Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında önemli görevler üstlenen Mehmet Bahaettin Öngören, 1881 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Türk bürokrasi tarihinin ve siyasetinin sessiz ama etkili aktörlerinden biri olan Öngören, aldığı üst düzey teknik eğitim sayesinde ülkemizin haberleşme altyapısının kurulmasında ve geliştirilmesinde kritik roller üstlenmiştir. Hem Osmanlı dönemi bürokrasisinde hem de yeni kurulan cumhuriyet kadrolarında sergilediği üstün hizmet anlayışıyla tanınan deneyimli devlet adamı, uzun yıllar sürdürdüğü posta ve telgraf yöneticiliğinin ardından parlamentoya girerek Kars Milletvekili olarak halkına hizmet vermiştir. Yaşamını vatanına adayan bu değerli şahsiyet, 5 Ocak 1957 tarihinde hayata gözlerini yummuştur.
Eğitim Hayatı ve Haberleşme Sektörüne Girişi
Baha Öngören'in parlak kariyerinin temelinde, döneminin en prestijli eğitim kurumlarında aldığı nitelikli eğitim yatmaktadır. İlk olarak Osmanlı entelektüel hayatının merkezi sayılan Mekteb-i Sultani bünyesinde eğitim gördü. Burada aldığı nitelikli ortaöğrenim eğitimini başarıyla ve dereceyle tamamladı. Ardından teknik alandaki yüksek uzmanlığını daha da pekiştirmek amacıyla rotasını Avrupa'ya çevirdi. Fransa'ya giderek Paris'teki Fransa Telgraf Telefon Yüksek Mektebi'ne kaydoldu. Bu nitelikli teknik yüksekokuldan başarıyla mezun oldu. Bu okulda dönemin en modern haberleşme teknolojilerini yerinde inceleme ve öğrenme fırsatı elde etti.
Posta ve Telgraf İdaresindeki Çalışmaları
İstanbul'a dönüşünün hemen ardından büyük bir heyecanla kamu hizmetine hızlıca adım attı. İlk görev yeri olarak İstanbul Nokta Postanesi bünyesindeki İttihad Memurluğu makamına atandı. Bu görev onun meslek hayatının ilk basamağıydı. Kısa süre içerisinde üstün çalışma disiplini ve yetenekleriyle üstlerinin dikkatini çekmeyi başardı. Ardından sırasıyla Mevrude Emaneti Memurluğu ve Havale Name İdare Kalemi Memurluğu görevlerinde bulundu. Milli haberleşme sisteminin işleyişini en ince ayrıntısına kadar bizzat sahada gözlemleyerek tecrübe etti. Posta hizmetlerinin idari yapısında gösterdiği başarılar, onun daha büyük sorumluluklar almasının önünü açtı. Bu doğrultuda Posta Mesalihi İdare Kalemi Memurluğu kadrosuna getirilerek sorumluluk alanını bir kat daha genişletti.
Bürokraside Yükseliş ve Kars Milletvekilliği
Kazandığı idari tecrübelerle mesleğinde hızla yükselen Baha Öngören, teknik denetim mekanizmalarında görev almaya başladı. Bu süreçte hem İstanbul hem de Bursa bölgelerinde Fen Müfettişliği görevini üstlenerek teknik altyapıyı denetledi. Ülkedeki haberleşme hatlarının sorunsuz biçimde çalışması amacıyla gece gündüz yoğun bir mesai harcadı. Gösterdiği üstün gayretlerin sonucunda, Telgraf Genel Müdürlüğü Telefon Şubesi Mümeyyizliği makamına getirildi. Burada çok önemli kararlara imza attı. Bürokratik yetkinliği ve yabancı dil bilgisi sayesinde, stratejik öneme sahip sınır bölgelerinde görevlendirildi. O dönem büyük öneme sahip olan Batum Posta Telgraf ve Telefon Müdürlüğü görevine atandı. Bu zorlu ve hassas coğrafyada posta ve telgraf hizmetlerinin kesintisiz biçimde yürütülmesini sağladı. Batum'daki başarılı çalışmasının ardından başkente döndü.
Kurumun merkez teşkilatındaki üst düzey kariyeri boyunca sırasıyla şu önemli idari makamlarda bulunmuştur:
- Telgraf Umuru Müdür Yardımcılığı
- Posta Umuru Müdürlüğü
- Telgraf Umuru Müdürlüğü
Bürokrasideki parlak başarılarının ardından Baha Öngören, tecrübesini ekonomi ve siyaset alanına taşımaya karar verdi.
İş Bankası Yönetimi ve Siyasi Mirası
Cumhuriyetin iktisadi bağımsızlık mücadelesinde son derece önemli yeri olan Türkiye İş Bankası bünyesinde Yönetim Kurulu Üyeliği görevini yürüterek genç cumhuriyetin finansal kalkınma hamlelerine bizzat yön veren kadrolar arasında yer almıştır. Bankacılık sektöründeki bu önemli mesaisinin yanı sıra, halkın temsilcisi olarak aktif siyasete de adım attı. Milli Mücadele ruhunun yaşatıldığı ve yeni devletin temellerinin atıldığı Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında önemli sorumluluklar üstlendi. Genç cumhuriyetimizin gelişim dönemlerinde Kars Milletvekili sıfatıyla milletin meclisinde gururla görev yaptı.
Bu kapsamda üstlendiği yasama sorumlulukları sırasıyla şu şekildedir:
- TBMM III. Dönem Kars Milletvekilliği
- TBMM IV. Dönem Kars Milletvekilliği
- TBMM V. Dönem Kars Milletvekilliği
Ülkenin kalkınması adına mecliste aktif çalıştı. Siyasi kariyeri boyunca hem teknik birikimini meclis komisyonlarına aktardı hem de halkın refahını artıracak politikalara destek verdi. Özel yaşamında son derece mütevazı bir hayatı benimseyen, çevresinde derin bir saygı uyandıran ve evli olup bir çocuk babası olan Öngören, geride bıraktığı tertemiz bürokratik siciliyle Türk siyasi tarihindeki saygın yerini korumuştur. Değerli siyasetçi 5 Ocak 1957 tarihinde vefat etti.