Hasan Reşit Tankut, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde, 1891 yılında Elbistan'da dünyaya gelen, Cumhuriyet döneminin kuruluş ve gelişim aşamalarında çok önemli görevler üstlenmiş yetkin bir Türk tarihçisi ve siyasetçisidir. İlk ve orta öğreniminden sonra yüksek tahsilini de başarıyla tamamlayarak devlet hizmetine giren Tankut, milli mücadelenin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında uzun yıllar boyunca farklı şehirlerin milletvekilliğini üstlenmiş ve ülkesine sadakatle hizmet etmiştir. Aynı zamanda kurucuları arasında yer aldığı Türk Dil Kurumu bünyesinde yürüttüğü bilimsel dil çalışmalarıyla da tanınan aydın, 18 Şubat 1980 tarihinde hayata gözlerini yummuştur.
Eğitim Hayatı ve Erken Dönem Kamu Görevleri
Hasan Reşit Tankut, gençlik yıllarında aldığı nitelikli eğitimle idari ve bürokratik alanda üstün bir yetkinlik kazanmıştır. Şam İdadisinde lise eğitimini alan Tankut, ardından dönemin en saygın yükseköğretim kurumlarından biri olan Mülkiye Mektebi'ni tercih etmiştir. 1913 senesinde bu okuldan başarıyla mezun olduktan sonra, devlet bürokrasisinde çeşitli kademelerde önemli sorumluluklar üstlenmiştir.
Meslek hayatına ilk adımını Sivas'ta atan Tankut, Kurtuluş Savaşı öncesinde sırasıyla şu görevleri yürütmüştür:
- Sivas İli Maiyet Memurluğu
- Sivas İli İlkokullar Müfettişliği
- Niksar, Artova ve Erbaa Kaymakamlıkları
- İstanbul Polis Müdürlüğü Üçüncü Şube Müdürlüğü ve İstanbul Polis Müdür Muavinliği
- Mülkiye Müfettişliği
Bu görevlerin ardından Tankut, ülkenin bağımsızlık mücadelesi verdiği en kritik süreçte de sorumluluk almaktan geri durmayarak Kurtuluş Savaşı'na fiilen katılmıştır.
Türk Dil Kurumu Çalışmaları ve Akademik Faaliyetleri
Hasan Reşit Tankut, idari kariyerinin yanı sıra Türk kültür hayatına ve dil araştırmalarına da yön veren öncü figürlerden biridir. Ülkemizde modern dil çalışmalarının kurumsal temellerini atan Türk Dil Kurumunun kurucuları arasında yer almıştır. 1935 yılından başlayarak 1950 senesine kadar bu güzide kurumda aralıksız şekilde çok aktif ve belirleyici roller oynamıştır. Buradaki uzun görev süresi boyunca kurumun ikinci başkanı olarak büyük bir sorumlulukla faaliyet göstermiştir. Aynı zamanda kurum bünyesindeki Etimolojik ve Lingüistik Filoloji Kolları Başkanlığı vazifesini de başarıyla üstlenmiştir. Kurumun genel sekreterliğini de yürüten Tankut, Türkçenin kökenleri, kelime yapısı ve dilin gelişimi üzerine son derece derin araştırmalar yürütmüştür. Akademik dünyadaki saygın yerini ise Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi bünyesinde peçinlemiştir. Bu okulun Tarih Bölümünde 1936 ile 1940 yılları arasında öğretim görevlisi olarak önemli dersler vermiştir. Genç nesillere tarih bilincini aktaran Tankut, bu sayede hem kurumsal dil çalışmalarını hem de üniversite düzeyindeki akademik eğitimi başarıyla harmanlamıştır.
Uzun Soluklu Siyaset Yılları ve Milletvekilliği
Bürokrasiden akademiye uzanan zengin kariyerini parlamenter olarak taçlandıran Hasan Reşit Tankut, Türk siyasi tarihinde en uzun süre mecliste görev yapan isimlerdendir. Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında farklı şehirleri temsil ederek geniş halk kitlelerinin sesi olmuştur. Siyasi arenasındaki ilk parlamento deneyimini dördüncü dönem Muş milletvekili seçilerek yaşayan Tankut, bu bölgedeki sorunların çözümü için çalışmıştır. Ardından kendi doğum yeri olan Kahramanmaraş'ı temsil etmek üzere meclise girmiştir. Kahramanmaraş halkını beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci dönemlerde parlamentoda başarıyla temsil ederek mecliste güçlü bir köprü kurmuştur. Milletvekilliği görevleri sadece bu illerle de sınırlı kalmayan siyasetçi, ülkesine farklı bölgelerden hizmet etmeye devam etmiştir. Dokuzuncu dönemde Hatay milletvekili olarak yasama faaliyetlerine katkı sunan Tankut, son olarak on birinci dönemde ise Mardin milletvekilliği görevinde bulunmuştur. Çok yönlü kariyeri boyunca hem devlet idaresinde hem dil alanında hem de halk temsilinde kalıcı izler bırakan bu değerli şahsiyet, 18 Şubat 1980 tarihinde hayata gözlerini yummuştur. Vefatıyla geride çok zengin bir devlet adamlığı, derin bir tarihçilik mirası ve dil alanında unutulmaz eserler bırakmıştır.