Türk spor tarihinin ve milli mücadelenin en önemli simalarından biri olan Çerkes kökenli asker, eskrimci ve siyasetçi Fuat Balkan, 1887 yılında dünyaya gelmiştir. İstanbul'da Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nün temellerini atarak Türk sporunun kurumsallaşmasında öncü bir rol üstlenen bu tarihi şahsiyet, aynı zamanda vatan savunmasında gizli cephelerde kritik görevler yürütmüştür. Hem spor sahalarında hem de savaş meydanlarında gösterdiği üstün liderlik ve cesaret, onu Türkiye'nin modernleşme sürecinde unutulmaz kahramanlar arasına dahil etmiştir. O, gerçek bir öncüydü. 28 Mayıs 1970 tarihinde vefat eden efsanevi yönetici, ardında derin izler bırakan çok yönlü bir yaşam öyküsü emanet etmiştir.
Beşiktaş'ın 1 Numaralı Kurucu Efsanesi
Fuat Balkan'ın ismi, Beşiktaş Jimnastik Kulübü ile adeta özdeşleşmiştir. Kulübün sicil kayıtlarında 1 numaralı kurucu üye sıfatıyla yer alan Balkan, aynı zamanda camianın ilk sporcusu ve dördüncü başkanıdır. Onun kulüple kesişen hikayesi, 31 Mart 1909 tarihindeki büyük siyasi çalkantıların ardından Edirne'den İstanbul'a gelmesiyle başlar. İstanbul'daki gergin ortam dindikten sonra, başarılı bir eskrim eğitmeni olan Fuat Balkan ile güreş ve halterle ilgilenen Mazhar Kazancı el ele vermiştir. Serencebey semtinde jimnastik yapan gençleri bir araya toplayan ikili, organize bir kulüp kurma fikrini çevresindekilere aşılamıştır. Kulüp fikri büyük ilgi gördü. Bu amaçla Fuat Balkan, Ihlamur'da bulunan kendi evinin alt katını kulübün ilk merkezi haline getirmiştir. Siyah-beyazlı kulübün divan kurulunun 1960 yılındaki açılışında da listenin en başında onun adı yazılmıştır. Kulüp başkanlığını üç farklı dönemde yürüten Balkan, sırasıyla 1918-1923, 1926-1928 ve 1935-1937 yılları arasında Beşiktaş'ı başarıyla yönetmiştir.
Balkanlar'da ve Kurtuluş Savaşı'nda Bir Asker
Fuat Balkan, sporculuğunun yanı sıra Osmanlı Ordusu bünyesinde yetişmiş kahraman bir subaydır. Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde, Batı Trakya cephesinde Bulgar komitacılarının yanı sıra Sırp ve Yunan askeri güçlerine karşı aktif mücadele vermiştir. 1908 yılından 1923 yılına kadar geçen 15 yıllık süreçte, devletin en gizli ve hayati operasyonlarında aktif rol üstlenmiştir. Bu dönemde temel görevi, Batı Trakya dolaylarında düşman güçlerini oyalamaktır. Mücadele yılları oldukça çetindi. Böylece Yunan ordusunun Anadolu'ya sevk edeceği birlikleri Rumeli topraklarında tutarak Kurtuluş Savaşı'na dolaylı fakat hayati bir destek sağlamıştır.
Milli Mücadele günlerinde Türkiye Büyük Millet Meclisi, Trakya bölgesindeki direnişi yönetmek üzere özel bir heyet görevlendirmiştir. Cevat Abbas ve Şakir Kesebir beylerle birlikte bu heyette yer alan Fuat Balkan'a meclis kanadından tam yetki verilmiştir. Kendisine tebliğ edilen resmi talimatlara göre şekillenen tarihi görev paylaşımı şu esaslara dayanıyordu:
- Cevat Bey, Bulgar makamları ile Anadolu temsilcisi sıfatıyla diplomatik temaslar yürütecektir.
- Fuat Bey, Batı Trakya ve Makedonya genelindeki fiili ayaklanmaları ve askeri harekatları bağımsız kararlarla idare edecektir.
- Heyet için ayrılan bütçenin en büyük dilimi, Fuat Bey'in yürüteceği askeri faaliyetlere aktarılacaktır.
Lozan Antlaşması'nın ardından Mareşal Fevzi Çakmak, Fuat Balkan'a özel bir teşekkür takdirnamesi göndererek vatan savunmasına sağladığı sonsuz hizmetler için minnettarlığını dile getirmiştir. Bu üstün fedakarlıklarının nişanesi olarak kendisine İstiklal Madalyası layık görülmüştür.
Siyaset ve Spor Federasyonlarındaki Liderliği
Askeri başarılarının ve spor yöneticiliğinin ardından Fuat Balkan, ülkenin spor altyapısını güçlendirmek adına Türkiye Eskrim Federasyonu'nun ilk başkanı olmuştur. Bu kurumda aralıksız olarak 15 yıl boyunca başkanlık makamında kalmış ve eskrim sporunun yaygınlaşmasını sağlamıştır.
Milli mücadelenin zaferle taçlanıp silahlı çatışmaların sona ermesiyle birlikte, sivil alanda da vatanına hizmet etmeyi sürdürmek isteyen Balkan, aktif siyaset dünyasına adım atmaya karar vermiştir. TBMM bünyesinde VI. ve VII. dönem Edirne milletvekili olarak görev yapan deneyimli isim, VIII. dönemde ise Kocaeli ilini parlamentoda temsil etmiştir. O, her alanda üstün gayret sarf etti.
Fuat Balkan'ın bizzat kendi kaleminden çıkan tarihi hatıraları, vefatından tam 38 yıl sonra Turgut Gürer tarafından düzenlenmiş ve "Komitacı" başlığı altında kitaplaştırılarak okuyucularla buluşmuştur.