Türkiye'nin yakın siyasi tarihinin en hareketli dönemlerinde Adalet Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı ve Devlet Bakanlığı gibi kritik makamlarda bulunan Hikmet Sami Türk, Trabzon'un Of ilçesinde 1935 yılında dünyaya gelmiş seçkin bir hukukçu ve akademisyendir. Kendisi, akademik birikimiyle devlet adamlığı kimliğini birleştiren nadir şahsiyetlerden biri olarak kabul edilir.
Akademik Kariyeri ve Hukuk Eğitimi
Gençlik yıllarında eğitim hayatına Of'ta ilk adımı atan Türk, ortaokul ve lise yıllarını Bafra ile İstanbul'da geçirdi. 1954 senesinde tarihi Kabataş Erkek Lisesini bitirmesinin ardından yükseköğrenim için İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydoldu. Buradan 1958'de mezun olan genç hukukçu, akademik ideallerinin peşinden giderek Almanya'ya yöneldi. Köln Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde yürüttüğü lisansüstü çalışmaları neticesinde 1964 yılında hukuk doktoru unvanını elde etti. Vatan borcunu yerine getirmek üzere ülkeye dönüp askerliğini tamamlayan Türk, 1967 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Almanca okutmanlığına atanarak akademik kariyerine bu çatı altında yön verdi. Bir yıl sonra Ticaret Hukuku Kürsüsünde asistanlığa başladı. Bilimsel çalışmalarıyla basamakları hızla tırmandı. 1977 senesinde doçentlik unvanına layık görülürken, 1988 yılında ise profesör kadrosuna atandı. Kürsüdeki çalışmalarını 1995 yılının ekim ayı sonuna değin Ticaret Hukuku Ana Bilim Dalı bünyesinde öğretim üyesi sıfatıyla aralıksız sürdürdü.
Siyasete Giriş ve Bakanlık Dönemleri
Kürsüdeki uzun yılların ardından yönünü aktif siyasete çeviren akademisyen, Demokratik Sol Parti saflarına katıldı. 1995 ve 1999 genel seçimlerinde Trabzon milletvekili olarak meclise girdi. Parlamento çatısı altında gösterdiği performansla kısa sürede hükümet senaryolarının vazgeçilmez isimlerinden biri haline geldi. Bu süreçte üç farklı hükümette çok kritik sorumluluklar üstlendi. Deneyimli siyasetçinin koalisyon kabineleri bünyesinde üstlendiği başlıca sorumluluklar kronolojik sırayla şu şekildedir:
- III. Yılmaz Koalisyon Hükûmetinde İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanlığı
- IV. Ecevit Hükûmetinde Millî Savunma Bakanlığı
- V. Ecevit Hükûmetinde Adalet Bakanlığı
Bu görevleri sırasında Türkiye'de kamu personeli seçme sisteminin kuramsal temellerini atan isimler arasında yer aldı. Ayrıca kamuoyunda Rahşan Affı olarak bilinen yasal düzenlemenin yasalaşması sürecinde aktif mesai harcadı. Deneyimli siyasetçi, sonraki yıllarda yaptığı açıklamalarda bu affın çıkarılmasından ötürü pişmanlık duymadığını açıkça dile getirdi. Adalet Bakanlığı dönemi, Türkiye'nin en çok tartışılan cezaevi operasyonlarından birine de sahne oldu. Cezaevlerinde gerçekleştirilen ve resmi kayıtlara Hayata Dönüş Operasyonu adıyla geçen müdahale onun bakanlığı esnasında yaşandı. Bu büyük operasyonda 2'si asker olmak üzere toplam 30 tutuklu yaşamını yitirirken, 237 tutuklu da yaralandı. Bu olay hafızalara kazınan trajik bir sayfa olarak geçti.
Siyaset Sonrası Dönem ve DSP'den İstifa
Türkiye'de siyasi dengelerin değiştiği 3 Kasım 2002 genel seçimlerinde DSP barajı aşamayınca Hikmet Sami Türk meclis dışında kaldı. DSP'nin baraj altında kalmasıyla aktif parlamento yaşamı sona eren deneyimli hukukçu, Bilkent Üniversitesi'nde dersler vererek akademideki çalışmalarına kaldığı yerden devam etse de 2009 yılında kampüste bombalı bir saldırının hedefi oldu. Suikast amacıyla iki eylemci tarafından düzenlenen bu saldırıdan şans eseri yara almadan kurtulmayı başardı. Partisiyle olan bağlarının uzun yıllar koparmayan Türk, 23 Haziran 2019'da tekrarlanan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi öncesinde parti yönetimiyle fikir ayrılığına düştü. Ekrem İmamoğlu'nun desteklenmesi yönündeki önerisinin genel merkez tarafından kabul görmemesi üzerine radikal bir karar aldı. Çeyrek asra yaklaşan üyeliğine son vererek partisinden istifa etti.