Gazeteci Hrant Dink, 19 Ocak 2007 günü saat 15.00 sularında Agos gazetesi binası önünde uğradığı silahlı saldırıyla hayatını kaybetti. Kendisi, Şişli Halâskârgazi Caddesi'ndeki ofisinde genel yayın yönetmenliği yapmaktaydı. 15 Eylül 1954'te Malatya'da doğan aydın yazar, ömrünü toplumsal barışa adamıştı. Anadolu kökenli Dink, Türkiye'deki tüm kesimlerin bir arada barış içinde yaşamasını arzuluyordu. Ermeni toplumunun dışa açılmasını isteyen yazar, patrikhane dışında sivil oluşumların gerekliliğini savunmaktaydı. Ayrıca bu amaçla çıkardığı gazete ve kaleme aldığı yazılarla geniş kitlelerce tanındı.
Yetimhaneden Siyasete ve Evliliğe Uzanan Yıllar
Hrant Dink'in ebeveynleri Sivas kökenliydi; babası Gürün'de, annesi Gülvart ise Kangal ilçesinde doğup büyümüştü. Aile, 1961 yılında İstanbul'a taşınma kararı alsa da bu göçün hemen ardından anne ve babası ayrıldı. Bu ayrılıkla birlikte Hrant ve iki kardeşi, çocukluklarının önemli bir kısmını geçirecekleri Gedikpaşa Ermeni Yetimhanesi'ne yerleştirildiler. Dink, bu zorlu çocukluk yıllarında ülkede yükselen sol siyaset dalgasından derinden etkilenerek, Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist çizgisi doğrultusunda aktif bir mücadele vermeye başladı. O yıllarda örgüt ile Ermeni cemaatinin ilişkilendirilmesini önlemek amacıyla adını mahkeme kararıyla Fırat olarak değiştirdi.
Eğitim hayatını Surp Haç Tıbrevank Ermeni Lisesi'nde sürdüren Dink, okulu bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde zooloji eğitimi aldı. Üniversite yıllarının ardından, yetimhanede birlikte büyüdüğü Rakel ile evlenen Dink, kardeşleriyle yayınevi ve kırtasiye işlerini yürüttü. Eşi Rakel ile birlikte Tuzla Ermeni Kampı'nı yönetti. Burada Anadolu'dan gelen kimsesiz çocuklar yetiştiriliyordu. Ancak açılışından 21 yıl sonra devletin el koyduğu bu kampın ardından askerliğini Denizli'de kısa dönem er olarak tamamladı.
Agos'un Doğuşu ve Basın Hayatındaki Rolü
Yazı hayatına çeşitli gazetelerde kaleme aldığı kitap eleştirileriyle adım atan Hrant Dink, basında çıkan hatalı haberlere yolladığı yazılarıyla yavaş yavaş adını geniş kitlelere duyurmayı başardı. Ermeni toplumunun aşırı kapalı yaşadığını düşünen yazar, İstanbul Ermeni Patrikhanesi'ne giderek toplumun kendini daha iyi anlatması gerektiğini savundu. Bu doğrultuda hem Türkçe hem de Ermenice yayın yapacak yeni bir gazete kurulmasını önerdi. Bu girişimlerin meyvesi olarak, 5 Nisan 1996 tarihinde ilk sayısı okurla buluşan haftalık Agos gazetesi yayın hayatına başladı. Dink bu gazetenin kuruculuğunu üstlenirken, farklı çizgideki yayınlarda da köşe yazıları yazdı. Hrant Dink'in yazılarıyla katkı sunduğu başlıca mecralar şunlardır:
- Agos (Kurucu ve Genel Yayın Yönetmeni)
- Zaman
- BirGün
Yazılarında tüm etnik grupların barış içinde yaşamasını savundu. Ayrıca Ermeni cemaatinin sivil bir merkez kurmasını istiyordu. Fikirleri nedeniyle hakkında çok sayıda dava açıldı.
Hukuki Mücadeleler ve Fikirleri
Diasporaya, 1915 yılı olaylarına yönelik muhalefeti soykırım kelimesini içermeyen, daha yumuşak bir dille yürütmeleri çağrısında bulundu. Şanlıurfa'da 2002 yılında verdiği bir konferansta 'Ben Türk değil, Türkiyeliyim ve Ermeniyim' dediği için üç yıl boyunca yargılandı. Yazar, 13 Şubat 2004 tarihli makalesinde geçen 'zehirli kan' ifadesi nedeniyle büyük bir tartışmanın odağı haline geldi. Bu sözler sebebiyle açılan davada bilirkişi raporu lehte olsa da altı ay ertelenmiş hapis cezası aldı.
Dava dosyasındaki bilirkişi incelemesi, Dink'in ifadelerinin ardındaki gerçek niyeti açıkça ortaya koyuyordu. Resmi incelemelere göre, 'Ermeni Kimliği' başlıklı yazı dizisinin yedinci bölümünde yer alan bu cümle bağlamından koparılmıştı. Dink, 1915 olaylarının takıntı haline getirilmesini bir sorun olarak görüyor ve tüm çabaların bunun üzerine kurulmamasını söylüyordu. Yazıdaki 'zehirli kan' ifadesi, Türk milletini veya Türklüğü değil, Ermeni toplumunun kendi kimliğini yıpratan bu saplantılı bakış açısını nitelendiriyordu. Bilirkişi heyeti, bu açıklamalar doğrultusunda kullanılan ifadelerin Türklüğü aşağılama amacı taşımadığını net şekilde saptasa da mahkemenin nihai kararı cezalandırma yönünde şekillendi.