İbrahimî inançların ortak figürlerinden olan Hz. Nuh, tahminen milattan önce 2705 yılında Mezopotamya'da dünyaya gelmiştir. Kendisi, insanlık tarihini derinden şekillendiren büyük Tufan felaketi ve bu süreçteki peygamberliğıyle tanınır. O dönemde toplum ahlaken tamamen çökmüştü. Hz. Nuh, ilahi buyrukla devasa bir gemi inşa etti. Bu sayede tüm canlı nesli yok olmaktan kurtulmuştur.
Soy Kütüğü ve Yaşamının İlk Yılları
Kutsal kitaplardaki aktarımlara göre Hz. Nuh, babası Lamek'in (Tevrat'ta Lameh) soyundan gelir. Tevrat kronolojisinde ilk insan Hz. Adem'in yaratılışından 1056 yıl, ölümünden ise 126 yıl sonra doğduğu belirtilir. Kendisi, tufan öncesi dönemin onuncu ve son büyük lideridir. Soyağacına dair alternatif bir listede ise soy çizgisi Adem'in oğlu Kabil üzerinden Lamek'e ulaştırılır. İbranicede 'dinlenmek, sükûnet bulmak veya rahatlamak' anlamlarına gelen Noah ismiyle anılan peygamberin hayatının ilk 500 yılı hakkında kutsal metinlerde herhangi bir bilgi bulunmaz. Gençlik yıllarında uzun süre çobanlık yaptı. Daha sonra tarımla ve bağcılıkla uğraştı.
Büyük Tufan ve Nuh'un Gemisi
İnsanlığın yoldan çıkması ve kötülüğün yeryüzünü sarması nedeniyle Tanrı, tüm canlıları büyük bir su felaketiyle cezalandırmaya karar vermiştir. Şît'in çocuklarının Kabil'in soyundan gelen kızlarla evlenmesiyle ortaya çıkan şiddet yanlısı nesil, bu ilahi gazabın temel sebebidir. Yalnızca sadık, dürüst ve kusursuz bir yaşam süren Hz. Nuh bu felaketten muaf tutulmuştur. Sahabe İbn-i Abbas'tan gelen rivayete göre 480 yaşında peygamber olan Nuh, kavmini 120 yıl boyunca hak yola davet etmiş fakat sürekli yalanlanmıştır. Toplumun daveti reddetmesi üzerine Allah, ona gofer ağacından üç katlı, 300 arşın uzunluğunda, 50 arşın genişliğinde ve 30 arşın yüksekliğinde devasa bir kurtuluş gemisi inşa etmesini buyurmuştur. Nuh, 600 yaşındayken başlayan Büyük Tufan öncesinde eşi, üç oğlu ve gelinleriyle birlikte gemiye binmiştir. Ayrıca her hayvan türünden dişi ve erkek olmak üzere birer çift, eti yenenlerden ise yedişer çift gemiye dahil edilmiştir. Yeryüzünü 150 gün boyunca kaplayan ve 40 gün süren yağmurların ardından sular çekilince, sağ kalanlar karaya ayak basmıştır.
Tufan Sonrası Yaşamı ve Mirası
Karaya çıkan Nuh peygamber, kurtuluşun şükran ifadesi olarak bir mezbah kurup kurbanlar sunmuştur. Ünlü İtalyan Rönesans dönemi sanatçısı Michelangelo Buonarroti, Vatikan'daki Sistina Şapeli'nin tavanına 1508-1512 yılları arasında resmettiği 'Nuh'un Kurban Sunuşu' ve 'Nuh'un Sarhoşluğu' isimli fresklerinde kutsal kitaptaki bu önemli olayları tasvir etmiştir. Tufandan sonra çiftçilikle uğraşan peygamber, yetiştirdiği üzümlerden elde ettiği şarabı içerek sarhoş olmuş ve çadırında çıplak kalmıştır. Oğlu Ham'ın bu durumu diğer kardeşlerine haber vermesi üzerine, kardeşler babalarının çıplaklığını örtmüştür. Ayıldığında durumu öğrenen peygamber, Ham'ın oğlu Kenan'ı lanetlemiştir. Tevrat kayıtlarına göre tufandan sonra 350 yıl daha yaşayan peygamber, 950 yaşında hayata gözlerini yummuştur.
Kutsal Metinlerdeki Yeri ve Tarihsel Benzerlikler
Hz. Nuh, İslam inancında 'ülü'l-azm' olarak nitelendirilen en büyük beş peygamberden biridir. Kur'an-ı Kerim'de tam 43 defa ismi geçen peygamberin tevhid mücadelesi, kendi adını taşıyan 71. surede detaylıca anlatılır. Kutsal metinlerdeki Tufan anlatısı, Mezopotamya kökenli Sümer ve Babil destanlarındaki Ziusudra ve Utnapiştim karakterleriyle büyük benzerlikler gösterir. Kimi modern araştırmacılar, bölgedeki sel felaketlerinin hafızalarda yer edinerek kutsal metinlere yerel adaptasyonlarla aktarıldığını savunur. Günümüz jeolojik bulgularıyla evrensel bir tufan tezi uyuşmasa da, olayı yerel bir afet olarak gören yeni yorumlar, gemi inşası ve canlı türlerinin korunması detaylarıyla tam olarak bağdaşmamaktadır. Dünya nüfusunun ise peygamberin oğulları Sam, Ham ve Yafes'in soylarından türediği kabul edilir:
- Sam: Sami halklarının atası kabul edilir. Soyundan Elam, Aşur, Arfakşad, Lud ve Aram gelmiştir.
- Ham: Hami soyunun kökenidir. Soyundan Cush, Mizraim, Fut ve Kenan türemiştir.
- Yafes: Yafetik toplulukların atasıdır. Soyundan Gomer, Magog, Maday, Yavan, Tubal, Meşek ve Tiras gelmiştir.