Mehmet Haydar Sükan, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde en üst kademelerde görev üstlenerek adını ülkenin askeri tarihine yazdırmış seçkin bir Türk askeridir. 1911 yılında Edirne'de dünyaya gelen Sükan, askeri üniformayla tanıştığı lise yıllarından itibaren vatan savunmasında son derece hayati sorumluluklar üstlenmiştir. Uzun soluklu kariyeri boyunca Jandarma Genel Komutanlığı, 1. Ordu Komutanlığı ve Genelkurmay II. Başkanlığı gibi ülkemizin en stratejik önemi yüksek makamlarında bulunarak devletine büyük bir sadakatle hizmet etmiştir. Güçlü karakteri, askeri disiplini ve vizyoner yaklaşımlarıyla tanınan komutan, görev aldığı her kademede derin izler bırakmıştır.
Askeri Eğitimi ve Ordudaki İlk Yılları
Gençlik döneminde büyük bir kararlılıkla askerlik mesleğini seçen Mehmet Haydar Sükan, askeri temelini dönemin en köklü ve nitelikli okullarından birinde almıştır. Sükan, 1928 senesinde, o dönemki ismiyle Işıklar Askeri Lisesi olan prestijli eğitim kurumunu başarıyla tamamlayarak mezun olmuştur. Bu tarihi eğitim kurumu, ilerleyen dönemlerde Türk Hava Kuvvetleri bünyesine dahil edilmiş ve günümüzde de Işıklar Askeri Hava Lisesi adıyla genç subay adaylarını yetiştirmeye devam etmiştir. Lise sıralarından mezuniyetinin hemen ardından şanlı Türk Silahlı Kuvvetleri saflarına resmen katılan Sükan, ordunun çeşitli birimlerinde farklı kademelerde üstün bir görev bilinciyle yer alarak yıllarca geniş bir saha tecrübesi edinmiştir.
Stratejik Görevler ve Zirvedeki Komuta Kademesi
Kariyer basamaklarını üstün disiplin anlayışı, askeri yeteneği ve kararlılığıyla tırmanan Sükan, hem ulusal düzeyde hem de uluslararası diplomatik arenalarda kritik görevlerde bulunmuştir. Bu doğrultuda, Soğuk Savaş döneminin en önemli bölgesel ittifaklardan biri olan ve bölge güvenliğini korumayı hedefleyen CENTO Türk Temsilciliği görevini üst düzey başarıyla yürütmüştür. Bu hassas diplomatik misyonunun hemen ardından vatan topraklarına geri dönerek ordu bünyesinde önemli bir güç unsuru olan 5. Kolordu Komutanlığı makamına getirilmiştir. Bu görevlerindeki üstün yönetim becerileri, onu ordunun en hassas karar mekanizmalarına ulaştırmıştır.
Mehmet Haydar Sükan'ın Türk Silahlı Kuvvetleri çatısı altındaki parlak kariyeri boyunca üstlendiği en kritik görevler şunlardır:
- Uluslararası askeri iş birliği çerçevesinde yürütülen CENTO Türk Temsilciliği ve ardından gelen 5. Kolordu Komutanlığı
- 12 Temmuz 1966 ile 22 Ağustos 1968 tarihleri arasında başarıyla icra ettiği ve iç güvenliğin teminatı olan Jandarma Genel Komutanlığı
- 22 Ağustos 1968 ile 29 Ağustos 1969 tarihleri arasında üstlendiği, İstanbul merkezli en stratejik kara kuvvetleri birimi olan 1. Ordu Komutanlığı unvanı
- Ülke savunmasının bilgi akışını yöneten Genelkurmay İstihbarat Başkanlığı ve askeri hiyerarşinin zirve karar noktalarından biri olan Genelkurmay II. Başkanlığı
Askeri kimliğinin ve başarılarının yanı sıra Sükan'ın adı, emeklilik yıllarında toplumsal birtakım iddialarla da basının ilgi odağı olmuştur. Özellikle 1987 yılında, kuruluş felsefesinde Masonik bir çizgiyi takip ettiği iddia edilen ve o dönem üyelerinin listesi kamuoyuna açıklanan, elit ve köklü sosyal kuruluşlardan Büyük Kulüp üyeleri arasında yer aldığına yönelik iddialar uzun süre medyada tartışma konusu olmuş ve geniş kitlelerin dikkatini çekmiştir.
Emeklilik Dönemi, Yazarlığı ve Ebedi Veda
Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki şerefli aktif hizmetini tamamlayıp emekliye ayrılmasının ardından da ülkesinin stratejik meselelerine duyarsız kalmayan Haydar Sükan, bilgi birikimini kalemiyle halka aktarmıştır. Bu doğrultuda, 5 Mayıs 1975 tarihinde Türkiye'nin en köklü ve güvenilir basın organlarından biri olan Milliyet gazetesinde son derece ses getiren bir yazı dizisi kaleme almıştır. "Türk-Yunan Savaşı olur mu?" başlığını taşıyan bu geniş kapsamlı analiz dizisi, o dönem iki komşu ülke arasında tırmanan askeri gerilimleri, Ege Denizi ve Kıbrıs merkezli krizlerin jeopolitik boyutlarını tecrübeli bir generalin süzgecinden geçirerek kamuoyunu aydınlatmıştır.
Yaşamının son yıllarını sakin bir emeklilik hayatı sürerek geçiren kıdemli komutan Mehmet Haydar Sükan, İstanbul'da geçirdiği ani bir rahatsızlık nedeniyle 16 Mayıs 1995 tarihinde 83 yaşında hayata gözlerini yummuştur. Türk askeri tarihine adını altın harflerle yazdıran bu tecrübeli kumandanın cenazesi, İstanbul'un tarihi, edebi ve doğal güzellikleriyle bilinen, Bosphorus kıyısındaki huzurlu Aşiyan Mezarlığı bünyesinde yer alan ebedi istirahatgâhına dualarla tevdi edilmiştir.