Türk resim sanatının sınır tanımaz ve kurallara meydan okuyan özgün figürlerinden biri olan Burhan Uygur, 1940 yılında Tirebolu'da doğmuş ve sıra dışı felsefesiyle modern sanata derin izler bırakmıştır. Sıra dışı yeteneğiyle tanınan usta ressam, 29 Nisan 1992 tarihinde İstanbul'da hayata veda etmiştir. Direksiyon başında aniden rahatsızlanarak geçirdiği beyin kanaması, ne yazık ki bu büyük değeri aramızdan almıştır.
Akademik Yıllar ve İlk Başarılar
Orta ve lise eğitimini Trabzon kentinde başarıyla tamamlayan sanatçı, daha sonra resim tutkusunun peşinden gitmiştir. Bu amaçla 1961 senesinde İstanbul'a gelerek dönemin en saygın okulu olan Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'ne kaydolmuştur. Akademide Bedri Rahmi Eyüpoğlu'nun efsanevi atölyesinde yetişen ve kuralları kendisini sınırlayan prangalar olarak gören Uygur, içindeki engellenemez yaratım dürtüsünü alışılagelmişin dışındaki yöntemlerle yüksek bir sanata dönüştürmeyi başarmıştır. Akademinin Bedri Rahmi Eyüpoğlu Atölyesi bünyesinde eğitim gören sanatçı, burada özgün üslubunu geliştirmek için yoğun biçimde çalışmıştır. Uzun ve verimli geçen bir öğrencilik sürecinin akabinde, 1969 yılının Şubat döneminde akademiden resmen mezun olmuştur. Henüz akademi çatısı altında öğrencilik hayatına devam ederken, 1968 yılında ilk kişisel sergisini açma başarısını göstermiştir. Beyoğlu Sanat Galerisi çatısı altında sanatseverlerin beğenisine sunulan bu sergi, sanatçının kariyerinde önemli bir dönüm noktasıdır. İlk sergisinde beklediği ilgiyle karşılaşamadı. Genç ressam, ilk sergisinin hemen ardından Çağdaş Ressamlar Cemiyeti'nin düzenlediği prestijli bir yarışmaya katılarak adını duyurmak istemiştir. Yarışmada gösterdiği olağanüstü performansla dikkat çekerek Yılın Genç Ressamı unvanıyla birlikte birincilik ödülünün de sahibi olmuştur. Bu başarı onun özgüvenini ciddi ölçüde artırdı.
Avrupa Yılları ve Sıra Dışı Sanat Felsefesi
Bu önemli başarının ardından, 1970 senesinde Avusturya Hükümeti tarafından kendisine sağlanan özel bir burs kazanmıştır. Salzburg Yaz Akademisi'ne gitmeye hak kazandı. Burs vesilesiyle gittiği Salzburg Yaz Akademisi bünyesinde, Avrupa sanat çevrelerinde önemli bir yere sahip olan Corneille ile çalışmıştır. Avusturya'daki verimli çalışmalarının ardından Hollanda'ya geçerek burada da sanatsal faaliyetlerini aktif olarak sürdürmüştür. Hollanda'da da bir sokak sergisi açtı. Eşi Vesile Uygur, usta sanatçının kurallardan hiç hoşlanmadığını ve bu sınırların kendisini kısıtladığına inandığını belirtmektedir. Aynı zamanda son derece disiplinliydi. Kalıplara sığmayan bir karaktere sahip olan ressam, aklına estiği her an gece veya gündüz fark etmeksizin dışarı çıkardı. Sanatçının hayat arkadaşı, onun bu özgürlükçü ve sınır tanımayan ruh halinin eserlerine de doğrudan yansıdığını açıkça ifade etmiştir.
Sanatını galeri duvarlarının dışına taşıyan ve evrensel bir değer üreten Burhan Uygur'un yaşamında öne çıkan üç temel dönüm noktası şunlardır:
- Bedri Rahmi Eyüpoğlu Atölyesi'nde aldığı özgün resim eğitimi
- Salzburg Yaz Akademisi'nde ressam Corneille ile gerçekleştirdiği ortak çalışmalar
- Bir eskiz defterinin satışıyla Üsküdar'da aile evini almasını sağlayan ticari başarısı
Eskiz Defteri ve Sanatsal Mirası
Burhan Uygur, yaşarken sanatçı olmanın getirdiği büyük saygınlığı ve mutluluğu tam anlamıyla hissetmiş ayrıcalıklı bir isimdir. Resim yapmak amacıyla yanından bir an bile ayırmadığı ve her gün çizimler yaptığı meşhur bir defteri bulunmaktaydı. Yaşarken sanatçı olma ve eserlerinin değer gördüğünü hissetme mutluluğunu tadan nadir isimlerden biri olarak, sürekli yanında taşıyarak resimler çizdiği meşhur eskiz defterinin satışıyla büyük bir başarı elde etmiştir. Sanatçı, büyük emeklerle doldurduğu bu değerli defteri dönemin ünlü medya patronu Erol Simavi'ye satma kararı almıştır. Erol Simavi bu defteri satın aldı. Defterin satışından elde ettiği bu yüksek gelir sayesinde, Üsküdar semtinde ailesiyle birlikte yaşayacağı müstakil evi satın alabilmiştir. Bir eskiz defterinin bedeliyle bütün bir evi satın alabilmek, onun sanatının gücünü kanıtlayan harika bir anekdottur.
Usta ressamın sanata bakışını yansıtan en bilinen cümlesi, onun sanata duyduğu büyük saygıyı ve alçakgönüllülüğü simgelemektedir. Bir çöp tenekesinde dahi kendini görebilecek kadar derin bir bakış açısına sahipti. Resmin adeta bir uşağı olduğunu söylerdi. Kendisini sanatın ışığı olarak değil, çömezi ve hamalı olarak tanımlamaktan gurur duyardı. Sanat dünyasının otuz bir saygın isminin katıldığı ankette on dokuz oy alarak ülkemizi bienalde temsil etme hakkı kazanmıştır. Katıldığı bu ikinci uluslararası Asya Avrupa Bienali kapsamında sergilediği eserlerle ikincilik ödülü alarak büyük bir başarı göstermiştir.
Hayatındaki ilk ciddi sağlık sorununu 1989 yılında geçirdiği beyin kanaması ile yaşayan usta sanatçı, ölümden dönmüştür. İlk büyük krizini 1989 yılında atlattı. Hastanede kendine gelir gelmez en büyük arzusu resim yapmak olmuş, bu yüzden hemen kağıt ve boya istemiştir. Geçirdiği bu ağır rahatsızlığın ardından sağlığına kavuşan ressam, normal yaşantısına ve sanatsal çalışmalarına büyük bir azimle devam etmiştir. İkinci beyin kanaması hayatına son verdi.