Türkiye’nin spor ve sanayi tarihine damgasını vuran Cavit Cav, 1905 yılında Selanik'te dünyaya gelerek azim dolu bir ömrün kapılarını araladı. İlk yerli bisiklet üretimini gerçekleştirerek adını altın harflerle yazdıran efsane isim, 1924 ve 1928 Yaz Olimpiyatları kadrolarında yer almış seçkin bir milli sporcudur. İstanbul sokaklarında maydanoz satarak başladığı yaşam yolculuğunu Ankara’da tamamlayan öncü girişimci, Türk gençliğine örnek olacak büyük başarılara imza atmıştır. Hem pistlerde kazandığı birinciliklerle hem de ürettiği taşıtlarla adından söz ettiren bu çok yönlü şahsiyet, 28 Nisan 1982 tarihinde başkentte hayata gözlerini yummuştur. Onun öyküsü tam bir azim hikayesidir.
Selanik'ten İstanbul'a Ulaşan Bir Mücadele
Henüz sekiz yaşındayken Balkanlar'da patlak veren çalkantılı dönem nedeniyle ailesiyle birlikte doğduğu topraklardan göç etmek zorunda kaldı. 1913 yılında Selanik’i terk eden aile, zorlu yolculukların ardından sırasıyla İzmir ve Manisa’ya sığındı. Sonunda, 1915 senesinde payitaht İstanbul’a yerleşerek yeni bir hayata adım attılar. Küçük Cavit, pazar yerlerinde maydanoz satarak kazandığı ilk paralarla arkadaşlarıyla ortaklaşa bir bisiklet edindi. Bu bisikleti uzun süre kiraya vererek geçimini sağladı. Zamanla arızalanan iki tekerleklisini kendi imkanlarıyla onararak bisiklet tamirciliğinde uzmanlaştı. İlkokul eğitimini tamamladıktan sonra, mesleki becerilerini geliştirmek amacıyla 1920 yılında Sultanahmet Sanat Mektebi’ne kaydoldu. Buradan başarıyla mezun olunca Tophane Askerî Sanat Mektebi bünyesinde öğretmen olarak göreve başladı. Kadro yetersizliğinden ötürü hamal unvanıyla ve son derece cüzi bir maaşla çalışmak zorunda kalsa da idealinden asla vazgeçmedi. Akşam saatlerinde bisikletini kiraya vererek bütçesine katkı sağlamayı sürdürdü.
Pedallarla Yazılan Şampiyonluk Hikayesi
Tarihler 1924 yılını gösterdiğinde, Taksim Topçu Kışlası bahçesinde düzenlenen bisiklet yarışlarını izlerken ani bir kararla olimpiyat seçmelerine katılmaya karar verdi. Pistteki sıra dışı yeteneğiyle hemen fark edilerek dönemin federasyon başkanı Muvaffak Bey'in dikkatini çekti. Bu keşif sayesinde 1924 Yaz Olimpiyatları için Paris'e gidecek milli kafileye dahil edildi. Ne var ki, Fransa’da büyük bir talihsizlik yaşadı. Yarış bisikletinin olimpiyat standartlarına uygun olmaması sebebiyle müsabakalarda boy gösteremeden yurda geri dönmek zorunda kaldı. Yaşadığı bu büyük hayal kırıklığı onu asla yıldırmadı. Türkiye’ye döner dönmez antrenmanlarını daha da sıkılaştırarak resmi şampiyonalara hazırlandı. İstanbul ve Türkiye şampiyonluklarında fırtına gibi esen milli sporcu, hem “sürat” hem de “dayanıklılık” kategorilerinde birincilik kürsüsüne çıkmayı başardı. 1925 yılında spor kariyeriyle iş hayatını birleştirerek kiralık bir dükkanda kendi işletmesini kurdu. Aynı sene ilk kez düzenlenen İstanbul-Konya maratonunda tüm rakiplerini geride bırakarak birinciliği göğüsledi. Sonraki yıllarda diğer şehirlerin de katılımıyla genişleyen maratonlarda da liderliği kimseye kaptırmadı. 1926 yılında ise hem İstanbul hem de Türkiye şampiyonu unvanlarını korumayı başardı. Milli atletin bugün hafızalara kazınan soyadının da oldukça ilginç bir mazisi vardı. Katıldığı bir bisiklet yarışı esnasında rakibinin müdahalesiyle yere düşen sporcuya tribünden bir seyirci “Cav, sana ne oldu?” diyerek seslenmiştir. Bu hadisenin ardından önce arkadaş çevresi, sonrasında ise annesi bile ona bu lakapla hitap etmeye başlamıştır. Bu samimi hitap şeklini benimseyen ünlü sporcu, ülkemizde Soyadı Kanunu yürürlüğe girdiğinde bu lakabı resmi soyadı olarak tescil ettirmiştir.
Türkiye'nin İlk Yerli Sanayi Girişimleri
Cavit Cav, sadece pistlerin şampiyonu olmakla kalmamış, aynı zamanda ülkemizin üretim tarihine de yön vermiştir. Kendi adını taşıyan markasıyla Türkiye’nin ilk yerli sanayi atılımlarını gerçekleştiren öncü girişimci, birçok yeniliğin öncüsü olmuştur. Bu kapsamda Türkiye’de bir ilki gerçekleştirerek şu yerli imalatlara imza atmıştır:
- Türkiye'nin ilk yerli bisikleti olan Cav marka bisikletler
- Ülkemizde üretilen ilk yerli çocuk arabaları
- Engelli bireyler için tasarlanan ilk yerli tekerlekli sandalyeler
Girişimci ruhunu sadece bu vasıtalarla sınırlamayan Cav, bu süreçte çok önemli sosyal ve insani projeleri de hayata geçirmeyi başarmıştır. Birçok gence hem öğretmenlik yapmış hem de ustalık unvanıyla yeni meslektaşlar yetiştirmiştir. Hayatını adadığı toplumsal fayda misyonunu vefatından sonra da devam ettirmek isteyen bilge şahsiyet, bedenini anatomi bilimine bağışlayarak tıp dünyasına çok değerli bir miras bırakmıştır.