Genel bakış
Robert James Fischer, 9 Mart 1943'te Chicago'da doğdu ve 17 Ocak 2008'de İzlanda'nın Reykjavík kentinde öldü. Amerikalı satranç büyükustası ve 11. Dünya Satranç Şampiyonu'dur. 1972 Dünya Satranç Şampiyonası'nda Boris Spasski'yi yenerek unvanı kazandı ve 1972-1975 arasında korudu. 1975'te yapılacak unvan maçının koşulları konusunda FIDE ile anlaşmazlığa düştüğü için maça çıkmadı; şampiyonluk unvanı hükmen Anatoli Karpov'a verildi. Pek çok satranç otoritesi ve tarihçisi tarafından satranç tarihinin en etkili oyuncularından biri sayılır.
Çocukluğu ve gençliği
Annesi Regina Fischer, Avrupa'dan ABD'ye göç etmiş Yahudi bir aileden geliyordu. Çocukluğunun büyük bölümünü annesiyle birlikte Brooklyn'de geçirdi. Satrancı altı yaşında öğrendi ve kısa sürede tüm çalışmalarını satranca yoğunlaştırdı. 1956'da 13 yaşındayken ABD Gençler Satranç Şampiyonası'nı kazandı ve aynı yıl oynadığı bir karşılaşmayla dikkat çekti. 1957-1958 sezonunda ABD Satranç Şampiyonası'nı kazandı, 14 yaşında ülke şampiyonu oldu ve 1958'de, 15 yaşında büyükusta unvanını aldı.
Dünya şampiyonluğu
1972'de Reykjavík'te düzenlenen Dünya Satranç Şampiyonası'nda Sovyet dünya şampiyonu Boris Spasski ile karşılaştı. Serinin ilk oyunlarında geriye düşmesine rağmen maçı 12,5-8,5 kazanarak dünya şampiyonu oldu. Bu sonuç Sovyet oyuncuların uzun süredir sürdürdüğü şampiyonluk üstünlüğünü sona erdirdi. Soğuk Savaş bağlamında geniş yankı uyandıran maç, satrancın dünya genelinde daha geniş kitlelerin ilgisini çekmesine katkıda bulundu. 1975'te Karpov'a karşı unvanını savunması beklenirken maç koşullarını kabul ettiremeyince karşılaşmaya çıkmadı ve FIDE Karpov'u hükmen yeni şampiyon ilan etti.
Fischer satrancı
1996'da tanıttığı Fischer satrancı ya da Satranç960'ta piyonların başlangıç dizilişi klasik satrançtakiyle aynıdır, ancak arka sıradaki taşların dizilişi belirli kurallar çerçevesinde rastgele belirlenir; filler farklı renkli karelerde başlar ve rok yapılabilmesini sağlayacak bir diziliş korunur. Fischer, bu varyantın açılış ezberlerinin etkisini azaltacağını, oyuncuların yaratıcılık, hesaplama ve stratejik düşünme becerilerini öne çıkaracağını savundu.
Hukuki sorunlar ve son yılları
1992'de Yugoslavya'da Boris Spasski ile rövanş maçı yaptı. O dönemde Yugoslavya'ya yönelik ABD yaptırımları yürürlükteydi ve ABD makamları maça katılmanın yaptırımları ihlal edeceğini bildirdi; Fischer buna rağmen maça katıldı ve kazandı. Bunun ardından ABD'de hakkında hukuki süreç başlatıldı, sonraki yıllarda çeşitli ülkelerde yaşadı ve uzun süre ABD'ye dönmedi. 13 Temmuz 2004'te Japonya'daki Narita Havalimanı'nda, ABD pasaportunun geçerli olmadığı gerekçesiyle gözaltına alındı; pasaportunun iptaline itiraz etti. İzlanda'ya sığınma ve vatandaşlık başvurusunda bulundu; 1972 şampiyonluğu nedeniyle İzlanda'da destek gördü ve 2005'te İzlanda parlamentosu ona vatandaşlık verdi. Hayatının kalan bölümünü Reykjavík'te geçirdi.
Satranç başarılarının yanı sıra siyasi ve toplumsal konulardaki açıklamalarıyla da tartışma yarattı. ABD dış politikası, İsrail ve Yahudiler hakkındaki açıklamaları tepki çekti; 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından Filipinler'de katıldığı bir radyo programında saldırıları destekleyen ifadeler kullandı. Bu açıklamalar kişiliği ve mirası üzerine yapılan değerlendirmelerde tartışmalı bir başlık oldu. Selfoss yakınlarındaki Laugardælir Kilisesi mezarlığına defnedildi.
Benzer kişiler
- Billy Zane (Chicago Doğumlu)
- Dwyane Wade (Chicago Doğumlu)
- Bill Murray (Chicago Doğumlu)
- Edgar Rice Burroughs (Chicago Doğumlu)
- Frances McDormand (Chicago Doğumlu)
- Harrison Ford (Chicago Doğumlu)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Bobby Fischer maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.