Serhat şehri Ardahan'ın Çıldır ilçesinde 1885 yılında hayata gözlerini açan Esat Oktay, Terekeme kökenli bir ailenin ferdi olarak dünyaya geldi. Henüz genç cumhuriyetin inşasından önceki o sancılı yıllarda, işgal ve savaş koşullarının hüküm sürdüğü zorlu bir coğrafyada hekimlik unvanını kazanan Esat Oktay, hayatını hem insanlara şifa dağıtmaya hem de vatanına hizmet etmeye adadı. Bölgenin en çalkantılı dönemlerinde askeri hastanelerde görev alan hekim, toplumsal örgütlenmelerde ve Kars Milletvekili olarak TBMM çatısı altında önemli sorumluluklar üstlendi. Ardında derin bir iz bırakan İstiklal Madalyası sahibi vatansever aydın, 25 Haziran 1972 tarihinde aramızdan ayrıldı.
Çarlık Rusyası Döneminde Sıra Dışı Bir Eğitim Yolculuğu
Esat Oktay'ın çocukluk ve ilk gençlik yılları, Çarlık Rusyası'nın bölgedeki egemenlik dönemine rastlar. O dönemde Elviye-i Selâse olarak adlandırılan Kars, Ardahan ve Batum bölgesinde yükseköğrenim görebilen ender insanlardan biri oldu. Eğitim hayatına Çıldır'da adım atan Oktay, ilköğreniminin bir kısmını da Tiflis'te tamamladı. Ortaokul ve lise eğitimi için Kuzey Kafkasya'da bulunan Stavropol kentine gitti. Başarılı öğrencilik hayatını Erivan Lisesi'nde sürdürerek bu okulu birincilikle ve altın madalyayla bitirmeyi başardı. Tıp eğitimi almak üzere başvurduğu Moskova Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne kabul edildi. Zorlu bir eğitimin ardından 1917 senesinde tıp doktoru olarak mezuniyet belgesini aldı.
Savaş Yıllarında Cephede ve Halkın Yanında
Mezun olduğu dönemde Birinci Dünya Savaşı tüm hızıyla devam etmekteydi. Genç hekim, kendi milletine faydalı olabilmek amacıyla tayinini Kafkas cephesine talep etti. Görev yeri olan Oltu Askeri Hastanesi'nde çalışırken Rusya'da ihtilal patlak verdi ve Çarlık yönetimi devrildi. Tiflis merkezli Maverayı Kafkas Seym'i kurulduğunda bölgede ciddi otorite boşluğu oluştu. Bu karmaşada kimsesiz kalan çocukları koruma altına alıp barındırmak için yoğun çaba harcadı. Aynı zamanda Bakü İslam Cemiyet-i Hayriyesi bünyesinde yürütülen insani yardım faaliyetlerinde aktif görevler aldı. Rus askeri birliklerinin bölgeden çekilmeye başlaması üzerine Oltu civarında sahipsiz kalan kritik askeri mühimmat ve malzemeyi kendi imkanlarıyla muhafaza altına alarak, kahraman Türk ordusu bölgeye intikal ettiğinde hepsini eksiksiz ve sağlam biçimde teslim etmeyi başardı. Eğitimli insan kıtlığının yaşandığı bu dönemde Ermeni çetelerinin baskılarına karşı bölge halkının haklarını savunmak için mücadele verdi.
Hekimlik Başarıları ve Meclis Dönemi
İç hastalıkları alanında uzmanlaşan Dr. Esat Oktay, mesleki kariyeri boyunca Doğu Anadolu ve Kafkasya genelinde geniş bir alanda şifa dağıttı. Oltu, Kars ve Bakü'deki sağlık kuruluşlarında tabiplik vazifesini sürdürdü. İlerleyen yıllarda Kars Belediye Tabipliği görevini üstlendi. Kars Memleket Hastanesi'nde Dahiliye Mütehassısı ve Baştabip olarak uzun yıllar özveriyle çalıştı. Aynı zamanda Hükümet Tabipliği görevinde de bulundu. Mesleki başarılarının yanı sıra toplumsal alanda da etkindir. Üyesi olduğu bazı sivil ve sosyal kuruluşlar şunlardır:
- Türk Ocakları
- Himaye-i Etfal (Çocuk Esirgeme Kurumu)
- Kızılay
- Halkevi
Topluma sunduğu değerli katkılar ve Kurtuluş Savaşı dönemindeki hizmetleri nedeniyle İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi. Halkın güvenini kazanan deneyimli doktor, siyaset sahnesine adım atarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Kars Milletvekili olarak yer aldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında yedinci, sekizinci ve dokuzuncu dönemlerde Kars milletvekili sıfatıyla yer alarak, bölge insanının sesini duyurmak ve ülkenin kalkınmasına omuz vermek adına çok yönlü yasama faaliyetlerinde bulundu. Aile hayatına da büyük önem veren siyasetçi, evli ve yedi çocuk babasıydı. Ülkesine hekim ve devlet adamı olarak çok yönlü hizmetler sunan Oktay, 1972 yılının haziran ayında seksen yedi yaşında hayata gözlerini yumdu.