Türk Sanat Müziği tarihinin en etkileyici seslerinden biri olan Burhaneddin Sesyılmaz, namıdiğer Hâfız Burhan, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde, 23 Mayıs 1897'de İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Mızıka-yı Hümayun terbiyesinden geçen bu büyük sanatçı, hem bestekâr hem de gazelhan kimliğiyle Türk müzik kültürüne adını altın harflerle yazdırdı. Özellikle 1920'li yıllarda seslendirdiği eserler ve doldurduğu taş plaklar sayesinde geniş kitlelerce tanındı. Abdülhak Hamit Tarhan'ın ölümsüz şiiri Makber'e getirdiği eşsiz yorumla hafızalara kazınan usta yorumcu, 18 Nisan 1943 tarihinde Ankara'da bir mevlitte vefat etti. Zorlu perdelerde mevlithanlık yaparken kalp krizi geçiren ses sanatçısının bu ani kaybı, müzik dünyasını derin bir yasa boğdu.
Saray Terbiyesinden Plak Stüdyolarına
Hâfız Burhan'ın musikimize kazandırdığı o büyüleyici gırtlak yapısı, çocukluk yıllarında aldığı disiplinli eğitimle şekillendi. II. Abdülhamid döneminde saray muhafız alayında görev yapmakta olan bir askerin oğlu olması sebebiyle çocukluk yıllarından itibaren disiplinli bir çevrede yetişen sanatçı, ilkokul eğitimini tamamladıktan sonra müzik derslerine daha profesyonel düzeyde eğilme fırsatı buldu. Bu dönemde dönemin en prestijli hocalarından Muallim İsmail Hakkı Bey'in öğrencisi oldu. Ayrıca Türk musikisinin büyük değerlerinden Hâlid Lem'î Atlı'dan da kısa süreliğine feyz aldı. Aldığı bu kıymetli eğitimlerin ardından Mızıka-yı Hümayun bünyesine girmeyi başardı. Saray orkestrasında görev aldığı bu süreçte beste çalışmaları yaptı.
Cumhuriyet dönemine geçişte ise sesinin gücünü daha geniş halk kesimlerine ulaştırmak için çalışmalara başladı. İstanbul'un tarihi atmosferinde şekillenen musiki birikimini ve gırtlak yeteneğini Cumhuriyet'in ilk yıllarında plağa döken sanatçı, Kolombiya Plak firması adına doldurduğu yüz kadar plakla döneminin en üretken seslerinden biri haline gelmeyi başarmıştı. Bu firma için ardı ardına yüz civarında taş plak doldurdu. Plakların yanı sıra, ilk dönem Türk sinemasının gelişimine de müzikleriyle katkı sağladı. Pek çok yerli filmin fon müziklerini bizzat hazırladı. Bu yönüyle o, Türk sinemasının ilk müzik direktörleri arasında anılmaya değer bir yer edindi.
"Makber" Yorumu ve Efsaneleşen Ses Tınısı
Hâfız Burhan denildiğinde akla ilk gelen eser Mehmet Baha Pars tarafından bestelenen Makber'dir. Şair Abdülhak Hamit Tarhan'ın bu hüzünlü ve derin eserini 1926 senesinde plağa okudu. Plak çıktığı andan itibaren tüm ülkede büyük ses getirdi. Onun tiz perdelerdeki inanılmaz gücü, bu eserin duygusunu dinleyiciye geçirmesinde en önemli etkendi. Bu yorum, Hâfız Burhan'ı dönemin en popüler ve aranan ses sanatçısı haline getirdi. Halk, onun sesindeki bu yanık tınıyı ve gazel okuma üslubunu çok sevdi. O sadece plaklarda değil, camilerde ve özel meclislerde de mevlithân olarak aranan bir simaydı. Ustanın seslendirdiği eserlerin tınısında sadece klasik Türk müziğinin ağırbaşlılığı değil, aynı zamanda o dönem halkının hissettiği melankoli ve geçiş döneminin getirdiği duygusal derinlik de her mısrada kendisini güçlü bir şekilde hissettirmektedir. Özellikle ramazan aylarında ve dini günlerde okuduğu mevlitler, dinleyenleri derinden etkiliyordu.
Mikrofonda Son Nefes ve Vefatı
Büyük sanatçının hayatı, tıpkı sanatı gibi musikiyle iç içe ve hazin bir sonla noktalandı. Ankara'da katıldığı bir mevlitte, ses sınırlarını zorlayan tiz perdelerde kaside okumaya başladı. Gırtlağını ve göğsünü zorlayan bu yorucu performans sırasında kalbi daha fazla dayanamadı. Ani bir kalp krizi geçiren ünlü mevlithân, 45 yaşında hayata veda etti. Cenazesi daha sonra İstanbul'a getirilerek Yahya Efendi Tekkesi Haziresi'ne defnedildi. Ankara'daki vefatının ardından Türk musikisi çok kıymetli bir değerini erken yaşta kaybetmiş olsa da onun plaklarda yaşayan billur sesi, sonraki nesillerin yetişmesinde ve gazelhanlık geleneğinin günümüze kadar aktırılmasında büyük bir köprü vazifesi üstlenmiştir.
İşte ünlü sanatçının ses vererek ölümsüzleştirdiği başlıca eserler:
- Adalardan Bir Yar Gelir
- Beyoğlu'nda Gezersin
- Bir Elif Çekti Yine Sîneme Cânân Bu Gece
- Bir Yaz Gecesi
- Kuş Sesleri
- Makber
- Sarsam Seni
- Son Ninni