Dünya sanat tarihinin en özgün figürlerinden biri olan Fransız ressam ve heykeltıraş Hilaire Germain Edgar Degas, 19 Temmuz 1834 tarihinde Paris'te dünyaya geldi. Sanata olan tutkusu nedeniyle hukuk eğitimini yarıda bırakarak Güzel Sanatlar Akademisi'ne giren sanatçı, klasik ustaların yapıtlarını kopyalayarak kendi tarzını olgunlaştırdı. Titiz bir tasarım anlayışını serbest çizim hissi uyandıran bir estetikle birleştiren Degas, özellikle bale dansçılarını, at yarışlarını ve modern şehir yaşamının sıradan anlarını resmederek döneminin en etkili yaratıcılarından biri haline geldi. Yaşamı boyunca klasik sanatın disiplininden kopmadan yenilikçi arayışlarını sürdüren sanatçı, 83 yıllık ömrünün ardından 27 Eylül 1917'de yine doğduğu şehirde hayata gözlerini yumdu.
Hukuktan Sanat Akademisine Uzanan İlk Yıllar
Edgar Degas, varlıklı bir bankacılık ailesinin ilk çocuğu olarak hayata başladı. Babası Auguste, Napoli ile New Orleans arasında güçlü bağları bulunan 'Degas Padre e Figli' adlı bankanın Paris şubesini idare ediyordu. Napoli kökenli olan Auguste, Paris'e yerleştiğinde Amerikalı Celestine Musson ile evlenmişti. Sanata derin ilgi duyan baba Auguste, oğlunun bu yöndeki eğilimlerini her zaman destekledi. Edgar henüz 13 yaşındayken annesini kaybetmenin acısını yaşadı. Bu zorlu kaybın ardından babası, çocuklarını en prestijli eğitim kurumlarına göndererek tek başına büyüttü. Genç Edgar, 1845'te başladığı Louis le Grand Lisesi'nden 1853 yılında edebiyat alanında derece alarak mezun oldu. Aynı yılın kasım ayında babasının isteği doğrultusunda Paris Hukuk Fakültesi'ne kaydolsa da, içindeki sanat aşkı ağır bastı. Hukuk eğitimini kısa sürede geride bırakan Degas, 1855'te kapılarını araladığı Paris Güzel Sanatlar Akademisi'nde resim eğitimine başladı.
İtalya Yılları ve Sanatta Üslup Arayışı
Akademik eğitimin hemen ardından genç ressam, geçmişin büyük ustalarını derinlemesine incelemek amacıyla İtalya yollarına düştü. 1856 yılında başlayan bu seyahat tam üç yıl sürdü. Degas, 1857'de Roma'yı ziyaret ettiğinde buradaki sanat eserlerini adeta bir tutku haline getirerek sürekli çizimler yaptı ve yanındaki 28 defteri tamamen eskizlerle doldurdu. 1860 yılına gelindiğinde, Rönesans ve Klasik dönem yapıtlarından esinlenerek oluşturduğu kopya sayısı 700 civarına ulaşmıştı. Fransız ve İtalyan ustaların meslek sırlarını çözmek için onların eserlerini titizlikle taklit etti. Paris'e 1859'da geri döndüğünde, bu birikimle büyük boyutlu tarihi ve mitolojik temalı tablolar üretmeye yöneldi. Söz konusu erken dönem eserlerinde, dönemin akademik ressamlarının gösterişli üslubundan uzak durmayı tercih etti. Bunun yerine hareketin dinamizmine odaklanan ve güçlü renk efektleri barındıran, daha titiz bir sanatsal yaklaşımı gözler önüne serdi.
Tarzın Değişimi ve İzlenimcilik Dönemi
1868 yılına gelindiğinde Degas'nın sanatında köklü bir kırılma yaşandı. Büyük tarihi sahneleri resmetmeyi bırakan sanatçı, rotasını günlük yaşamın merkezine çevirdi. Bu dönemde portreler, canlı at yarışları sahneleri ile opera ve balet dünyası çalışmalarının ana odak noktası haline geldi. Salon sergilerinden 1870'te tamamen çekilen ressam, vaktinin büyük kısmını balerinlerin prova salonlarındaki ve sahnelerdeki hareketlerini gözlemlemeye adadı. Bu sanatsal dönüşümün ortasında, patlak veren Fransız-Rus Savaşı ve Paris Komünü sürecinde dostu Edouard Manet ile birlikte Milli Savunma Ordusu sahnelerinde görev aldı. Savaşın ardından, 1873 yılında Edouard Manet, Camille Pissarro, Alfred Sisley, Berthe Morisot ve Paul Cézanne gibi isimlerle bir araya gelerek ünlü bağımsız sanatçılar derneğini kurdu. 1874'te babasını Napoli'de kaybeden Degas, arkada kalan yüklü borç yükünü omuzlamak zorunda kalsa da üretkenliğinden ödün vermedi.
Sanatsal Olgunluk, Başyapıtları ve Son Yılları
1870'lerin ortalarından itibaren izlenimci gruplarla birlikte açtığı sergiler, sanatçının şöhretini hızla artırdı. Ailesinin refah düzeyi sayesinde başlarda mali endişeler yaşamayan Degas, eserlerini stüdyosuna gelen özel alıcılara ya da tanıdığı sanat simsarları aracılığıyla satıyordu. 1880'li yıllarda dansçılar, şapkacılar ve ütücü kadınlar gibi çalışan sınıftan figürleri işlediği tablolar yoğun ilgi gördü ve bu satışlar sayesinde büyük bir servet biriktirdi. Sanatçının tuval üzerine yansıttığı tüm kompozisyonlar, ilk bakışta zahmetsizce çizilmiş hissi verse de, derinlerde olağanüstü derecede planlı ve hassas bir tasarım sürecinin ürünüydü. Degas, fırçasının yanı sıra dansçıları ve atları betimleyen küçük boyutlu heykeller ile çıplak kadın figürlerinde de büyük bir ustalık sergiledi. Onun portre çalışmaları da sanat tarihinin en başarılı örnekleri arasında kabul edilmektedir.
1885 yılından sonra gözleri bozulan Degas, resimlerinde yağlıboya yerine daha çok pastel boya kullandı. Bu dönemdeki eserlerinde formları daha sadeleştirerek renklerin enerjisini öne çıkardı. Degas'nın sanat kariyerinin en nadide eserleri arasında şu başyapıtlar yer almaktadır:
- Rue Le Pelletier'deki Opera'da Bale Prova Odası (1872; Louvre Müzesi, Paris)
- Dans Sınıfı (1872; Metropolitan Sanat Müzesi, New York)
- Sahnede Prova (1878-79; Metropolitan Sanat Müzesi, New York)
- İki Çamaşırcı Kadın (1884; Louvre Müzesi, Paris)
Yaşamının son yıllarında yalnızlaşan ve dostlarının büyük kısmı tarafından terk edilen Degas'nın eserleri, o henüz hayattayken Avrupa'nın en önemli müzelerini süslemeye başlamıştı. 27 Eylül 1917'de Paris'te 83 yaşında vefat eden usta sanatçı, Montmartre Mezarlığı'nda sonsuz uykusuna uğurlandı.