Türk edebiyatının 1950 kuşağının en üretken kalemlerinden biri olan Erhan Bener, hem bürokrasi koridorlarında hem de sanat dünyasında derin izler bırakmış saygın bir yazar ve devlet adamıdır. 19 Nisan 1929 tarihinde babasının öğretmenlik görevi nedeniyle Kıbrıs'ın başkenti Lefkoşa'da dünyaya gözlerini açan yazar, ömrü boyunca ürettiği romanlar, öyküler, tiyatro oyunları ve senaryolarla çok sayıda ödüle layık görülmüştür. Edebiyat hayatına henüz çocuk yaşlarda heves salan sanatçı, çok yönlü yazınsal mirasıyla Türk kültür dünyasını zenginleştirmiş ve 8 Aralık 2007'de Ankara'da hayata veda etmiştir. Özellikle sinemaya aktarılan güçlü romanlarıyla da tanınan Bener, toplumun farklı kesimlerini ve bireysel çatışmaları kendine has bir derinlikle yansıtmıştır.
Kayseri Halkevi'nden Edebiyat Dünyasına
Erhan Bener'in çocukluk yılları, ailesinin entelektüel yapısı ve babasının mesleki seyahatleri doğrultusunda şekillenmiştir. Türkiye'nin ilk fen doktorlarından biri olan babası Mustafa Raşit Bey ile annesi Mediha Hanım'ın ikinci çocuğu olarak Kıbrıs Türk Lisesi'nde öğretmenlik yıllarında doğan Bener, zengin bir aile ortamında büyüdü. Kendisinin yetişmesinde ve edebiyata yönelmesinde, ünlü öykücü ağabeyi Vüs'at O. Bener son derece belirleyici bir rol üstlenmiştir. Düşünsel olgunlaşma döneminde ise felsefeci amcası Cemil Sena Ongun'un fikirlerinden derin bir şekilde etkilendi. Kız kardeşi Bilge ise yazarın doğumundan tam on yıl sonra aileye katılmıştır.
Babasının öğretmenlik tayinleri sebebiyle ilk ve ortaöğrenimini Anadolu'nun farklı kentlerinde tamamlayan Bener, yazın hayatına Kayseri'de ilk adımlarını attı. Eğitim hayatında en uzun süre ikamet ettiği Kayseri, yazarın edebi kişiliğinin şekillendiği temel merkez oldu. Genç kalemin ilk şiirleri ile "Küçük İstasyon" isimli ilk öyküsü, Kayseri Halkevi'nin prestijli yayını olan Erciyes dergisinde okurlarla buluştu. Edebiyat sevdalısı baba Mustafa Raşit Bey, oğlunun yazma heyecanını desteklemek amacıyla 1948 yılında kendi bütçesinden karşılayarak "Sesler" adlı ilk şiir kitabını Kayseri'de bastırdı.
Yükseköğrenim için başkente giden Bener, 1946 yılında adım attığı Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden 1950 yılında mezuniyet derecesini aldı. Fakülte sıralarındayken edebi hevesini yitirmeyen genç yazar, öğrencilik döneminde iki ayrı roman kaleme alarak yayıncı Ahmet Halit Yaşaroğlu'nun kapısını çaldı. Ancak dönemin yayıncısı, o yaştaki bir gencin bu olgunlukta eserler yazamayacağını öne sürerek bu dosyaları yayımlamayı reddetti. Bu engel yazarın azmini kırmadı. Yazarlık tutkusu hayatı boyunca devam etti.
Bürokrasi ve Kalem Arasında Bir Ömür
Üniversite mezuniyetinin ardından 1950 yılında Maliye Bakanlığı bünyesinde memuriyet hayatına başlayan Erhan Bener, devlet kademelerinde uzun yıllar önemli sorumluluklar üstlendi. Müfettiş yardımcılığı, hesap uzmanlığı, hazine genel müdür yardımcılığı ve kambiyo kontrol dairesi başkanlığı gibi üst düzey görevleri başarıyla yürüttü. Mesleğinin ilk üç yılında uzman yardımcısı unvanıyla Anadolu'nun dört bir yanını gezerek gözlem yapma şansı yakaladı. Seyahatlerinden arta kalan tüm vakitleri yazarak değerlendiren Bener, bu yoğun gözlem sürecinin ilk meyvesi olan Acemiler adlı ilk romanını 1952 senesinde edebiyat dünyasına sundu.
Bener'in edebiyat dünyasındaki yükselişi, Yalnızlar romanının Ulus gazetesinde Bülent Ecevit'in yazdığı özel bir arka kapak sunumuyla tefrika edilmesiyle hız kazandı. Devlet görevini sürdürürken kendisini akademik anlamda geliştirmeye devam eden yazar, 1956 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olarak hukuk diplomasını da aldı. Özel hayatında da yeni bir döneme girerek 1957 yılında Neşecan Otyam ile dünya evine girdi. Evliliğinin hemen ardından mesleki staj amacıyla bir yıllığına Brüksel'e gönderilen yazarın ilk çocuğu Yiğit Bener de bu Belçika günlerinde dünyaya geldi.
Belçika'da geçirdiği dönemde Expo'58 fuarına katılan Bener, buradaki canlı izlenimlerini "Batıdan" genel başlığıyla tam bir yıl boyunca ünlü Varlık dergisinde yayımladı. Ayrıca Roma'da düzenlenen Avrupa Yazarlar Birliği genel kuruluna iştirak etme fırsatı bularak çok sayıda Batılı edebiyatçıyla tanışma ve fikir alışverişinde bulunma imkanı elde etti. Bu uluslararası temaslar, onun dünya edebiyatına ve sanat akımlarına bakışını da genişletti. Hem maliye alanında yazdığı mesleki kitaplar hem de sanatsal üretimleri, onun iki farklı kulvarda ne denli başarılı bir kariyer inşa ettiği açıkça gösterir.
Beyaz Perdeye Taşınan Eserleri ve Mirası
Erhan Bener, sadece edebiyat okurları tarafından değil, aynı zamanda Türk sineması için de son derece kıymetli kaynaklar sunmuş bir yazardır. Kaleminden çıkan derinlikli karakterler ve toplumsal analizler, yönetmenlerin de ilgisini çekmiş ve önemli yapıtları beyaz perdeye aktarılmıştır. Yazarın sinemaya uyarlanan başlıca romanları şunlardır:
- Böcek
- Sisli Yaz
- Ölü Bir Deniz
- Yalnızlar
Bu uyarlamalar arasında özellikle sinema tarihine geçen Böcek filmi, gerçekleştirilen 32. Altın Portakal Film Festivali bünyesinde En İyi Film Ödülü kazanarak büyük bir başarıya imza atmıştır. Bener, romancılığının yanı sıra radyo oyunları, senaryolar, çocuk kitapları, anı, deneme ve çeviri çalışmaları ile de edebiyatın hemen her alanında üretkenliğini kanıtlamıştır. Eserleriyle kazandığı sayısız ödül, onun sanat kalitesinin ve Türk edebiyatındaki kalıcı yerinin en somut göstergeleridir.