tamamen koptuğu anlamına gelmiyordu. Nitekim Ankara'da meydana gelen elim bir trafik kazası, onun hayatında yepyeni bir idari sayfa açacaktı. Başkentin asayişini sağlayan Tuğgeneral İrfan Baştuğ'un elim bir araba kazasında vefatı üzerine, bu beklenmedik kaybın ardından boşalan Ankara valiliği ile Ankara belediye başkanlığı görevleri derhal kendisine devredilmiştir. İhsan Orgun, bu zorlu idari geçiş döneminde her iki mühim makamı da büyük bir ciddiyet ve özveriyle idare etmiştir. Böylece adını hem askeri hem de sivil devlet yönetimine altın harflerle yazdırmıştır. Onun mirası bugün de yaşamaktadır.
İhsan Orgun'un uzun ve seçkin kariyeri boyunca üstlendiği bazı önemli görevler şu şekilde sıralanabilir:
- Batı Cephesi hava rasıtlığı hizmeti
- 2. Tayyare Alay Komutanlığı ve Hava Okulu Komutanlığı
- Askeri Temyiz Mahkemesi Başkanlığı
- Hava Kuvvetleri Komutan Vekilliği
- Ankara valiliği ve belediye başkanlığı