Türk resim sanatının 1960 ile 1970 yılları arasındaki figüratif eğilimleri içerisinde kendine has üslubuyla öne çıkan Burhan Uygur, 1940 yılında Giresun'da doğdu. Soyut ve figüratif ögeleri ustalıkla harmanlayarak düşsel olduğu kadar şiirsel bir dünya yaratan sanatçı, çizgiye çok az yer verdiği özgün eserleriyle Türk modern sanatının en kıymetli temsilcilerinden biri haline geldi. Yaşam ile ölüm döngüsünün sürekliliğini eserlerine yansıtan ressam, 29 Nisan 1992 tarihinde İstanbul'da henüz 52 yaşındayken geçirdiği beyin kanaması sebebiyle arımızdan ayrılarak sanat dünyasını derin bir yasa boğdu.
Akademi Yıllarından Salzburg'a Uzanan Eğitim Durağı
Karadeniz'in huzurlu atmosferinde büyüyen Burhan Uygur, ilkokul ve ortaokul öğrenimini Giresun'un şirin ilçesi Tirebolu'da tamamladı. Gençlik yıllarında lise eğitimi için Trabzon'a gitti. Orada lise öğrenimini başarıyla bitirdi. Sanat tutkusu onu 1961 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümü'ne taşıdı. Akademideki ilk yıllarında Nurullah Berk ile çalıştı. İlerleyen süreçte ise Bedri Rahmi Eyüboğlu Atölyesi'ne katıldı. Bu nitelikli eğitim sürecini 1969 yılının Şubat döneminde aldığı lisans diplomasıyla taçlandırarak akademiden başarıyla mezun oldu.
İlk Sergiler, Birincilikler ve Sınırları Aşan Başarılar
Akademik eğitimi devam ederken de üretkenliğini kaybetmeyen sanatçı, henüz öğrenciyken 1968 yılında Beyoğlu Sanat Galerisi'nde ilk kişisel sergisini açtı. Her ne kadar bu ilk sergisinde beklediği o büyük ilgiyi tam anlamıyla bulamamış olsa da, aynı yıl gerçekleştirdiği atılımlar meyvesini verdi. Çağdaş Ressamlar Cemiyeti tarafından düzenlenen prestijli yarışmada "Yılın Genç Ressamı" unvanına layık görülerek birinci oldu. Bu birincilik, genç ressamın sanat dünyasında ses getiren ilk büyük zaferi olarak kayıtlara geçti. Avusturya hükümetinin sağladığı burs imkanıyla 1970 yılında yurt dışına giden Uygur, Salzburg Yaz Akademisi'nde dünyaca ünlü ressam Corneille ile birlikte sanatsal çalışmalarını sürdürdü. Avrupa seyahati sırasında sınırları daha da genişleteterek Hollanda'da halka açık bir sokak sergisi de organize etti. Türkiye'ye döndüğünde de özgün baskı teknikleri üzerine eğilmeye devam etti. Bu doğrultuda, 1982 senesinde Süleyman Saim Tekcan'ın Söğütlüçeşme'deki özel atölyesinde ve 1991 yılında Çamlıca Sanat Evi bünyesinde gerçekleştirdiği çalışmalarla özgün baskı alanında da adından sıkça söz ettirmeyi başarıdı.
Sıra Dışı Malzemeler ve Parmaklarla Şekillenen Şiirsel Sanat
Burhan Uygur, çizim yapmak için hiçbir zaman yanından ayırmadığı o meşhur "Defter"ini ünlü medya patronu Erol Simavi'ye sattı. Bu satıştan kazandığı parayla ailesiyle birlikte yaşayacağı Üsküdar'daki müstakil evi satın aldı. Eşi Vesile Uygur ile birlikte ömrünü adadığı sanatsal üretimlerinde, soyutlama ve figür arayışlarını bir arada kullandı. Lekelerle ifade ettiği ve boşlukta süzülüyormuş gibi duran cenin benzeri figürleri, onun tuvallerindeki imza niteliğindeki ögelerden biri haline geldi. Yaşamın, ölümün ve ölümsüzlüğün oluşturduğu o büyük varoluşsal çevrimi eserlerinin merkezine yerleştirdi. Kimi yapıtlarında ise günlük hayattan renkli karakterleri ve sahneleri, kendi zengin içsel dünyasıyla birleştirerek sundu.
Sanatçı, resim yaparken sınır tanımayan bir malzeme çeşitliliğine sahipti. Kurşun kalemden tükenmez kaleme, pastel boyadan değişik materyallere kadar çok çeşitli araçları desenlerinde bir arada eritti. Üzerine bir şeyler karalanabilecek her yüzey onun için potansiyel bir tuvaldi. Antetli zarflar, küçük kâğıt parçaları ya da bir sigara paketinin arkası onun desenleriyle can buldu. Yaşlı pastel çalışmalarında fırça yerine parmaklarını kullanarak boyayı hissetmeyi seçti. Çizimlerinin kompozisyonuna dahil ettiği el yazısı notlar, kimi zaman resmin adını kimi zaman da konusunu anlatan edebi bir paragrafa dönüştü.
Ödüllerle Taçlandırılmış Bir Miras
Burhan Uygur'un resimleri günümüze kadar ülkenin en seçkin müzelerinde ve saygın özel koleksiyonlarında korunmakta ve sergilenmektedir. Hayatı boyunca ürettiği özgün eserlerle pek çok önemli ödüle layık görülen ustanın kazandığı ödüller şunlardır:
- 1968: Çağdaş Ressamlar Cemiyeti "Yılın Genç Ressamı" Ödülü
- 1978: Sedat Simavi Vakfı Görsel Sanatlar Ödülü
- 1986: 2. Uluslararası Asya Avrupa Bienali İkincilik Ödülü
Tüm bu ödüller onun sarsılmaz yerini simgelemektedir. Sanatçı, 29 Nisan 1992 tarihinde henüz 52 yaşındayken hayata veda etmiştir.