Türk sanat müziğinin modern dönemdeki en üretken ve yenilikçi temsilcilerinden biri olan Erol Sayan, 1936 yılında Kastamonu'nun Araç ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Taşköprülü Abdullah Bey ile İnebolulu Şerife Hanım'ın evladı olarak hayata adım atan Sayan, küçük yaşlarda tanıştığı enstrümanlar ve evlerine giren ilk radyo ile musiki yolculuğuna yön verdi. Çocukluğunda teneke kavalından süzülen klasik melodilerle başlayan bu serüven, ilerleyen yıllarda onu Türkiye'nin en seçkin bestekarlarından ve müzik teorisyenlerinden biri haline getirdi. Geleneksel Türk musikisini çokseslilik ilkeleriyle harmanlayan derinlikli kuramsal çalışmaları, TRT bünyesindeki yöneticiliği ve üniversitelerde kurduğu korolarla milli sanat mirasımızı gelecek nesillere aktarmada öncü bir rol üstlendi.
Çocukluk Yılları ve Müziğe Adım Atış
Sanatçının müzikal dehası henüz dört yaşındayken akordeon, yedi yaşında ise ağız mızıkası çalmayı öğrenmesiyle kendini gösterdi. İlk öğrenim hayatını Havza ve Tosya ilçelerinde tamamladı. Genç yeteneğin dünyası, evlerine alınan ilk radyo alıcısıyla tamamen farklı bir yöne evrildi. Annesinin armağan ettiği teneke kaval yardımıyla radyodan işittiği klasik ve senfonik eserleri icra etmeye başladı. Sayan, on üç yaşına ulaştığında binin üzerinde şarkı sözünü derlediği özel bir defter oluşturmuştu. Orta öğrenimini 1953 yılında Çankırı Endüstri Meslek Lisesi bünyesinde tamamladı. Ailesinin muhalefetine rağmen müzik tutkusunun peşinden gitti. 1956 senesinde biriktirdiği 125 lirayla edindiği ilk tanburu, onun profesyonel bestekarlık kariyerinin de ilk adımı oldu. İlk bestesini bu enstrümanla yaptı.
Akademik Musiki Çalışmaları ve Teorik Katkılar
Erol Sayan, Türk sanat müziğine sadece eserleriyle değil, kuramsal yaklaşımlarıyla da yön verdi. Bestekar İsmail Baha Sürelsan'ın evinde gerçekleştirdiği köklü akademik musiki çalışmalarına katıldı. Müzikal bilgi birikimini bu süreçte derinleştirdi. Türk müziğinde çoksesliliğin, sistemin kendi içinde barındırdığı "niseb-i şerifeler" yani şerefli oranlar üzerinden kurulacak özgün bir teknikle mümkün olabileceğini savundu. Bu alanda kapsamlı teorik çalışmalar yürüttü. Müzik çalışmaları 1954 yılında başladı. 1955 yılında Ankara Musiki Sevenler Cemiyeti'ne dahil oldu. Cemiyete girdiği ilk gün kaval ile sultanıyegah faslında yaptığı başarılı ara taksimlerle yeteneğini kanıtladı. 1961'de girdiği sınavı kazanarak Ankara Radyosu'nda repertuar şefliği görevini üstlendi.
Müzikal kariyerinin yanı sıra yönetim bilimlerine de ilgi duyan besteci, 1963 yılında Türkiye ve Ortadoğu Amme Hizmetleri İdaresi bünyesindeki Yüksek İdarecilik Kursu'nu başarıyla tamamladı. 1964 senesine dek Erkek Teknik Yüksek Öğretmen Okulu'nda genç dimağlara temel musiki kuramları dersleri verdi. Buradaki koro çalışmalarını da başarıyla idare etti. 1967 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) çatısı altında Türkiye'nin ikinci üniversite korosunun temellerini attı. Bu verimli dönemde milli musikinin ses sistemi, makamların yapı taşları, usullerin şifrelenmesi ve perdelerin daha anlaşılır hale getirilmesi hususundaki araştırmalarına yoğunlaştı. İlerleyen yıllarda eğitimciliğini sürdüren Sayan, 1983-1984 eğitim döneminde İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuarı'nda repertuar dersleri verdi. 2002-2003 döneminde ise davet üzerine ODTÜ bünyesinde Türk musikisi dersleri verdi.
Büyük Başarılar ve Unutulmaz Eserler
Sanatçının 1985 yılında TRT tarafından düzenlenen beste yarışmasında kazandığı birincilik, kariyerinin en parlak dönemlerinden biridir. Yarışmaya katıldığı "Ömrümüzün Baharı Birlikte Geçsin" isimli eseri büyük beğeni topladı. Bu şarkı ile Asiavision şarkı yarışmasında ülkemizi temsil etme hakkı kazandı. Değişik form ve makamlarda 310 civarında esere imza atan sanatçının tam 156 bestesi TRT repertuarına kabul edilerek tescillendi. Özellikle mahur makamında vücuda getirdiği besteleriyle müzik otoritelerinin büyük beğenisini kazandı. Türk musikisini çoksesli bir anlayışla yorumlamak gayesiyle Balarısı Ahmet ile de uzun yıllar ortak çalışmalar yürüttü. Sanat dünyasındaki eşsiz katkıları vesilesiyle 2018 yılında müzik alanında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görüldü. Usta bestekar, 5 Mart 2020 tarihinde Ankara Atılım Üniversitesi tarafından Fahri Doktora unvanı ile onurlandırıldı.
Yakın müzik tarihine damga vuran pek çok solistin hocalığını da üstlenen Sayan, evli ve iki çocuk babasıdır. 8 Mayıs 2019 tarihinde geçirdiği beyin kanaması sebebiyle İstanbul Kartal Lütfi Kırdar Hastanesi'nde cerrahi operasyon geçirdi.
Geniş bir repertuvara sahip olan usta sanatçının Türk müziğine kazandırdığı en bilinen eserlerden bazıları şunlardır:
- Aylardır Gül Yüzünü Göremez Oldum Senin
- Bana Bir Aşk Masalından Şarkılar Söyle
- Bir Dünya Yarattım Yalnız İkimiz İçin (Güfte: Taner Şener)
- Geçsin Günler Haftalar Aylar Mevsimler Yıllar (Güfte: Enis Behiç Koryürek)
- Güle Sorma O Bilmez Aşkı Sevdayı Neş'eyi
- Yoksun Diye Bahçemde Çiçekler Açmıyor Bak (Güfte: Mehmet Gökkaya / Yılmaz Topuz)
- Ben Sana Mecburum Bilemezsin (Güfte: Attila İlhan)
- Sevmeyi Çok Denedim Senin Gibi Olmadı (Güfte: Onur Akay)