Ebu Yusuf Yakub bin Ishak el-Kindi, 801 yilinda Irak'in Kûfe kentinde dünyaya gözlerini açti. Islam dünyasinin ilk filozofu ünvanini taşiyan bu dahi, Orta Çag Avrupasi'nda Alchindus olarak ün kazandi. Soylu bir aileye mensup olan El-Kindi'nin dedesi Eş'as, Güney Arabistan'in en kudretli kabilelerinden Kinde'nin reisiydi. Aile, Islamiyet'i kabul ettikten sonra Kûfe'ye göç etmişti. Babası Ishak bin es-Sabbah ise Harun el-Reşid döneminde uzun yillar Kûfe valiligi yapmiş prestijli bir devlet memuruydu. Küçük yaşta babasini kaybeden yetim Kindi, çocuklugunu ve gençliginin ilk yillarini Kûfe ile Basra'da geçirdi. Burada aldigi köklü temel egitimin ardindan dil ve edebiyat sahasinda derinleşti. Zekasiyla öne çikan genç alim, Halife Me'mun'un 830 yilinda Bağdat'ta kurdugu bilim merkezi Beytü'l-hikme bünyesindeki seçkin bilginler topluluguna kabul edildi. Hayati boyunca Me'mun, Mutasim ve Mütevekkil gibi Abbasi halifelerinin dönemlerine taniklik eden El-Kindi, çalişmalarinin büyük kismini dönemin bilim başkenti Bağdat'ta gerçekleştirdi.
Saraydaki Firtinalar ve Antik Yunandan Çeviriler
El-Kindi, bilimsel yeteneklerinin yani sira resmi olarak Halife Mütevekkil tarafindan hattatlikla görevlendirildi. Ancak saraydaki bu parlak dönem, filozofun ödün vermedigi akilci felsefi görüşleri sebebiyle sekteye ugradi. Görüşlerine öfkelenen Halife Mütevekkil, El-Kindi'nin tüm kütüphanesine el koyarak onu cezalandirdi. Neyse ki bu degerli kitaplar daha sonra kendisine iade edildi. Bilim tarihine adini altin harflerle yazdiran deha, Yunanca kaleme alinmiş antik felsefe eserlerini Arapçaya kazandiran ilk mütercimler arasinda yer aldi. Felsefesinde Platon, Aristoteles ve Plotinus'un düşüncelerini harmanlayan özgün bir sentez oluşturdu. Ona göre felsefenin yöntemi kanitlama, hedefi varligin özünü kavramak, nihai amaci ise Yaratan'a ulaşmakti. Akil yürütmeyi felsefi bilginin ilk basamagi kabul eden düşünür, insanin bu yolla basitten karmaşiga ve mükemmele ulaşacagini savundu. Varliga tamamen rasyonel yaklaşmasi, Tanri'nin özüne dair sifatlari kabul etmemesine yol açti. Yaratan'ın sifatlarinin ancak olumsuzlama yoluyla bilinebilecegini öne sürdü. O'nun şekilden, nitelikten, nicelikten ve maddeden münezzeh, göreli olmayan mutlak bir tekil (Bir) oldugunu belirtti.
241 Eserlik Dev Külliyat ve Bilimsel Miras
Sadece felsefeyle sinirli kalmayan El-Kindi; tip, matematik, astronomi, fizik, coğrafya, zooloji ve müzik gibi birbirinden çok farkli yirmi alanda kalem oynatti. Yazdigi 241 eserle adeta tek başina bir kütüphane kuran bilge, batili kaynaklarda Araplarin Filozofu olarak anildi. Matematikte sayi sistemleri üzerine yazdigi dört kitapla modern aritmetigin temellerini atti. Arap sayi sistemine katki sunarken, küresel geometriyi astronomi çalişmalarina entegre etti. Coğrafyada Batlamyus modelini takip ederek matematiksel coğrafya çalişmalari yapti. Fizik alaninda geometrik optik üzerine önemli bir eser yazarak bu alana zengin katkilar sundu. Zooloji konusunda da çeşitli risaleler kaleme aldi. Dev külliyatinin dagilimi ise son derece geniştir. Bu 241 yapitin 22'si felsefe, 20'si mantik, 23'ü geometri, 29'u astroloji, 16'si astronomi, 22'si tip, 12'si siyaset, 10'u meteoroloji, 7'si müzik, 17'si polemik, 5'i psikoloji ve 50'si diğer bilim dallarina aittir. Bugün varligi kesin olarak bilinen meşhur eserleri şunlardir:
- Kitab fi'l-Felsefeti'l-Ula: Halife Mutasim'a ithaf edilen ve ilk felsefeyi ele alan en hacimli eseridir. Günümüze sadece ilk kismi ulaşan kitap, 1948'de Kahire'de basilmiştir.
- Risale fi'l-ibanah an-Sucudi'l-Cirmi'l-Aksa: Yildizlarin Allah'a secdesini konu alan ayetin tefsiri amaciyla kaleme alinmiştir.
- Risale fi'l-Hududi'l-Eşya ve Rusumiha: Felsefi ve ahlaki terimleri açiklayan adeta minyatür bir felsefe sözlügüdür.
- Risale fi'l-Akl: Platon ve Aristoteles işiginda aklin tanimini ve türlerini inceler.
- Risale fi'l-Fa'ili'l-Hakki'l-Tamm: Filozofun yaratici ve alem ilişkisine dair fikirlerini özetleyen çalişmadir.
- Kitabu'l-Husuf: Gök olaylarini inceleyen eserlerinden biridir.
- Kelam fi'n-Nefs: Süleymaniye Kütüphanesindeki bir sayfalik metin olup ruh üzerine görüşlerini içerir.
Tarihler 873 yilini gösterdiginde, 72 yillik üretken ve mücadele dolu bir ömrün ardindan Bağdat'ta vefat eden El-Kindi, arkasinda bilimin ve felsefenin yönünü değiştiren muazzam bir miras birakti.