Türk askeri ve siyasi tarihinin önemli simalarından Cavit Erdel, 1884 yılında Edirne'de dünyaya gelmiş ve ülkenin kaderinin tayin edildiği zorlu dönemlerde hem cephede hem mecliste ön saflarda yer almıştır. Osmanlı'nın son dönemleri ile cumhuriyetin kuruluş yıllarına tanıklık eden Erdel, askeri eğitimini başarıyla tamamlayarak orduya katılmıştır. Harbiye sıralarından mezuniyetinin ardından, mesleki gelişimini yurt dışı tecrübesiyle pekiştirerek yetkin bir kurmay subay haline gelmiştir. Genç subay, vatan savunmasında birçok görevi üstlenmiştir. Özellikle Balkan Savaşları'nda ve Birinci Dünya Savaşı'nın farklı cephelerinde gösterdiği yararlılıklar, onun askeri dehasını ve liderlik vasıflarını ortaya koymuştur.
Askeri Eğitim ve İlk Cephe Deneyimleri
Geleceğin kurmay subayı, 1905 senesinde Harp Akademisi eğitimini tamamlayarak ilk askeri rütbesini almıştır. Bilgi birikimini artırmak isteyen Erdel, 1910 ile 1911 yılları arasında Fransa'da mesleki öğrenim görmüştür. Fransa'da edindiği askeri vizyon ve birikim, onun ilerleyen yıllarda üstleneceği kritik komuta görevlerinde en büyük yardımcısı olmuştur. Avrupa'daki bu eğitimin hemen sonrasında başlayan Balkan Savaşı, onun için büyük bir tecrübe alanı olmuştur. Balkan coğrafyasının zorlu şartları altında vatan topraklarını korumak için tüm gücüyle mücadele etmiştir. Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte, bu tecrübeli subayın omuzlarındaki sorumluluklar daha da artmıştır. Harbin sürdüğü yıllarda değişik cephelerde ve çeşitli askeri birliklerde Kurmay Başkanlığı görevlerini yürütmüştür. Aynı süreçte Tümen Komutanlıklarına vekalet etmiştir. Görev aldığı her mevkide öne çıkmıştır.
Milli Mücadele ve Meclis Yılları
Anadolu'da bağımsızlık meşalesinin yakıldığı dönemde, Kars Müstahkem Mevki Komutanlığı vazifesini ifa ediyordu. Bu kritik görevdeyken, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin birinci dönemi için Kars milletvekili olarak seçilmiştir. Milli Mücadele'nin zaferle taçlanması yolunda kritik kararlara imza atan ilk meclisin bir parçası olmak, Erdel'in siyasi kariyerinin en gurur verici sayfasıdır. Vatanın kurtuluşu için hem cephede hem de meclis çatısı altında canla başla çalışmıştır. Hem meclisteki milletvekilliği görevini sürdürmüş hem de askeri sorumluluklarını aksatmadan başarıyla yerine getirmiştir. Ayrıca Büyük Taarruz'a katılarak mücadele etmiştir. Milli Mücadele'deki bu üstün başarılarının ardından, 1922 senesinde Miralay rütbesine terfi ettirilmiştir. Tarihler Ağustos 1923'ü gösterdiğinde, parlamento üyeliği devam ederken yeni bir göreve atanmıştır. Bu karar doğrultusunda, Millî Savunma Bakanlığı bünyesindeki Personel Daire Başkanlığı makamına getirilmiştir. 1924 yılının sonlarından itibaren izinli sayılarak Kars milletvekilliği görevini kararlılıkla yürütmeye devam etmiştir.
Cavit Erdel'in hem askeri hem de siyasi kariyeri boyunca üstlendiği başlıca sorumluluklar şunlardır:
- Fransa'da gerçekleştirdiği mesleki eğitim sonrası görev aldığı Balkan Harbi
- Birinci Dünya Savaşı'nda farklı cephelerde üstlendiği kurmaylıklar ve vekaletler
- Milli Mücadele süreçte Kars Müstahkem Mevki Komutanlığı ve parlamentodaki görevleri
- Büyük Taarruz muharebelerine katılımı ve sonrasındaki askeri yöneticilik makamları
Cumhuriyet Dönemi Görevleri ve Mirası
Cumhuriyetin ilanından sonra da askeri alandaki hizmetlerini sürdüren tecrübeli komutan, yeni görevler almıştır. 1926-1927 yıllarında 7. Tümen Komutanlığı yapmıştır. 1927 senesinde Mirliva rütbesine yükselmiştir. 16. Tümen Komutanlığı görevini 1933 yılına kadar sürdürmüştür. Askeri kariyerindeki engin birikimi sayesinde, 1933 yılının başlarında Askeri Yargıtay üyeliği gibi son derece saygın bir makama atanmıştır. Yargıtay bünyesindeki bu onurlu vazifesini ifa ettiği sırada, 5 Mart 1933 tarihinde İstanbul'da yaşama veda etmiştir. Vefatından yıllar sonra, 1988 senesinde kemikleri Devlet Mezarlığı'na nakledilerek hak ettiği ebedi huzura kavuşmuştur. Mustafa Kemal Atatürk'ün silah arkadaşları adına Atatürk Orman Çiftliği arazisinde kurulan Devlet Mezarlığı, vatan savunmasında büyük emeği geçmiş bu değerli komutanın ebedi istirahatgahı haline gelmiştir. Kendisi gibi Türk Silahlı Kuvvetleri'nde şerefle hizmet eden kardeşi Rüştü Erdelhun da askeri alanda en üst mertebeye ulaşarak 1958 ile 1960 yılları arasında Genelkurmay Başkanı olarak görev üstlenmiştir. Ağabey ve kardeş olan iki seçkin askerin hayat hikayesi, Türk milletinin bağımsızlık ve çağdaşlaşma mücadelelerinin askeri safhalarını yansıtması bakımından son derece kıymetlidir. Erdel ailesinin bu iki ferdi, cumhuriyetin askeri yapılanmasında ve savunmasında derin izler bırakarak tarihteki yerlerini almışlardır.