Türk hukuk tarihinin en saygın simalarından biri olan İhsan Ezgü, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne uzanan geniş bir dönemde adalet sistemine ve siyasete yön vermiş önemli bir devlet adamıdır. 1876 yılında İstanbul'da dünyaya gelen Ezgü, hukuk kariyerindeki üstün başarılarının ardından meclise girerek ülkesine parlamento çatısı altında da hizmet etmiştir. Kendisi, adli sistemin zirvesi kabul edilen Temyiz Mahkemesi ve Divanı Ali başkanlıklarında bulunarak adını Türk yargı tarihine altın harflerle yazdırmıştır. Mesleki ömrünü adalete adayan bu değerli şahsiyet, 11 Mayıs 1952 tarihinde vefat ederek arkasında büyük bir hukuki miras bırakmıştır.
Hukuk Eğitiminden Yargının Zirvesine
İstanbul Hukuk Mektebi eğitimini başarıyla tamamlayan İhsan Ezgü, meslek hayatına adliyenin en alt kademelerinden başlayarak kararlılıkla yükselmiştir. İlk olarak Maliye Nezareti Muhasebe-i Umumiye Maaşatı Zatiye dairesinde memuriyet hayatına adım atan Ezgü, ardından İstanbul İstinaf Hukuk Mahkemesi bünyesinde katip olarak görev almıştır. Bu ilk adımları, onun gelecekteki parlak adalet kariyerinin temel taşlarını oluşturmuştur. Genç bir hukukçu olarak yeteneklerini gösterdikten sonra Anadolu ve Balkanlar'da çok önemli sorumluluklar üstlenmiştir. Sırasıyla İzmit Müddei Umumi (savcı) muavinliği görevini ifa etmiş, sonrasında Siroz Bidayet Mahkemesi Ceza Başkanlığı makamına getirilmiştir. Ayrıca Kosova Merkez ve İzmir İstinaf Müddei Umumiliği gibi mühim vazifeleri başarıyla yürütmüştür. Ege Bölgesi'ndeki adli çalışmalarda kendini göstererek İzmir İstinaf Ceza ve Hukuk Başkanlıkları ile Ganaimi Bahriye Mahkemesi Başkanlığı gibi kritik ve hassas makamlarda bulunmuştur.
Temyiz Mahkemesi ve Yüksek Yargı Başkanlıkları
İstanbul'a dönüşüyle birlikte yüksek yargıdaki basamakları birer birer tırmanan tecrübeli hukukçu, adaletin tecellisinde başrol oynamıştır. Ezgü, İstanbul Temyiz Mahkemesi Başmüddei Umumi Başmuavinliği ve İstanbul İstinaf Müddei Umumiliği koltuklarında oturarak adli makamlarındaki ağırlığını hissettirmiştir. Daha sonra İstanbul İstinaf Cunha (Ceza) ve Hukuk Başkanlıkları görevlerinde bulunmuş ve ardından Temyiz Mahkemesi azası seçilmiştir. Milli Mücadele ve cumhuriyetin kuruluş yıllarında adli yapının Anadolu'ya taşınması sürecinde de aktif rol üstlenerek adalet nöbetini sürdürmüştür. Bu doğrultuda Sivas Heyeti Temyiziye Başmüddei Umumiliği ile Hukuk Dairesi Başkanlığı gibi milli mücadele dönemi adalet sisteminin en kritik mevkilerinde görev yapmıştır.
Cumhuriyet döneminde de adli yapının kurumsallaşması ve modernleşmesi sürecine engin tecrübeleriyle büyük katkılar sağlamıştır. Eskişehir Temyiz Mahkemesi Ceza ve Hukuk Daireleri Başkanlıkları görevlerini layıkıyla yerine getirdikten sonra mesleğinin en yüksek noktasına ulaşmıştır. Adalet sistemindeki sarsılmaz otoritesi, bilgisi ve dürüstlüğüyle Temyiz Mahkemesi 1. Başkanlığı (Yargıtay Başkanlığı) makamına getirilmiştir. Bu en üst düzey yargı başkanlığının yanı sıra, adalet tarihimizin en önemli organlarından olan ve en yüksek devlet yetkililerini yargılamakla görevli Divanı Ali (Yüce Divan) Başkanlığı görevini de büyük bir başarıyla yürütmüştür.
Siyaset Yılları ve Yasama Faaliyetleri
Yüksek yargı organlarındaki son derece başarılı ve onurlu kariyerinin ardından tecrübelerini yasama organına aktarmak amacıyla siyasete atılmıştır. Deneyimli devlet adamı, Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında da halkı temsil etme şerefine nail olmuştur. Bu siyasi süreçte milletvekili olarak şu önemli vazifeleri yerine getirmiştir:
- VII. Dönem (Ara Seçim) Samsun Milletvekilliği
- VIII. Dönem Ankara Milletvekilliği
- VIII. Dönem Anayasa Komisyonu Başkanlığı
Siyasi yaşamında özellikle anayasa komisyonu başkanlığı görevinde, uzun yıllar edindiği derin hukuk birikimini yeni cumhuriyetin yasal çerçevesini oluşturmak için seferber etmiştir. Özel hayatında ise son derece mütevazı ve saygın bir yaşam süren değerli devlet adamı, aynı zamanda evli ve altı çocuk babasıydı. Ülkesine hem hukukçu hem de siyasetçi kimliğiyle eşsiz ve unutulmaz katkılar sunan İhsan Ezgü'nün mirası, bugün de Türk adalet ve parlamento tarihinin en şerefli sayfalarında parlamaya devam etmektedir.