Hasan Safyettin Menemencioğlu, 1891 yılında İstanbul'da dünyaya gelen, cumhuriyetin ilk dönemlerinde adalet sisteminin şekillenmesinde büyük rol oynamış saygın bir Türk hukukçusu ve siyasetçisidir. Köklü bir aileden gelen bu değerli devlet adamı, savcılıktan mahkeme başkanlığına, müsteşarlıktan adalet bakanlığına kadar yargının her kademesinde Türkiye'ye başarıyla hizmet etmiştir. TBMM'de milletvekili olarak da yasama görevini yerine getiren ve 17 Temmuz 1952 tarihinde vefat eden Menemencioğlu, adını Türk hukuk tarihine altın harflerle yazdırmıştır.
Köklü Bir Aileden Gelen Adalet İnancı
Tarihsel geçmişi Doğu Akdeniz bölgesine ulaşan ve zamanla Adana ile çevresine yerleşerek yöre yönetiminde söz sahibi olan âyânlardan Menemencioğulları, ülkemize çok sayıda nitelikli isim kazandırmıştır. Hasan Safyettin Menemencioğlu da bu değerli sülalenin bir ferdi olarak İstanbul sınırları içinde doğmuştur. Yükseköğrenimini hukuk alanında başarıyla tamamlayan Menemencioğlu, mezuniyetinin hemen ardından Levâzım Dairesi Hukuk Müşavirliği vazifesiyle çalışma hayatına başlamıştır. Genç yaşta edindiği bu birikimle yurdun dört bir yanında görev yapan hukukçu, Sandıklı Bidâyet Mahkemesi Müddî-i Umûmîliği makamında bulunarak adalet dağıtmıştır. Daha sonra Rüsûmât Muhafaza Müdüriyeti Kalemi Kâtipliği görevini de yürüterek devletin idari yapısında yüksek tecrübe elde etmiştir.
Yargı Kademelerinde Üstün Başarılar
Mesleki yaşantısında disiplini ve adaletli duruşuyla öne çıkan Hasan Safyettin Menemencioğlu, Beyoğlu Bidâyet Mahkemesi Müddî-i Umûmî Muavinliği ve başmuavinliği pozisyonlarında adli teşkilata yön vermiştir. Başarı basamaklarını hızla tırmanarak Asliye Mahkemesi Müddî-i Umûmî Başmuavinliği unvanını almıştır. İzmir Asliye Mahkemesi Müddî-i Umûmîliği ile İzmir Müddî-i Umûmî Başmuavinliği görevlerinde Ege bölgesinin adli sistemini yönetmiştir. Ayrıca İzmir Ağır Ceza Reisliği gibi en kritik yargı makamlarında bulunmuştur. Bu derin deneyimler onu başkent teşkilatına taşımış, Adliye Vekâleti Ceza İşleri Müdürlüğü ve Adliye Vekâleti Müsteşarlıği gibi kritik idari makamlara ulaştırmıştır.
Meclis Kürsüsü ve Adalet Bakanlığı Dönemi
Bürokrasideki görevlerinin ardından halka hizmet yolunu seçen Hasan Safyettin Menemencioğlu, Türkiye Büyük Millet Meclisi altıncı ve yedinci dönemlerinde Mardin Milletvekili olarak görev yapmıştır. Parlamentoda bulunduğu sürece yasama faaliyetlerinde etkin rol oynayan değerli siyasetçi, 12. ve 13. hükûmetlerde Adliye Vekili olarak kabinede bulunmuştur. Bakanlığı döneminde modern hukuk yapısının güçlenmesi için yorulmak bilmeden çalışmıştır.
Ülkemizin yakın dönem adalet sisteminde iz bırakan görevleri şunlardır:
- Levâzım Dairesi Hukuk Müşavirliği
- Sandıklı Bidâyet Mahkemesi Müddî-i Umûmîliği
- İzmir Ağır Ceza Reisliği
- Adliye Vekâleti Müsteşarlıği
- TBMM VI. ve VII. Dönem Mardin Milletvekilliği
- 12. ve 13. Hükûmet Adliye Vekilliği
Özel Hayatı ve Bıraktığı Miras
Kariyerindeki büyük başarılarını düzenli bir aile yaşantısıyla taçlandıran değerli devlet adamı, Türk kültür dünyasının önemli isimlerinden olan şair, dilbilimci ve siyasetçi Samih Rifat'ın kızı ile yaşamını birleştirmiştir. Mutlu evliliğinden üç çocuk sahibi olan Menemencioğlu, adalet ve doğruluk ilkelerinden ödün vermeden sürdürdüğü ömrünü 17 Temmuz 1952 günü tamamlamıştır. Ülkemizin yetiştirdiği en dürüst ve çalışkan adalet adamlarından biri olan Menemencioğlu, geride saygıyla yâd edilen bir isim ve kıymetli eserler bırakmıştır.