Burhan Sönmez, uluslararası edebiyat dünyasında yankı uyandıran eserleriyle tanınan yazar ve hukukçudur. Yazar, 1965 senesinde Ankara'nın Haymana ilçesinde dünyaya geldi. Kaleme aldığı romanları otuzdan fazla ülkede kırk iki farklı dile çevrilen Sönmez, küresel çaptaki yazarlık kariyerinin yanı sıra avukatlık mesleğiyle de biliniyor. Eylül 2021 tarihinde prestijli yazarlar birliği Uluslararası PEN Kulübü'nün başkanlığına seçilen ünlü edebiyatçı, Türkiye'nin çağdaş kültür sanat dünyasını küresel düzeyde temsil eden en önemli isimleri arasında yer almaktadır. Uluslararası alanda sayısız prestijli ödüle layık görüldü.
Haymana'dan Hukuk Fakültesine Ulaşan Yolculuk
Yazar, Haymana'nın yarı göçer köyü Şeyhhanı'nda doğdu. İlkokul ve ortaokul eğitimini Ankara'nın Polatlı ilçesinde tamamlayan yazar, Türkçe dilini de ilk defa burada öğrendi. Çocukluk yıllarında eğitimine devam ederken, yedi ila on beş yaşları arasında eş zamanlı olarak dini dersler aldı. Yükseköğrenim için İstanbul'a yönelen Sönmez, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden başarıyla mezun oldu. Hukuk eğitiminin ardından, 1991 senesinde aktif olarak avukatlık yapmaya başladı. Avukatlık mesleğini icra ederken siyasetle yakından ilgilendi. Çeşitli gazete ve mecmualarda kültür ile politika başlıkları altında yazılar kaleme aldı. Bu dönemde Toplumsal Araştırmalar, Kültür ve Sanat için Vakıf'ın (TAKSAV) kurucu kadrosunda görev aldı. 1996 yılında kurulan Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin (ÖDP) Genel Başkan Yardımcılığı görevine seçilerek siyasi çalışmalarını sürdürdü.
Zorlu Yıllar ve Londra Dönemi
Siyasi ve toplumsal mücadelesinin en yoğun olduğu 1996 yılında Ankara'da kolluk kuvvetlerinin coplu müdahalesine maruz kaldı. Bu ağır saldırı sonucunda ciddi bir beyin travması geçiren yazar, tedavi için yurt dışına gitmek zorunda kaldı. Tedavi süreci, 1998'de Londra'da bulunan Medical Foundation İşkence Mağdurları Tedavi Merkezi bünyesinde gerçekleştirildi. İyileşmesinin ardından 1999 yılında ülkesine dönse de rahatsızlığı nüksetti. 2000 yılında rahatsızlığı nüksedince tekrar Londra'nın yolunu tuttu. Gerek bozulan sağlığı gerekse o dönemin siyasi koşulları nedeniyle 2010 senesine kadar vatanından uzakta yaşamak durumunda kaldı. İngiltere'de geçirdiği bu uzun sürgün yıllarında kendini geliştirmeyi sürdürdü. İngiltere'de kaldığı dönemde yeminli tercümanlık üzerine mesleki eğitim alırken, eş zamanlı olarak Cambridge Üniversitesi bünyesinde yürütülen bir yıllık roman incelemeleri programını da başarıyla tamamladı. Bu akademik süreç, onun yazın dünyasındaki teorik altyapısını güçlendiren önemli bir dönüm noktası haline geldi.
Edebiyata Giriş ve Uluslararası Başarılar
Burhan Sönmez'in edebiyat dünyasındaki ilk büyük adımı, 2009 yılında yayımlanan Kuzey adlı romanı ile gerçekleşti. Kuzey ile başlayan edebi yolculuğunda önemli eserler kaleme alan yazar, geniş bir küresel okur kitlesine ulaştı. Sönmez'in yayımlanan romanları şunlardır:
- Kuzey (2009)
- Masumlar (2011)
- İstanbul İstanbul (2015)
- Labirent (2018)
- Taş ve Gölge (2021)
Masumlar, 2011 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü ile İzmir St. Joseph Roman Ödülü'nü kazanarak büyük takdir topladı. Otuzdan fazla dile çevrilerek dünya çapında geniş kitlelere ulaşan İstanbul İstanbul romanı ise yazara pek çok uluslararası ödül kazandırdı. Bu eserle 2018'de EBRD Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Amerika Birleşik Devletleri merkezli Vaclav Havel Kütüphane Vakfı, yazara 2017 yılında 'baskıcı rejime meydan okuma cesareti' gösterdiği gerekçesiyle saygın Vaclav Havel Ödülü'nü takdim etti. Bu özel ödül, yazarın içinde yaşadığı baskıcı düzene karşı gösterdiği edebi cesaretin bir nişanesi olarak takdim edildi. Sönmez, Bir Dersim Hikâyesi (2012), Bana Adını Söyle (2014) ve Almanca basılan Gezi (2014) gibi derleme kitaplarda öyküleriyle yer buldu. 2015 yılında Bursa'dan Öykü Onur Ödülü aldı.
Edebi Katkılar ve Uluslararası PEN Başkanlığı
Burhan Sönmez, özgün yazarlık kariyerinin yanında edebiyat dünyasına editörlük, çevirmenlik ve eğitmenlik alanlarında da katkılar sundu. Ayrıntı Yayınları'nda editörlük görevini üstlenen yazar, şair William Blake'in Cennet ile Cehennemin Evliliği isimli ünlü eserini 2016 yılında Türkçeye kazandırdı. Ayrıca Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde edebiyat ve roman sanatı üzerine dersler vererek genç yazarlarla tecrübelerini paylaştı. Edebi birikimiyle 2014 yılında Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü seçici kurulunda, 2020 yılında ise Cenevre Uluslararası Film Festivali'nin belgesel seçici kurulunda yer alarak jüri üyeliği yaptı. Sönmez, 2016 yılından itibaren küresel yazarlar örgütü olan PEN'in yönetim kurulunda etkin görevler üstlendi. Eylül 2021 tarihine gelindiğinde ise Uluslararası PEN Kulübü'nün başkanlığına seçilerek dünya genelindeki yazarların haklarını savunan en üst düzey temsilci oldu.