Cumhuriyet döneminin en renkli şahsiyetlerinden biri olan Burhan Oğuz, 1 Mart 1919 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Hayatı boyunca mühendislikten kültür tarihçiliğine, sendikacılıktan yazarlığa uzanan çok geniş bir yelpazede faaliyet gösteren Oğuz, ülkenin sanayileşme hamlelerine teknik katkı sunarken aynı zamanda toplumsal hafızayı diri tutacak eserler üretti. Nitelikli eğitimiyle kazandığı donanımı hem şantiyelerde hem de fikir dünyasında seferber eden aydın, 18 Şubat 2009'da yine doğduğu şehirde hayata gözlerini yumdu. Ahmet Şükrü Oğuz'un üvey oğlu olarak büyüyen Oğuz, sadece fabrikalar kurmakla kalmadı, Türkiye'nin emek tarihine ve kültürel birikimine yön veren derin izler bıraktı.
Eğitim Hayatı ve İlk Mesleki Deneyimleri
Gençlik yıllarında yabancı dillerde eğitim veren saygın kurumlardan eğitim aldı. İlk ve ortaöğrenimini College Jeanne d'Arc bünyesinde tamamladıktan sonra lise eğitimi için Saint Benoit sıralarına geçti. Yükseköğrenimini ise 1942 senesinde o günkü adıyla Yüksek Mühendis Mektebi olan şimdiki İstanbul Teknik Üniversitesi'nden mezun olarak taçlandırdı. Buradan Makine ve Elektrik Yüksek Mühendisi ünvanıyla mezun olan Oğuz, meslek hayatına henüz öğrencilik yıllarında adım atmıştı. Eğitimini sürdürürken çalışmaya başladığı Zeytinburnu ve Sütlüce silah ve mühimmat fabrikaları bünyesinde, mezuniyetinin ardından dökümhane şefi olarak görevlendirildi. Ancak genç mühendis, kendi yolunu çizmek istiyordu. Bu sebeple 1943 yılının sonlarında görevinden ayrılarak kendi dökümhane ve atölyesini kurdu. 1950 yılına kadar burada kendi işinin başında durarak döküm ve makine imalatı alanında faaliyet gösterdi.
Sendikal Mücadele ve Enerji Altyapı Projeleri
Burhan Oğuz, yalnızca teknik işlerle yetinmeyen, toplumsal meselelere de son derece duyarlı bir aydındı. 1946 yılında siyasi arenada aktif rol üstlenerek Türkiye Sosyalist Partisi Merkez İcra Komitesi üyeleri arasında yer aldı. Aynı dönemde, emekçilerin haklarını savunmak adına Türkiye Demir Çelik Sanayii İşçileri Sendikası başkanlığını yürüttü. Ancak bu hareketli dönem, partinin 16 Aralık 1946'da kapatılmasıyla farklı bir yön kazandı. Siyasi faaliyetlerinin ardından mühendislik kariyerine ağırlık veren Oğuz, 1950 ile 1963 yılları arasında Türkiye'nin dört bir yanında elektrik mühendisi olarak kritik projelerde görev aldı. Ülkenin kalkınma hamlesinde başrol oynayan şu sorumlulukları üstlendi:
- Enerji nakil hatlarının ve şehir şebekelerinin projelendirilip hayata geçirilmesi
- Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde küçük hidroelektrik santrallerinin inşa edilmesi
- Çorum Çimento Fabrikası gibi büyük ölçekli sanayi yapılarının koordinasyonu
- Urfa ile Van arasındaki 875 kilometrelik mesafeyi kapsayan NATO 4. Bölge telekomünikasyon hattı şantiye şefliği
Farklı bölgelerde proje mühendisliği, şantiye şefliği ve teknik müdürlük gibi kritik görevlerde bulunarak ülkenin altyapısının kurulmasında önemli pay sahibi oldu.
Sanayi Yatırımları ve Akademi Yılları
Türkiye'nin sanayileşme sürecine katkısını 1963 sonrasında da sürdürün başarılı mühendis, 1972 yılına kadar geçen süreçte pek çok dev fabrikanın kuruluş aşamasında koordinatörlük yaptı veya fiilen önemli görevler üstlendi. Bu fabrikalar arasında şunlar öne çıkıyordu:
- Elyaflı Çimento Şirketi'nin Kartal ve Bolu Kaynaşlı tesisleri
- Doğu Galvaniz Saç tesisi
- Termoteknik makine ve kazan imalathanesi
- Wat Elektromekanik Şirketi bünyesindeki Brown Boveri elektrik motorları tesisi
- Hacı Şakir sabun üretim fabrikası
Bu yoğun temponun ardından, 1972 ile 1979 yılları arasında Oerlikon Kaynak Elektrotları ve Makineleri A.Ş. bünyesinde genel müdürlük düzeyinde teknik danışman olarak hizmet verdi. Edindiği muazzam tecrübeyi genç nesillere aktarmak amacıyla akademisyenliğe adım attı. 1979-1984 yılları arasında Edirne Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi ile sonrasında Trakya Üniversitesi bünyesinde kadrolu öğretim görevlisi unvanıyla dersler verdi.
Yaşamı boyunca teknik bilgisiyle sanayiyi inşa ederken, entelektüel birikimiyle de Türkiye'nin kültür tarihine eşsiz katkılar sunan yazar, ömrünün sonuna dek üretmeye devam etti. Fikir dünyamızda silinmez bir iz bırakan Burhan Oğuz, hem kaleme aldığı değerli eserleri hem de yetiştirdiği öğrencileriyle bugün de saygıyla anılmaktadır.