İstanbul'da 13 Aralık 1935 tarihinde dünyaya gelen Türkan Saylan, tıp dünyasında ve sivil toplumda derin izler bırakmıştır. Hekimlik kimliğinin yanı sıra akademisyen, yazar ve aktivist kimliğiyle tanınan Saylan, cüzzamla mücadelede ve özellikle kız çocuklarının toplumsal yaşamda eşit koşullarda yer alması için öncü projeler yürütmüştür. Cüzzam hastalığının tedavisi için kurduğu merkezlerle binlerce hastanın hayatına dokunarak uluslararası çapta takdir kazanmıştır. Toplumsal gelişim adına kurduğu Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği ise onun en büyük miraslarındandır. Yaşamı boyunca eşitlikçi ve laik bir eğitimi savunmuştur.
İlk Yılları ve Tıp Eğitimi
Saylan, Cumhuriyet'in ilk müteahhitlerinden Fasih Galip Bey ile evlilik sonrası Leyla adını alan İsviçreli Lilimina Reimann'ın en büyük evladıdır. İlk öğrenimini 1944 ve 1946 yılları arasında Kandilli İlkokulu bünyesinde başarıyla tamamlamıştır. Ardından eğitim hayatına Kandilli Kız Lisesi'nde devam ederek 1953 yılında mezun olmuştur. Genç yaşta hekimlik mesleğine yönelen Saylan, 1963 senesinde İstanbul Tıp Fakültesi'ni bitirmiştir. Mezuniyetinin ardından hekimlik kariyeri hızla başlamıştır. Ayrıca 1957 yılında evlilik yapmış; biri grafiker, diğeri hekim olan iki oğlundan iki torunu dünyaya gelmiştir.
Akademide Yükseliş ve Cüzzamla Mücadele
Uzmanlık eğitimini 1964 ile 1968 yılları arasında SSK Nişantaşı Hastanesi'nde Deri ve Zührevi Hastalıklar üzerine tamamlamıştır. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı'nda 1968 yılında başasistanlık görevine adım atmıştır. İngiliz Kültür Heyeti tarafından verilen bursla 1971 yılında İngiltere'de ileri düzey tıp eğitimi gören başarılı doktor, sonraki dönemlerde Fransa ve İngiltere'de kısa süreli mesleki çalışmalar gerçekleştirmiştir. Bu süreçte 1972'de doçentlik, 1977'de ise profesörlük unvanlarını almıştır. Saylan, 1982 ve 1987 yılları arasında aynı üniversitenin Dermatoloji Anabilim Dalı Başkanlığı görevini üstlenmiştir.
Cüzzam hastalığının Türkiye'den silinmesi amacıyla 1976 yılında başlattığı çalışmalar, hayatının en anlamlı dönüm noktası olmuştur. Kuruculuğunu üstlendiği Cüzzamla Savaş Derneği ve Vakfı aracılığıyla lepra hastalarına el uzatan Saylan, 1981-2002 yılları arasında Sağlık Bakanlığı İstanbul Lepra Hastanesi'nde tam yirmi bir sene gönüllü başhekimlik yapmıştır. Bu alandaki üstün gayretleri dünyada yankı bulmuştur. Hindistan'da 1986 yılında layık görüldüğü Uluslararası Gandhi Ödülü, onun cüzzamla mücadelesini taçlandıran en önemli ödüllerden biridir. Ayrıca Dünya Sağlık Örgütü bünyesinde lepra konusunda üstlendiği danışmanlık görevini 2006 yılına kadar sürdürmüştür.
Akademik ve tđbbi alanda gerçekleştirdiği öncü çalışmalardan bazıları şunlardır:
- Dermatopatoloji Laboratuvarı'nın kurulması,
- Behçet Hastalığı Polikliniği'nin açılması,
- Cinsel İlişkiyle Bulaşan Hastalıklar Polikliniği'nin faaliyete geçirilmesi,
- Lepra Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin kurulması ve uzun süre yönetilmesi.
Toplumsal Dönüşüm ve ÇYDD'nin Doğuşu
Türkan Saylan, tđbbi başarılarının ötesinde, toplumsal kalkınmanın eğitimle gerçekleşeceğine inanan güçlü bir vizyona sahipti. Bu amaç doğrultusunda, 1989 yılında çağdaş insan ile çağdaş topluma ulaşma hedefiyle kurulan Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği'nin kurucuları arasında yer alarak uzun süre genel başkanlık yapmıştır. Dernek bünyesinde kız çocuklarının okullaşması ve eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması için geniş kitlelere ulaşan projeler tasarlamıştır. Kadın hakları ve laiklik konularındaki duruşuyla Türkiye'nin en bilinen kamuoyu liderlerinden biri haline gelmiştir. Ayrıca 1990 yılında kurulan Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin oluşumunda görev alarak 1996 yılına kadar müdür yardımcılığının ve Kadın Sağlığı derslerinin koordinatörlüğünü üstlenmiştir. Toplumsal duyarlılığın bir gereşi olarak 2007 yılındaki Ankara-Tandoğan ve İstanbul-Çağlayan Cumhuriyet mitinglerinin organizasyonunda ve icrasında bizzat yer almıştır.
Son Mücadelesi ve Ardında Bıraktığı Miras
Ömrünün son on yedi yılı boyunca meme kanseriyle mücadele eden Saylan, toplumsal sorumluluk projelerinden ve akademik çalışmalarından asla geri durmamıştır. Görevlerinin başında olduğu bir dönemde, 18 Mayıs 2009 tarihinde sabaha karşı İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur. Vefat ettiğinde birçok derneğin başkanlığını aktif olarak yürütmekteydi. Bunların arasında ÇYDD, TÜRKÇAĞ, KANKEV ile Cüzzamla Savaş Derneği ve Vakfı bulunuyordu. Vefatından sonra adını yaşatmak üzere çeşitli anma törenleri düzenlenmiş ve eğitim projeleri hayata geçirilmiştir. Onun aydınlık mirası bugün de yaşamaktadır.