Türk spor ve askeri tarihinin en özgün isimlerinden biri olan Ali Haydar Olcaynoyan, hem Fenerbahçe çatısı altında kazandığı başarılarla hem de Türk Deniz Kuvvetleri'nde ulaştığı oramiral rütbesiyle tanınan çok yönlü bir şahsiyettir. 1910 yılında dünyaya gözlerini açan ve köklü bir geçmişe sahip olan Olcaynoyan, Osmanlı İmparatorluğu'nun seçkin ailelerinden birine mensup olarak çocukluk ve gençlik yıllarını atletizm ve denizcilik tutkusuyla şekillendirdi. Sarı-lacivertli kulübün altyapısında yetişen ve 1933'te ay-yıldızlı formayı sırtına geçiren başarılı isim, pistlerdeki süratiyle adından söz ettirdikten sonra rotasını askeri bahriyeye çevirdi. Ülkesine uzun yıllar komutan, diplomat ve bürokrat olarak hizmet veren Olcaynoyan, 23 Kasım 1992 tarihinde hayata gözlerini yumdu.
Köklü Bir Soy Ağacı ve Spor Yılları
Olcaynoyan'ın soy ağacı, tarihimizin önemli devlet adamlarına kadar uzanmaktadır. Kendisi, soyu sadrazamlığa kadar dayanan tarihi bir soyun temsilcisidir. Babası İzzetin Bey, Gürcü kökenli Sadrazam Koca Yusuf Paşa'nın torunu olan Mustafa Haşim Paşa'nın oğludur. Annesi Saibe Hanım ise Ali Saip Paşa'nın torunu, Hasan Sadi Paşa'nın kızıdır. Aile bağları, onun çocukluk yıllarından itibaren disiplinli ve sorumluluk sahibi bir birey olarak yetişmesinde büyük rol oynamıştır. Böylesine köklü bir ailede yetişen Ali Haydar Olcaynoyan, gençlik yıllarında atletizm ve denizcilik sporlarına büyük ilgi duydu. Milli formayı giydiği yıllarda gösterdiği azim ve disiplin, askeri hayatında da en büyük rehberi olmuştur. Yeteneğini Fenerbahçe Spor Kulübü bünyesinde geliştirdi. 1933 yılında gösterdiği üstün performansla Türkiye A Milli Atletizm Takımı kadrosuna seçilmeyi başardı. Dönemin en hızlı sporcularından biri olarak 400 metre yarışlarında adeta fırtına gibi esti. Pistlerdeki bu başarısı, onun disiplinli ve mücadeleci karakterini pekiştirdi.
Bahriyeye Geçiş ve Yükseliş Dönemi
Atletizmdeki parlak günlerin ardından Olcaynoyan, çocukluk tutkusu olan denizciliğe profesyonel düzeyde geri dönme kararı aldı. Bu doğrultuda 1939 yılında Deniz Harp Okulu kapısından içeri girdi. Burada aldığı nitelikli askeri eğitim, gelecekteki amirallik kariyerinin ve komutanlık yeteneklerinin temelini attı. 1939'da girdiği bu şerefli yuvadan 1943 senesinde başarıyla mezun olarak donanmadaki görevine resmen başladı. Donanmada üstlendiği her vazifede disiplini ve liderlik vasıflarıyla öne çıkan Olcaynoyan, askeri hiyerarşide hızla yükseldi. Olcaynoyan'ın askeri kariyerindeki bu yükseliş, onun denizcilik alanındaki yetkinliğini de tescillemiş oldu. Rütbelerindeki bu düzenli yükseliş, onun Türk Deniz Kuvvetleri bünyesindeki sarsılmaz yerini sağlamlaştırdı. Olcaynoyan'ın askeri yükseliş kronolojisi şu terfilerle şekillenmiştir:
- 1958 yılında tuğamiral rütbesine yükseldi.
- 1960 senesinde tümamiral makamına ulaştı.
- 1963 yılında koramiral rütbesine terfi etti.
- 1967 senesinde ise en üst kademe olan oramiral rütbesine hak kazandı.
Stratejik Görevler ve Zirvedeki Yıllar
Ali Haydar Olcaynoyan, askeri kariyeri boyunca kritik idari görevlerin yanı sıra aynı zamanda diplomatik temsilciliklerde de sorumluluk üstlendi. Kariyerinin önemli adımlarından biri olarak, 24 Eylül 1957 ile 5 Ekim 1959 tarihleri arasında mezun olduğu Deniz Harp Okulu Komutanlığı görevini başarıyla yürüterek yeni denizcilerin yetişmesini sağladı. Ülke sınırlarını aşan askeri diplomasi yeteneği sayesinde 1964 yılında Amerika Birleşik Devletleri bünyesinde NATO Türkiye Askerî Temsilcisi unvanıyla görev yaptı. 1967 yılına gelindiğinde askeri bahriyenin en prestijli basamaklarından olan oramiral rütbesine terfi etmeyi başardı. Bu rütbeyle birlikte Deniz Kuvvetleri Komutan Muavinliği makamına getirildi. Askeri kariyerinin son dönemecinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin güvenliğine katkı sağlamak amacıyla 1969 ile 1970 yılları arasında Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği vazifesini yürüttü. Bu üst düzey görevi başarıyla ifa ederek devlet adamlığı vasfını bir kez daha kanıtladı. Ülke güvenliğinin en üst düzey merciinde verdiği hizmetlerin akabinde, 1970 senesinde şerefli üniformasını çıkararak emekliliğe ayrıldı. Hem spor salonlarında hem de denizlerde geçen ömrü, Türk gençliği için kıymetli bir örnek teşkil etmektedir.