Türkiye'nin tıp ve sivil toplum alanındaki en önemli isimlerinden biri olan Prof. Dr. Aysel Ekşi, 26 Ocak 1934 tarihinde Ankara'da dünyaya geldi. Tıp eğitimini tamamladıktan sonra psikiyatri alanında uzmanlaşan ve bu disiplinde profesörlük derecesine kadar yükselen Ekşi, akademik başarılarının yanı sıra toplumsal duyarlılığı yüksek çalışmalarıyla da öne çıktı. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD) kurucu başkanlığını üstlenen değerli bilim insanı, laik Cumhuriyet değerlerinin savunuculuğunu yapmış ve çevre koruma projelerine öncülük etmiştir. 14 Mayıs 2015'te yine doğum yeri olan Ankara'da hayatını kaybeden akademisyen, geride tıp dünyasına kazandırdığı eserler ve milyonlarca ağaçtan oluşan yeşil bir miras bırakmıştır.
İngiltere'den Türkiye'ye Uzanan Akademik Yolculuk
İlk yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde gerçekleştiren Aysel Ekşi, buradan 1960 senesinde başarıyla mezun oldu. Hekimlik diplomasını aldıktan sonra, psikiyatri dalında uzmanlık eğitimi almak amacıyla rotasını İngiltere'ye çevirdi. Londra'da bulunan Middlesex Üniversitesi ile Goodmayes Hastanesi bünyesinde hekimlik görevini yürüten Ekşi, bu kurumlarda sırasıyla "Senior House Officer" ve "Registrar" kadrolarında deneyim kazandı. Daha sonra Türkiye'ye döndü. Tavistock Klinik'te grup terapi kurslarına devam etti. Araştırmacı, Ankara Üniversitesi'nden psikiyatri dalında uzmanlık derecesini elde etti.
Kariyerinin sonraki safhalarında farklı sağlık ve eğitim kurumlarında sorumluluklar üstlendi. 1966 ile 1967 yılları arasında Ankara Ruh Sağlığı Dispanseri'nde uzman hekim olarak çalıştı. Hemen ardından, 1967-1974 döneminde Ankara Üniversitesi Mediko-Sosyal Merkezinde uzmanlık görevini sürdürdü. İstanbul'a geçiş yapan Ekşi, 1972 ve 1982 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Mediko Sosyal Merkezi'nde müdür olarak görev yaptı. Akademik basamakları hızla tırmandı. 1976 yılında doçent unvanını alırken, 1982'de ise profesörlük payesine ulaştı. 1983 yılından itibaren 2001 senesine kadar İstanbul Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü ile İstanbul Tıp Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak dersler verdi.
Laik Cumhuriyet Değerleri ve ÇYDD'nin Kuruluşu
Aysel Ekşi'nin akademik kimliğinin ötesinde, ülkenin demokratik ve laik yapısını korumaya yönelik güçlü bir sivil toplum vizyonu bulunuyordu. 1980'lerin son döneminde laik Cumhuriyetin kazanımlarını korumak gayesiyle aktif sivil faaliyetler yürütmeye başladı. Arkadaşlarıyla bir araya gelerek şeriatçı hareketlerin toplum üzerinde yaratabileceği tehlikelere karşı paneller, sempozyumlar ve konferanslar organize etti. Toplumsal farkındalığı artırmaya dönük bu girişimlerin en ses getirenlerinden biri, Ocak 1989'da İstanbul Çağlayan'da gerçekleştirildi. Ekşi'nin öncülüğünde buluşan yaklaşık bin seçkin kadın, laik cumhuriyet ilkelerine sahip çıkmak adına yürüş düzenledi.
Bu eylemlilik sürecinde, tüm ülkeyi kapsayan bir imza kampanyası başlatıldı. Toplanan binlerce imzayı içeren bu çalşmayı Ekşi ve arkadaşları, o dönemki Cumhurbaşkanı Kenan Evren'e sundu. İstanbul Üniversitesinde görevli öğretim üyelerini de harekete geçiren profesör, Cumhuriyet değerlerinin muhafazası yönünde birçok deklarasyonun hazırlanması, imzalanması ve yayınlanması süreçlerinde önemli rol oynadı.
Sivil toplum faaliyetlerini daha kalıcı hale getirmek isteyen Aysel Ekşi, 21 Şubat 1989 tarihinde arkadaşlarıyla birlikte Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği'ni kurdu. Derneğin ilk kurucu başkanı seçildi ve görevini Haziran 1990'a kadar yürüttü. Bu süreçte bazı dernek üyelerinin başka ekiplerle işbirliği yaptığını gören Ekşi, kuruma zarar vermemek adına seçimlerde aday olmayı reddetti. Yerini yeni yönetime devreden Ekşi'den sonra, dernek vefatına kadar Türkan Saylan liderliğindeki ekip tarafından idare edildi.
Bilimsel Üretim ve Milyonlarca Ağaçlık Yeşil Miras
Dernekteki aktif görevini devrettikten sonra da sosyal etkinliklere katılmaya devam etti. ÇEKÜL Vakfı yönetim kuruluna seçilen Ekşi, burada çevre için değerli bir kampanya başlatıp yürüttü. Her insanın doğada tüketmiş olduğu yedi ağacı karşılaması için her yıl yedi fidan dikmesi fikrini savundu. Kendisinin geliştirdiği bu fikir ve başlattığı "92 Ormanları" projesi ile İstanbul ve dolaylarına 3.3 milyondan fazla ağaç dikildi.
Tıp literatüre katkılar sunan Prof. Dr. Aysel Ekşi, sivil çalışmalarının yanı sıra şu eserlere imza atmıştır:
- Psikiyatri alanında kaleme aldığı beş adet bilimsel kitap,
- Hasta psikolojisini ele alan "Ben Hasta Değilim" kitabının editörlüğü,
- "Ermeni Soykırımı" iddialarını irdeleyen çalşmanın editörlüğü.
Uluslararası bilimsel yayınlarda çok sayıda makalesi çıkan profesörün son eseri, 17 Ağustos 1999 Marmara depremiyle ilgilidir. Bu çalşmasında depremde yakınlarını kaybeden çocukların ruh sağlığını incelemiştir.
Mesleki hayatı boyunca birçok kurumda aktif rol oynamıştır. Üyesi olduğu başlıca kuruluşlar şunlardır:
- Nöropsikiyatri Derneği,
- Çocuk Psikiyatri Derneği,
- Adolesan Derneği,
- Pediatri Derneği,
- Çocuk Böbrek Vakfı.